Bekijk profielpagina

Brussel Inside - De geniale Trump

Revue
 
Hij kwam, hij zag, deed zaken en liet veel bondgenoten in verwarring achter. Wat bezielde Trump deze
 

Brussel Inside

15 juli · Editie #44 · Bekijk online
Vanaf donderdag 23 mei zijn er verkiezingen in de Europese Unie. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt tot die tijd, samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Hij kwam, hij zag, deed zaken en liet veel bondgenoten in verwarring achter. Wat bezielde Trump deze week? Waarom liep hij als een olifant door de porselein kast? En wat hebben gas, extra geld voor defensie en de brexit met elkaar te maken? Voor de president die zichzelf vrij geniaal noemt, alles. Een nieuwsbrief over de reis van Trump naar Europa. Nieuwe politiek in de oude wereld. 

The very stable genius
De schaduw van president Trump bij de NAVO
De zakenman is op reis. Trump, die zichzelf tijdens de persconferentie bij de NAVO-top een “very stable genius” noemde, verkoopt in een week tijd nieuwe handelsverdragen met de Britten, nieuwe orders voor de Amerikaanse defensie-industrie en vloeibaar gas aan iedereen in Europa die het maar wil hebben. 
De Amerikaanse president heeft geen contracten bij zich, maar schept de voorwaarden met zijn politiek. Bij de NAVO-top had Trump twee duidelijke boodschappen waarachter forse Amerikaanse belangen schuil gingen. 
Het gas
Hij begon niet voor niets tijdens het ontbijt met secretaris-generaal Stoltenberg over de gasdeal (Nord Stream 2) die Duitsland met Rusland heeft gesloten. Trump zei dat hij niet bereid is om de militaire verdediging van Europese landen te betalen, terwijl diezelfde landen op grote schaal zaken doen met Rusland. Maar er is ook een ander belang.
Amerika wil zelf meer gas exporteren, vooral LNG. Energie minister Rick Perry maakte dat duidelijk tijdens een speciale bijeenkomst in de zijlijn van de NAVO-top. “Europa moet niet afhankelijk zijn van één aanbieder.”
Het Amerikaanse gas wordt binnenkort al geëxporteerd naar met name de Baltische Staten en ook Polen heeft belangstelling. Amerika is op zoek naar nieuwe afzetmarkten, aangezien de productie van het vloeibare gas de laatste jaren fors is toegenomen. Nu wordt vooral geëxporteerd naar China, Zuid-Korea en Mexico. 
Volgens Perry is Amerika niet bang voor de Russen. 
“Dit is oneerlijk en president Trump zal niet aarzelen om dat maandag in het gezicht van president Poetin te zeggen.”
Bovendien wordt Trump gesteund door de Amerikaanse Senaat, die vorige maand nog nieuwe sancties tegen Rusland aannam. Bedrijven (waaronder Shell) die meewerken aan de Russische gaspijplijn naar Duitsland kunnen nu sancties opgelegd krijgen. 
Rick Perry
By strengthening U.S.-E.U. energy ties, we have the chance to increase the diversity of our supplies, address energy security challenges including NordStream 2, and further develop all of our abundant forms of energy in an environmentally responsible way. #EnergyCouncil #EU #USA https://t.co/BGs0Rnwps2
11:42 PM - 12 Jul 2018
Amerikaanse wapens
De zakenpresident had nog een boodschap voor de Europese leiders. Er moet veel meer geld aan defensie worden uitgegeven. Niet meer leven op de kosten van de VS, maar zelf betalen. De bekende twee procent. 
De Amerikaanse president hamerde twee dagen lang op die norm. 
Trump: “Ik was streng voor ze. Wij betalen 70 tot 80 procent van de kosten. Dat is erg oneerlijk! Maar nu gaan ze het beter doen.”
En waar zou dat extra geld voor defensie precies aan uitgegeven moeten worden? Trump had wel een suggestie voor de Europese leiders. “We hebben de beste defensie-industrie.”
De grootste bedrijven komen inderdaad uit Amerika. Lockheed Martin, dat de JSF maakt, is een grote speler met een miljardenomzet, net als bijvoorbeeld Boeiing dat naast gewone vliegtuigen ook satellieten produceert. 
Europa heeft een aantal wat kleinere bedrijven, zoals Leonardo. In Nederland zijn ongeveer 650 defensiebedrijven die vooral onderdelen maken.
De beleggers hebben er in ieder geval vertrouwen in, want de defensieaandelen zijn sinds Trump president is hard gestegen, met gemiddeld meer dan vijftig procent. 
We make the best
De JSF
Nog een sales-pitch dan, speciaal voor België, zo merkte NOS-correspondent Sander van Hoorn. 
Het gebeurde tijdens de persconferentie van Trump aan het einde van de NAVO-top. De onderwerpen vlogen uiteen van de relatie met Kim Jong-un en Poetin “I don’t know him well enough to call him a friend”, de Koerdische strijders “they are great fighters” naar Amerikaanse hardware.
 “We make the best weapons”.
Dat laatste leek gericht aan het adres van gastland België. Voor de top had België al een van de beruchte brieven van Trump gekregen waarin het land werd aangesproken op de achterblijvende defensie-uitgaven. En inderdaad bungelt het land onderaan de statistieken van het bondgenootschap en zal het nog een hele kluif worden in 2024 de 2 procent van het BNP te halen. Ook België heeft in 2014 toegezegd ernaar te streven dat te halen. En het land herhaalde die boodschap de afgelopen week meerdere malen. 
Zaken doen
Maar bij België valt voor de Amerikaanse president - in tegenstelling tot bijvoorbeeld Nederland - nog wat te halen. Er moet namelijk door de politiek nog een besluit genomen worden over de vervanging van de verouderde vloot F-16’s.
Via de aanbestedingsprocedure zijn er twee mogelijkheden over: de JSF (F-35) en de Eurofighter Typhoon. Maar er zijn nog twee bijzondere mogelijkheden.  
De levensduur van de F-16’s kan verlengd worden, dacht de sociaal-democratische oppositie, maar dat ziet de regering niet zitten. 
En de Belgen hebben ook nog de Frankrijk-optie (zelfs na de verloren halve finale op het WK voetbal). Dat land heeft nog geen ‘vijfde generatie’ gevechtsvliegtuig, maar wil er een ontwikkelen. België mag daaraan mee ontwikkelen en dus mee verdienen maar dan moet het wel toezeggen de Franse Rafales te kopen. Met name de Franstalige premier Michel lijkt voor deze optie te voelen.
Best makkelijk
De redenering voor de Belgische regering lijkt nu heel simpel: 
  • De Verenigde Staten (JSF) gun je het niet, want Trump.
  • De Britten (Eurofighter) gun je het niet, want Brexit. 
  • De verlengde levensduur van de F-16’s is geen optie, want idee van de oppositie.
  • Dus waarom niet de Fransen?
België zou in een keer alle problemen opgelost kunnen hebben door de JSF te bestellen. De twee procent zou een stuk dichterbij gekomen zijn. President Trump zou weten dat er Amerikaanse waar gekocht werd. Nederland zou tevreden zijn, omdat gezamenlijke missies door zouden kunnen blijven gaan. En de legertop heeft een voorkeur voor de JSF en zal dus ook tevreden zijn.
Maar voorlopig heeft de Belgische politiek het besluit voor zich uitgeschoven, want net als in alle andere landen willen ze wel geld uitgeven voor defensie, maar er zijn ook nog problemen met het onderwijs, de gezondheidszorg, de wegen. En er komen verkiezingen aan volgend jaar. 
Kijkje achter de schermen
Trump was dus in Brussel bij de NAVO-top, maar hoe gaat dat eigenlijk op zo'n top? Wie praat met wie en waarover?
Premier Rutte gaf een klein inkijkje. Hij heeft een lijstje met mensen die hij absoluut moet spreken. Deze week stonden in ieder geval bondskanselier Angela Merkel en de Albanese president Edi Rama op zijn to-do-list. 
Met Merkel had hij wat handelszaken te bespreken en met Rama ging het over het voorlopige Nederlandse nee tegen het lidmaatschap van Albanië van de Europese Unie. Albanië is daar nogal ontstemd over en Rutte wilde uitleggen waarom Nederland zo kritisch is.
Maar het is ook de gelegenheid om met een kleine grap, een hand op de schouder of een ferme handdruk het ijs te breken. Zo stond Macron te dollen met Trump, terwijl ze in de coulissen stonden te wachten op het officiële moment met secretaris-generaal Stoltenberg.
Een mooie diepe stem roept de regeringsleiders dan een voor een naar voren om de hand te schudden van de gastheer. Sander van Hoorn van NOS-bureau Europa vroeg premier Rutte er naar. 
In de wandelgangen - YouTube
Brexit
Op de to-do-list van Trump stond ook nog de brexit of anders geformuleerd: een nieuw handelsakkoord met Groot-Brittannië. De Amerikanen kunnen een dergelijk akkoord goed gebruiken, waarbij ze zich voorstellen dat een groot aantal importtarieven fors omlaag gaan.
Dat zou gunstig zijn voor de Amerikaanse export. In feite kunnen ze de afspraken met de Britten maken, die ze eigenlijk ook met de hele EU willen hebben.
Maar dan moet Londen geen zachte brexit-deal met de EU afsluiten, want bij een zachte brexit, zoals premier May nu wil, blijft de hand van de Europese Unie voelbaar ook in de handel.
Britannia and America rules the waves 
Het liefst wil president Trum dusdanige afspraken dat de financiële centra van New York en Londen de spelregels bepalen en dat de EU moet volgen, maar bij het huidige plan van de Britse regering (neergelegd in het witboek) is hij niet zeker van z'n zaak. En dus beet hij ook in Londen flink van zich af met opmerkingen over de brexit.
Wat de Britten zich daarvan aantrekken gaan we komende week zien, want vanaf maandag wordt er weer gesproken door de onderhandelingsteams van de EU en Groot-Brittannië. 
Nieuwe zorgen
Gerechtigheid, geen corruptie. Demonstratie tegen ontslag aanklager in Roemenië
De EU heeft er een zorgenkindje bij. Deze week werd in Roemenië hoofdaanklager Laura Codruta Kovesi ontslagen door president Johannis.
De president wilde haar eigenlijk niet de laan uitsturen, maar werd uiteindelijk gedwongen door het Constitutionele Hof. Kovesi werd gevreesd in Roemenië omdat ze grote corruptieschandalen onderzocht en niet aarzelde om politici te vervolgen.
Eerder dit jaar kwam het kabinet met een voorstel om de anticorruptiewetgeving te versoepelen. Gesjoemel tot 40.000 euro zou niet meer worden vervolgd en de straffen moesten omlaag. Door de nieuwe wet zou de leider van de sociaal-democratische PSD partij opeens weer politieke functies kunnen bekleden. Hij is namelijk in het verleden veroordeeld vanwege verkiezingsfraude en wordt nog verdacht van gesjoemel met Europese subsidies. 
Nadat in verschillende steden van Roemenië heftig werd geprotesteerd tegen de nieuwe wet, werd de wet uiteindelijk ingetrokken. In ruil daarvoor mest Kovesi wel het veld ruimen, omdat ze misbruik zou hebben gemaakt van haar macht en het imago van Roemenië in het buitenland zou hebben beschadigd.
President Johannis vond die argumenten niet echt steekhoudend en weigerde aanvankelijk om haar te ontslaan. Hij vroeg een uitspraak aan hoogste rechtsorgaan en dat bepaalde dus dat de president niet de bevoegdheid heeft om het kabinetsbesluit naast zich neer te leggen. 
“Uitspraken van het Constitutionele Hof moeten worden nageleefd in een land dat de wet respecteert.”

Bulgaarse euro
Bulgarije mag zich klaar maken voor de euro. Dat klinkt alsof de Bulgaren snel met de euro gaan betalen, maar de ministers van de eurolanden hebben alleen besloten dat met het land gesproken gaat worden.
Voordat de euro in Bulgarije een wettig betaalmiddel is, zal er nog heel wat moeten gebeuren. De banken moeten robuuster worden en de corruptie en georganiseerde misdaad moeten aangepakt worden. 
Het worden geen makkelijke gesprekken, denkt minister Hoekstra. Vanaf het begin wordt geëist dat de financiële buffers bij de banken omhoog gaan. 
“Dat is nieuw voor landen die tot de euro willen toetreden en terecht. Ik ben daar hard maar eerlijk over.”
Dag Hans
Hans van Baalen vertrekt
En dan nog nieuws uit De Telegraaf. Hans van Baalen, die eerder nog verklaarde absoluut door te willen gaan als VVD-lijsttrekker bij de  komende Europese verkiezingen in mei, stopt er toch mee. Het corvee, zoals hij het ooit noemde, zit erop. Tien jaar Europa, zo zegt hij in de krant, is genoeg. Meest genoemde naam als opvolger is Kamerlid Malik Azmani. 
En verder
Gaan langzaam maar zeker de Europese instellingen in de zomerstand. Eind deze maand vliegt de voorzitter van de Europese Commissie naar Washington om daar te praten over de handelsperikelen met de VS. 
Maandag worden de brexit-gesprekken hervat in Brussel. Het nieuws daarover kunt u lezen op onze site nos.nl 
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Hans Burgers, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Beau Heimensen, Kees van Dam, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Hans Brom en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.