Bekijk profielpagina

Brussel Inside - De Gordiaanse knoop

Revue
 
Als je alles met alles verbindt, krijg je een onontwarbare knoop. De uit de mythologie bekende Gordia
 

Brussel Inside

17 december · Editie #16 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Als je alles met alles verbindt, krijg je een onontwarbare knoop. De uit de mythologie bekende Gordiaanse knoop. En het verhaal gaat dat wie de knoop zou ontwarren, heerser over Azië zou worden. De leiders in Europa zijn bezig om zo'n knoop in elkaar te knutselen. Het orakel zei er destijds niet bij hoe de knoop uit elkaar gehaald moest worden en ook nu is er geen panklare oplossing. 
Naast de knopen hebben we een verhaal over het Demonstratieplein van Europa. En we hebben uw hulp nodig. Maar dat komt pas aan het slot. 

Het wordt het jaar van de knoop
Premier Rutte en de andere regeringsleiders tijdens de EU-top
Stel, je komt er niet meer uit. De hervorming van de euro ligt moeilijk, het aanpakken van de migratieproblemen is nog veel moeilijker en dan moet je ook nog bepalen hoe je de komende jaren het geld gaat verdelen. Wat doe je dan? NOS-correspondent Arjan Noorlander over het antwoord van de doorgewinterde Europese politicus. 
Je maakt  het allemaal nog ingewikkelder,  je maakt er een grote knoop van en plots is alles mogelijk.
Bij de top in Brussel werd deze week duidelijk dat de migratieproblemen amper op te lossen zijn. West- en Zuid-Europa willen de vluchtelingenstromen herverdelen en Oost-Europa wil niks van vluchtelingen weten. Dat is een probleem dat zich moeilijk laat oplossen met een compromis waar iedereen gelukkig mee is. De problemen zijn zelfs zo groot dat de Belgische premier op de ochtend na de nachtelijke migratieruzie liet weten dat landen die migranten weigeren over te nemen, gekort zouden moeten worden op Europees subsidiegeld. Ah! Daar gebeurde het al! Twee dossiers worden hier met elkaar verknoopt.
Federaal
Dat andere belangrijke onderwerp dat volgend jaar een hoofdrol blijft spelen is de verbouwing van de Europese monetaire zone en ook hier nog weinig eensgezindheid. Onder leiding van de Franse president moet het allemaal een stuk federaler, terwijl onder leiding van premier Rutte ieder land eerst maar eens de eigen economische problemen moet oplossen. Dat laat zich moeilijk verenigen. Behalve als je deze beslissingen ook vastknoopt aan de meerjarenbegroting en de migratieoplossingen. Dan moet je soms even verliezen, maar kan je ook af en toe flinke winst binnenhalen.
Maar het kan nog breder. Europa praat ook over:
  • Een Europees leger 
  • De brexit
  • Een socialer Europa
  • Een veiliger Europa
  • Klimaatdoelen
  • Energiepolitiek
  • De toekomstige omvang en werkwijze van het Europese parlement
  • Het toekomstig landbouwbeleid 
  • Diverse benoemingen in Brussel 
  • En benoemingen bij de Europese centrale Bank in Frankfurt. 
Het water loopt veel Brusselse diplomaten al in de mond met zo veel mogelijkheden om het spel te spelen, knopen te leggen en die dan met een grote ruk aan het touw te ontwarren.
Knot of parlementariërs 
Zijn we bereid meer euro-macht af te staan aan Brussel als meer landen vluchtelingen opnemen? Minder streng te zijn op begrotingen als de Franse boeren minder subsidie krijgen? Of akkoord te gaan met meer Europarlementariërs als Klaas Knot de Europese Bankdirecteur wordt? Als je dossiers aan elkaar knoopt, dan win je niet alles: er zal gekozen moeten worden en ergens in dat ingewikkelde moeras moet jij de beste knoop weten te leggen.
Op al deze onderwerpen zullen in 2018 knopen worden doorgehakt. De EU is in de renovatie en dat moet volgend jaar echt gevolg gaan krijgen. In de Europese hoofdsteden zullen de komende weken de puzzels worden gelegd. Er is nu even geen crisis in de EU, lekker achterover leunen denk je dan, maar 2018 wordt wel een jaar om heel goed op te letten.
Nog een knoop
Theresa May even de controle kwijt
Als iemand goed is in het leggen van knopen, verbanden, onmogelijke deals en onverwachte uitkomsten, dan zijn het de Britten wel. Dat werd deze week weer eens duidelijk. Het verschil was slechts vier stemmen, maar de impact was behoorlijk. Theresa May leed haar eerste nederlaag in het parlement en meteen een hele gevoelige. Met steun van enkele van haar eigen Conservatieve parlementariërs werd een amendement aangenomen waarmee het parlement in Westminster uiteindelijk het laatste oordeel krijgt over de brexit-deal. Onze man in Londen Tim de Wit over het verlies aan controle van May.
Ze wil zoveel mogelijk vrijheid om een akkoord uit te onderhandelen, zonder dat ze daarbij voortdurend over haar schouder hoeft te kijken of het parlement er wel mee eens is. Ze heeft met gedoogsteun van de Noord-Ierse DUP een minimale meerderheid en er zijn maar zeven rebellerende Conservatieven nodig om haar in de problemen te brengen. Woensdag waren dat er elf.
Officieel zeggen deze elf Conservatieven dat het hen vooral om een puur democratisch beginsel te doen is: 
De elf rebellen: Het parlement moet soeverein zijn. En dit was toch wat brexiteers bedoelden met “take back control”? 
Maar het is niet toevallig dat ze alle elf campagne voerden voor remain: in de EU blijven. Niet dat ze brexit ineens kunnen of willen terugdraaien, verre van zelfs. Maar ze kunnen, met steun van de oppositie, wel proberen May tot een zachtere brexit te dwingen. Oftewel: zoveel mogelijk banden met de EU behouden en daarmee de economische schade tot een minimum te beperken.
Weg met de banden
May wil juist zoveel mogelijk banden met de EU verbreken, omdat dat de enige manier is om van het vrij verkeer van personen af te komen. Want dat was voor veel Britse brexit-stemmers de belangrijkste reden om uit de EU te willen stappen. Zo liet deze Noord-Engelse Brit afgelopen week nog duidelijk blijken in het BBC programma Question Time, een video die veel werd gedeeld op Britse sociale media.
Aan de andere kant kan het parlement zich dus alleen over het uiteindelijke onderhandelingsresultaat uitspreken door JA of NEE te zeggen. En critici zeggen dat ook deze elf Conservatieven dan liever met de regering mee zullen stemmen, dan een deal helemaal verwerpen. Dat zou immers alsnog tot een keiharde brexit kunnen leiden, zonder akkoord. En dat willen zij ook absoluut niet.
De discussie loopt ondertussen fors uit de hand. De elf politici hebben ondertussen verschillende serieuze bedreigingen ontvangen. Dat leidt wel weer tot steun aan met name Dominic Grieve de informele leider van de rebellen.
Maar hoe dan ook heeft May dankzij deze stemming afgelopen week minder controle over het brexit-proces dan ze gewild had. 
De migratie
Vluchtelingen in Griekenland
Hoe moeilijk de knopen liggen, blijkt wel bij de migratie-discussie. De EU-leiders kwamen er niet uit. Laten we vier landen bij de kop nemen. Een greep uit de migratiediscussie van deze week in Europa.
In Denemarken is de vraag wat te doen met het migrantenonderdeel van een ingewikkeld politiek steekspel, met als inzet het voortbestaan van de regering. De Deense Volkspartij wil dat het migratiebeleid wordt aangescherpt. In ruil daarvoor willen ze met het liberale plan voor belastingverlaging stemmen. Voor Kerst moeten ze eruit zijn.
In Estland speelt het op een heel ander niveau. Daar zijn deze week de eerste vluchtelingen uit Italië aangekomen. Groot nieuws op de voorpagina’s aldaar. Het gaat om vier vrouwen. Eerder heeft het land al wel 175 vluchtelingen opgenomen die via de Griekse-Turkse-route waren gevlucht. 
Ook in Oostenrijk, waar dit weekend een nieuwe coalitie is gevormd met de 31 jarige Sebastian Kurz als bondskanselier, zijn afspraken over migratie gemaakt. De grensbewaking gaat omhoog. Afspraken over herverdeling van vluchtelingen over Europa vindt de nieuwe coalitie zinloos en de uitkeringen voor vluchtelingen gaan omlaag.
En dan Griekenland. Vluchtelingen die vastzitten in Griekenland door het sluiten van de Balkanroute, proberen steeds weer met nieuwe manieren om verder te trekken. Het aantal vluchtelingen dat met valse papieren in het vliegtuig stapt neemt toe.
Frontex, het agentschap verantwoordelijk voor de grensbewaking van de EU, spreekt van een significante stijging in het eerste half jaar van 2017. Al sinds 2016 neemt het aantal mensen dat op deze manier door Europa probeert te reizen toe, meldt het agentschap.
In het Frontex-rapport  worden geen precieze cijfers genoemd. Maar volgens het Duitse blad Bild is het aantal gevallen van 429 in het eerste kwartaal gestegen naar 729 in het tweede kwartaal.
De meeste vluchtelingen met een vals paspoort vliegen naar Duitsland. Daar hebben ze inmiddels besloten om vluchten uit Griekenland strenger te controleren. Volgens de Griekse Europarlementariër Giorgos Kyrtsos worden er nu ook in België extra controles ingezet op vluchten uit Griekenland.
Naast Duitsland en België worden er de laatste weken ook op Griekse vluchten naar Nederland, Zwitserland en Italië veel migranten met een vals paspoort aangetroffen.
Heel veel sancties
Een Nederlandse appelboer die vorig jaar de appels gratis weggaf
De sancties tegen Rusland liggen minder moeilijk en zijn zoals verwacht door de EU-leiders verlengd. Voor wie wil weten tegen welke landen en personen er allemaal sancties zijn en wat die dan inhouden, klik op deze link. Het overzicht is gemaakt door Letland dat het afgelopen half jaar voorzitter van de EU was. 
Dialect
Is het een dialect of is het een taal? Die vraag houdt Montenegro al heel lang bezig. Het lijkt op het Servisch en het Kroatisch, maar sinds deze week is het Montenegrijns een taal.
De Internationale Organisatie voor Standaardisatie heeft de taal namelijk de code CRN gegeven en daardoor heeft de taal, die trouwens 32 letters heeft, een officiële status gekregen. 
Nog meer taal
Nog een taalding. In Litouwen heeft het parlement net een amendement aangenomen om in de toekomst tv-programma’s waarin een taal van buiten de EU wordt gesproken, na te synchroniseren. Het voorstel is vooral gericht tegen de enorme hoeveelheid Russische films die op de Litouwse televisie te zien is. De komende maanden zal het idee door de politiek verder worden uitgewerkt.
Demonstreren moet anders in Brussel
Het nieuwe Schumanplein in Brussel
Boeren wisten het al in de vorige eeuw. Demonstreren moet je in het hart van de EU doen, in Brussel. Het Schumanplein en de Wetstraat: daar moet je zijn. Milieuclubs, tegenstanders van handelsakkoorden, verdrukten en recent de Catalanen hebben allemaal de weg naar het hart gevonden. Maar het Schumanplein, waaraan ook de Europese instellingen liggen, is niet geschikt om heel veel demonstranten te ontvangen. En dus gaat het op de schop. De NOS-correspondent in België Sander van Hoorn heeft de details. 
Station Brussel-Schuman. Uitstappen. Het is een ondergronds trein- en metrostation, dus de laatste meters naar het centrum van de Europese Macht gaan per roltrap. Het hart bonkt van anticipatie. Al onder de grond verwijzen bordjes naar de verschillende Europese instellingen. De laatste meters…
De lelijkheid slaat je in het gezicht. Het gebouw van de Europese Raad torent non-descript boven je uit. Aan de overkant herken je na enig nadenken het huis van de Europese Commissie – het Berlaymontgebouw. Je beseft dat het vaak van bovenaf gefilmd wordt. Dat heeft een reden. De driepootvorm valt van beneden weg. Aan de overkant van een soort plein – wat vage begroeiing in het midden, het mag de naam plein eigenlijk niet dragen – nog meer EU-gebouwen.
Niet bepaald een fijne entree voor ‘Europa’. Maar dat gaat veranderen. Een Deens-Brusselse architectencombinatie heeft de tender gewonnen om het plein op de schop te mogen nemen.
 “Het ontwerp is opgebouwd rond concentrische cirkels. Het nieuwe plein wordt een komvormige ruimte met een moderne stalen structuur waar bezoekers en bewoners kunnen verpozen. Rond het plein komt een grote voetgangerszone.”
De computerfoto’s zien er mooi uit. Heel nadrukkelijk wordt er ook aan ons gedacht. Tenminste: ik heb nog nooit een computerfoto gezien waar een cameraploeg aan het werk is. Het beeld van Europa wordt natuurlijk grotendeels bepaald door wat ervan uitgezonden wordt. Op de achtergrond bij Europese correspondenten geen Brandenburger Tor, geen Arc de Triomphe of Het Witte Huis, maar nietszeggende gebouwen. Arjan Noorlander op een levendig, open, markant plein. Dat zou Brussel graag zien.
En dus lijkt de kogel nu door de kerk. Hoewel: het is niet de eerste keer. Plannen blijven in België plannen tot de feestelijke oplevering het tegendeel bewijst. En het is ook een nogal ingewikkelde klus. Er lopen auto-, metro- en treintunnels onder het plein. Het plein kan om die reden ook niet autovrij worden. Er kan niet nóg een tunnel bij. De plannen zijn er, nu de uitvoering nog.
Beetje hulp
Hulp gevraagd
De komende week stroomt Brussel langzaam leeg. De meeste ambtenaren gaan terug naar huis. Het parlement is op reces en begin januari lost Bulgarije Estland af als voorzitter.
Maandag nog één keer de rubriek Brussel bij Nacht, in het Oog op NPO Radio 1. 
En volgende week het kerstnummer van de nieuwsbrief. Met daarin de meest spraakmakende Europeanen van het afgelopen jaar. En daar kunnen we best wat hulp bij gebruiken. Als u iemand weet die we zeker moeten bespreken: laat het weten, dan komt die keus erbij.
Suggesties hieronder, bij ‘hoe vond u deze editie’.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Tom Wisseborn en Thomas Spekschoor. 
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.