Bekijk profielpagina

Brussel Inside - De Jokers

Revue
 
De jokers komen op tafel. Politieke partijen laten hun troefkaarten in alle openbaarheid zien. Zo kom
 

Brussel Inside

12 mei · Editie #80 · Bekijk online
Vanaf donderdag 23 mei zijn er verkiezingen in de Europese Unie. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt tot die tijd, samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

De jokers komen op tafel. Politieke partijen laten hun troefkaarten in alle openbaarheid zien. Zo komt in Griekenland premier Tsipras met belastingvoordeeltjes. In Italië spelen verschillende partijen een historische kaart, waarbij veel geflirt wordt met de oude fascistische dictator Mussolini. De Catalanen zetten hun geld in op de in ballingschap levende oud-premier Puigdemont.
Ook op sociale media liggen de kaarten nu op tafel. De SP opende de aanval op Frans Timmermans, vervolgens reageerde de Europese partij Volt met een parodie.
De enige die de kaarten nog een beetje tegen de borst houden zijn de regeringsleiders, maar die komen dan ook pas na de verkiezingen weer aan bod.
Komende week hopen nog meer partijen tijdens de debatten hun kaarten uit te spelen. Maandag op de Nederlandse televisie bij Nieuwsuur, woensdag een groot debat in het Europees Parlement en daarna ook nog een debat tussen topkandidaten Weber en Timmermans.
Nog een kleine twee weken te gaan. Daarom verschijnen we vanaf komende woensdag tot aan die verkiezingen elke dag. Korter dan normaal, met het laatste nieuws, achtergronden, duiding en alles wat u op die dag moet weten.
Rond 13.00 valt de Nieuwsbrief in uw mailbox. En tot die tijd: blijf ons volgen via @BrusselInside

Griekse toestanden
De Griekse premier in het parlement
Verhitte debatten, vertrouwensstemmingen in het parlement en het uitdelen van voordeeltjes aan groepen kiezers. Griekenland is volop bezig met de Europese verkiezingen. Bij de Eurogroep kijken ze bezorgd naar het debat en de gevolgen ervan, want wijkt Griekenland niet af van de gemaakte afspraken?
NOS-correspondent Conny Keessen over een campagne voor het Europees parlement met vooral Griekse thema’s.
Dat heeft met een paar dingen te maken. Allereerst gaat het hier om de eerste populariteitstest voor de linkse regering-Tsipras, die al bijna vier jaar in het zadel zit, en in september haar termijn ziet aflopen. En ten tweede spelen er vanwege lokale (gemeenteraad/burgemeester) en regionale verkiezingen op dezelfde dag (26 mei) heel andere kwesties.
Als we de opiniepeilingen van de laatste tijd moeten geloven, gaat de populariteitstest niet goed aflopen voor Tsipras. Hoewel hij volgens weer andere peilingen wel dichterbij komt.
De premier probeert – ook met het oog op landelijke verkiezingen later dit jaar - het tij te keren door maatregelen te nemen, die verlichting geven aan vooral lagere inkomensgroepen en gepensioneerden. Griekenland heeft zijn financiële huishouding op orde. Er zijn zelfs begrotingsoverschotten.
Premier Tsipras: “De tijd is gekomen om de offers van het Griekse volk te rechtvaardigen.”
De voordeeltjes zijn een doorn in het oog van met name Duitse politici. “De Grieken kunnen niet eenzijdig de afspraken wijzigen”, aldus CDU-politicus Eckhardt Rehberg. En ook de baas van het IMF in Griekenland, Peter Dolman, maakt zich zorgen. Hij vindt dat er nog steeds hervormd moet worden.
IMF-baas: “Helaas suggereren verschillende recente aankondigingen dat de regering de tegenovergestelde richting opgaat.”
Hij vindt het een terugkeer naar oude manieren. De Duitse Bondsdag debatteert komende week over de verkiezingspresentjes van Tsipras en op 16 mei is ook de Eurogroep van plan om de Griekse situatie te bespreken.
Maar er is meer
De strijd met de voornaamste tegenstander in de verkiezingen, de conservatieve Nieuwe Demokratie (ND) is hard en venijnig. Dat bleek maar weer eens de afgelopen dagen tijdens een parlementsdebat over een motie van wantrouwen. De aanleiding was een uitspraak van de al langer omstreden onderminister van gezondheidszorg, Pavlos Polakis, over een gehandicapte EP-kandidaat van ND, die alom voor verontwaardiging zorgde. Polakis beschuldigde zijn tegenstander ervan misbruik te maken van zijn handicap om zo een goede baan bij een overheidsinstantie in de wacht te slepen.
Kom maar op
De kwestie zorgde voor verhitte debatten en uiteindelijk moties van wantrouwen. Premier Tsipras draaide de zaak echter om en wilde weten of het parlement hem nog vertrouwt. Na een avond vol persoonlijke aanvallen kon Tsipras de balans opmaken. Hij heeft nog steeds het vertrouwen van een (kleine) meerderheid van het parlement.
De discussie is nog lang niet afgelopen, want er is ook een verhit debat gaande over de kwestie Noord-Macedonië. Politici van Syriza, de partij van de premier, krijgen de wind van voren. Hoe dat gaat? Klik hier, er staat een uitleg in het Engels bij.
De kleinzoon van
De kleinzoon van Mussolini
In Italië gooien ze het over een andere boeg. De politieke rechterflank is in aanloop naar de Europese verkiezingen aan het flirten met oude fascistische ideeën.
Het doet onze man in Rome Mustafa Marghadi nog het meest denken aan het aloude Toontje Lager-spel. Een heel klein beetje vals, maar je hoort het bijna niet.
De eerste pasjes op de dansvloer (rechtervoet voor), kwamen van de voorzitter van het Europees Parlement, Antonio Tajani. De leider van de Europese Forza Italia-fractie zei namelijk dat Benito Mussolini ook best goede dingen had gedaan. Maar hij deed later een pirouette en verzekerde iedereen ervan geen fascist te zijn.
Matteo Salvini van regeringspartij Lega deed daar een schepje bovenop. Hij deed een hele choreografie van ‘subliminaal fascismesymboliek’. Hij liet een geautoriseerde biografie publiceren bij een uitgever die zelf erkent fascistische sympathieën te hebben. En hij gaf ook een toespraak in de regio waar Mussolini vandaan kwam, op hetzelfde balkon in Forlì waar Mussolini sprak. 
Toen konden de Broeders van Italië niet achterblijven. De partij is voortgekomen uit een post-fascistische traditie, dus heeft al een paar decennia aan danstraining achter de rug. En nu kwam de partij met Caio Mussolini op de proppen als kandidaat voor het Europees parlement. De achterkleinzoon van Benito zelf. Dat is zo’n beetje alsof je Fred Estaire en Grace Kelly naast elkaar zet en doet alsof er niet gedanst gaat worden. 
En de Fratelli d’Italia doen niet eens hun best om te verbergen wat de achterliggende reden is. Caio werd gepresenteerd in een online filmpje dat was opgenomen voor het Vierkante Colosseum, een gebouw dat symbool staat voor de Romeinse wijk EUR die in opdracht van Benito Mussolini werd opgezet. En de eerste verkiezingsposter was in het Deco-lettertype dat in het fascisme werd gebruikt met de tekst: Het verleden, de toekomst, Italië. Het is bijna twerken tegen het fascisme en doen alsof niemand het heeft gezien. 
Heeft het wat te maken met het oude fascisme?
Uiteraard ontkent zowel de partij als Mussolini dat men verwijst naar de gewelddadige en bloedige regeerperiode van zijn overgrootvader. Maar wat als hij dat wel deed?
“Mijn opa was een politicus en een staatsman. Aangesteld door koning Victor Emanuel de Derde. Het fascisme was een ingewikkelde periode. Je kunt niet zeggen dat het helemaal goed of helemaal slecht was.”
Waarom komt men er in Italië mee weg om zo opzichtig met het fascisme te dwepen? Het is een gecompliceerd verhaal dat een oud-collega van mij, voormalig correspondent Aart Heering, hier helder heeft uitgelegd. Het komt volgens hem neer op een combinatie van onverwerkt verleden en de Italiaanse neiging om verantwoordelijkheid van kwalijke zaken van zich af te schuiven. Iets wat kan leiden tot het schuifelen naar nostalgie en betere tijden die eigenlijk niet veel beter waren.
Je ziet in ieder geval dat politici flirten met het fascisme en als ze dan te ver zijn gegaan snel excuses aanbieden.
Voor de liefhebber. Klik hier voor een verhaal met nog meer opvallende kandidaten voor de komende verkiezingen.
Kandidaten
Macron met Rutte en Bettel in de bokshouding
Tijdens de top van de regeringsleiders deze week in Roemenië ging het ook over namen, vooral in de wandelgangen. Wie wordt de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie? De regeringsleiders zijn verdeeld. Premier Rutte, en ook de Luxemburgse premier Bettel vinden het flauwekul dat op dit moment Manfred Weber en Frans Timmermans campagne voeren om zogenaamd gekozen te worden.
„Weber? Timmermans? Sorry, in Luxemburg heeft men geen idee waar zij voor staan”, zegt de premier van het Groothertogdom.
Ook de Franse president Macron zit er niet op te wachten. Meteen na de verkiezingen komen de regeringsleiders in Brussel bij elkaar om snel te besluiten wie de nieuwe voorzitter moet worden. Haast is geboden, volgens Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad, omdat anders veel problemen blijven liggen.
Maar de leiders willen ook zelf graag aan de bal blijven en het Europees Parlement voor het blok plaatsen met een eigen kandidaat, zodat Timmermans en Weber het nakijken hebben.
Grote vraag is: wie dan?
Opeens is de naam van Kristalina Georgieva (Bulgarije) opgedoken. Twee jaar geleden vertrokken uit Brussel, waar ze Eurocommissaris was, naar Washington om bij de Wereldbank te gaan werken. Ook de naam van Margrethe Vestager valt te horen, de Deense die op dit moment Eurocommissaris van Mededinging is. Heel zachtjes zingt ook de naam van de huidige president van Litouwen, Dalia Grybauskaitė rond, hoewel ze vaker in verband wordt gebracht met het voorzitterschap van de Europese Raad. En de Belg Charles Michel, de premier die niet alleen Europese maar ook landelijke verkiezingen heeft op 26 mei, wordt eveneens genoemd.
Hij maakt handig gebruik van de top om zich nog even als groene politicus neer te zetten.Hij steunde in Sibiu de ambitie om de EU in 2050 klimaatneutraal te maken. Tot grote ergernis van Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA). Hij zegt dat de premier niet meer bevoegd is om zulke beloftes te maken. Bourgeois is kandidaat voor het Europees Parlement.
 “Michel heeft geen mandaat voor die klimaatambities. Zonder toestemming van Vlaanderen mag de premier niet eigen handig de ambities verhogen.“
 En dan is er nog één naam, wat zeg ik, twee namen die we moeten noemen. Om te beginnen Michel Barnier, de brexit-onderhandelaar. Hij was deze week in Kroatië en Duitsland. "Ik steun volledig de spitzenkandidaat Manfred Weber”, was het standaardantwoord. Maar zo vervolgde hij: “Ik wil me de komende periode nuttig maken voor de EU.
En een paar dagen later zei hij in München:
"Ik ben niet bezig met politiek om toeschouwer te zijn. We moeten acteurs zijn.”
De deur staat open was de conclusie in Brussel. En die andere naam is Angela Merkel. Ook de Duitse bondskanselier ontkent belangstelling te hebben. En ja, ik vergeet nog een naam. Maar die heeft al zo vaak nee gezegd dat we het voorlopig even niet hebben over Mark Rutte. 
De Hoekstraatjes
Minister Hoekstra met zijn Spaanse collega voor een bord met tekeningen van de EU-ministers van Financiën.
Maar we kunnen wel de Hoekstraatjes bespreken. Arjan Noorlander vanuit Den Haag over mannen die zelfverzekerdheid uitstralen, zeggen dat ze het beste met je voor hebben, maar waarbij je voelt dat je toch moet oppassen.
De oudste van de twee, Wopke, verklaarde deze week zijn liefde aan de EU. Onomwonden en vol overtuiging. Althans, hij heeft er eigenlijk nogal wat kanttekeningen bij. De boodschap; als alle andere Europese landen zich net zo gaan gedragen als Nederland dan heeft hij vertrouwen in de toekomst van de EU. Hij zet zijn Europese bondgenoten zelfs in de hoek door Noorwegen en Zwitserland als voorbeeldlanden te noemen; maar ja dat zijn geen EU landen. 
Hij legt de schuld van de EU-problemen bij de anderen in het zuiden en oosten, zij zijn de schuld van de migratie-, euro- en vertrouwenscrisis in de EU. Hij waarschuwt dat de landen in zuid- en oost-Europa zich moeten aanpassen aan onze eisen en anders moeten we zelfs maar Europees subsidiegeld en Schengenrechten van ze afpakken.
Zijn grote Europa-speech was een verklaring van wel erg voorwaardelijke liefde. Telegraaf-collega Martin Visser sloeg in zijn column deze week de spijker op zijn kop.
‘Je houdt je gewoon niet aan onze afspraken. Maar zo zijn we niet getrouwd! Ik kan je wel elke week geld blijven toestoppen. Maar jij mag ook wel eens de vuilnis buiten zetten. Of een beetje op de huishoudportemonnee letten. Of liever nog: zelf een baan zoeken en geld verdienen.’
Nog een Hoekstra
En dan is er nog de jongere telg, Arnout, de Europese lijsttrekker van de SP. Hij ontpopt zich -vooral nog via Twitter- als een zelfverzekerde ongelovige. Aan de Europese Unie lijkt helemaal niks meer te deugen; het is een onbetrouwbaar complot van bedrijven, banken en zichzelf verrijkende ambtenaren die het slecht met de gewone man voor heeft.
Het geloof dat Jan Marijnissen ooit had, dat de EU een instrument van internationale solidariteit kan zijn, is verdwenen. Hoekstra lijkt de hoop te hebben opgegeven en koos daarom deze week zelfs vol de aanval op Eurocommissaris Frans Timmermans. Die wordt neergezet als machtsbeluste en ondemocratische graaier, die vooral druk is zijn eigen positie te versterken. Het lokte zelfs premier Rutte uit het op te nemen voor Timmermans en de campagnespot weg te zetten als bagger.
Je kan zeggen wat je wilt, maar het is de beide Hoekstra’s wel gelukt om veel aandacht naar zich toe te trekken deze week en dat is op zich niet slecht tijdens een verkiezingscampagne.
En van mannen met Friese achternamen mag je ook wel enige steilheid verwachten.
Werkt de methode-Hoekstra?
De vraag is inderdaad of het ze meer oplevert dan een kortstondig stevig imago in eigen land. Enkele weken terug publiceerde de Tweede Kamer een Clingendael onderzoek naar het imago van Nederland bij andere EU landen. We kwamen er eigenlijk best goed vanaf, ons land wordt belangrijker gevonden dan je vanwege de grootte mag verwachten. Efficiënte en goed opgeleide ambtenaren maken, vooral door de leiding van de ervaren Mark Rutte, indruk in Brussel.
Maar er kwam ook een waarschuwing uit het buitenland. Nederland werkt zichzelf tegen door het vaak gebruiken van het opgeheven vingertje. Onze bondgenoten balen ervan dat Nederland anderen vaak de les leest en ze voelen weinig solidariteit van Nederlandse politici. Er wordt gevoeld dat ons land te vaak wil winnen van andere lidstaten en dat voelt voor hen niet als een warme vriendschap. Het gevolg is dat de EU-bondgenoten dan juist de hakken in het zand zetten.
Deze Hoekstra’s zijn trouwens helemaal geen familie, maar zeggen wel beiden dat ze de EU willen hervormen en redden. De één met duidelijk meer liefde dan de ander. Maar als ze in de Europese politiek echt iets willen bereiken zou het weleens beter kunnen zijn dat ze dat doen met iets meer zuidelijke souplesse.
Daar is hij weer
Nog een naam dan. Carles Puigdemont. Voorlopig is België nog niet verlost van Puigdemont, meldt Rop Zoutberg, onze man in Madrid. De Catalaanse regiopresident vluchtte in 2017 na het mislukte onafhankelijkheidsreferendum met een groepje ministers naar Brussel. Terug naar Barcelona is geen optie, omdat Justitie hem oppakt zodra hij een voet over de Spaanse grens zet. Nu lonkt het Europees parlement.
Het Constitutioneel Hof ging donderdag akkoord met Puigdemonts kandidaatstelling voor de verkiezingen eind deze maand. Volgens de uitspraak is de voormalige regiopresident dan wel gevlucht om zijn berechting te ontlopen, maar dat “ontneemt hem niet het recht om zich kandidaat te stellen voor de Europese verkiezingen”. 
Het lijkt hem nog te lukken ook. Want volgens een peiling van het onderzoeksbureau CIS krijgt Puigdemonts partij PdeCat straks een zetel in het Europees parlement. De poll moet overigens met veel slagen om de arm bekeken worden, omdat de helft van de Spanjaarden nog geen idee heeft op welke partij te stemmen. Daarnaast wordt van de opkomst niet al te veel verwacht. Ook dat is van invloed.
De vraag is of het Puigdemont lukt om eenmaal in het Europees parlement de zaak voor de onafhankelijkheid op de agenda te krijgen. Europese leiders hielden zich afgelopen jaren angstvallig buiten de kwestie, erop wijzend dat de separatistenstrijd toch vooral een Spaanse zaak is. Ook commissievoorzitter Juncker had weinig zin in een gezamenlijke foto - tot frustratie van de gevluchte Catalaanse leider.
Zijn ongenoegen keert terug in het boek dat Puigdemont vorig jaar publiceerde. “Als de Catalaanse burgers ontevreden zijn over hun band met Spanje (…) moet Europa zich erin mengen. Europa zou in deze crisis kunnen bemiddelen. Het zou anders kunnen reageren, het zou kunnen bewijzen welke waarden het verdedigt. Als de EU overal in de wereld moraallessen wil geven, dan moet ze eerst voor eigen deur vegen”, beet de afgezette leider van zich af in zijn boek.
Maar in de gedroomde republiek lijkt intussen het tij te keren. Bijna de helft (49 procent) van de Catalanen wil eigenlijk geen afscheiding meer, bleek vrijdag uit een onderzoek van het regiobestuur. Het is voor het eerst in jaren dat deze groep van tegenstanders zo groot is. Ze staan tegenover een iets kleiner deel (47 procent) dat nog altijd gelooft dat Catalonië beter af is zonder de bemoeienis van de rest van Spanje. 
Kortom, de ene helft tegenover de andere helft. Zoals het altijd is geweest.
Clipjesoorlog
Een bericht van Hans Brusselmans
Het begon met een filmpje van de SP (zie hierboven). De partij wil spraakmakend zijn en niet zo onzichtbaar als tijdens vorige campagnes en dus komen er deze campagne spotjes met harde persoonlijke aanvallen op andere politici, zoals in de dit geval op Frans Timmermans. Het filmpje over ‘Hans Brusselmans’ was de eerste, er moeten meer filmpjes komen.
De Europese partij Volt had meteen een tegenfilmpje
Brusselmans | Volt Nederland | Enige echte Europese politieke partij
Zelfde stijl, zelfde toon, zelfde muziek, alleen andere boodschap.
En dan nog een filmpje. Drie kandidaten hebben de handen in elkaar geslagen. Catharina Rinzema van de VVD (nummer 6), Samira Rafaela van D66 (nummer 3) en Eline van Nistelrooij (Groen Links nummer 3). Ze willen naar Brussel en nemen alvast de trein.
Drie kandidaten
En voor iedereen die wil weten waar de verkiezingen over gaan, die moet dit lezen. De Holy FAQ over de verkiezingen. Klik hier. En dit verhaal gaat over de invloed van de EU in ons dagelijks leven.
Nog een artikel, over wat de partijen willen de EU. Politieke voornemens dus. Klik hier. En de podcasten over de verkiezingen schieten als paddestoelen uit de grond. Deze is van JongEuropa.
En er zijn ook vlogs. Kees Boonman volgt al een tijdje de Europese politiek en maakt daar filmpjes over. Klik hier voor de laatste productie.
En verder
Worden er condooms verspreid door de partij van Macron met op de verpakking de tekst: “met z'n tweeën is het leuk, met z'n 27'en is het beter”.
Worden er vandaag verkiezingen in Litouwen gehouden. Klik hier voor een verhaal over het alcoholprobleem van het land.
Is er maandagavond een debat met de Nederlandse lijsttrekkers in Nieuwsuur, om 22.00 op NPO 2.
Hebben we een leuke link naar welke partijen deze week advertenties hebben geplaatst op Facebook en wie de advertenties betalen. Veel advertenties trouwens van GroenLinks en de VVD. Kijk hier zelf.
Is de samenwerking tussen de oude liberalen van ALDE en de nieuwe beweging van Macron een feit. Tijdens een speciale bijeenkomst in Straatsburg hebben de VVD en D66 hun handtekening gezet onder de verklaring om na de verkiezingen een nieuwe beweging te vormen. Namens de Nederlandse partijen stond Sophie in ’t Veld (D66) op het podium.
Probeert Tsjechië de droogte als gevolg van klimaatverandering te bestrijden. Veel Oost-Europese landen hebben trouwens last van watertekort. De regering van Tsjechië investeert de komende jaren met hulp van EU-fondsen voor ruim één miljard euro in watersystemen.
Maken journalisten weer reizen door de EU. Deze is gemaakt door de BBC.
Maar let ook op France24. Oostenrijk, Hongarije, Denemarken worden aangedaan en op 23 mei komt de uitzending vanuit Groningen. Centrale vraag: kan de productie van gas wel omlaag als er ook een klimaatstrijd gestreden moet worden.
En natuurlijk morgen weer een nieuwe Brussel bij Nacht op NPO Radio 1. Luister hier naar de aflevering van vorige week.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Bijou van der Borst, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.