Bekijk profielpagina

Brussel Inside - De frustratie

Revue
 
Het lijkt een patroon te worden. Elke keer als de Europese leiders een thema bij de kop pakken, worde
 

Brussel Inside

13 mei · Editie #35 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Het lijkt een patroon te worden. Elke keer als de Europese leiders een thema bij de kop pakken, worden ze door de actualiteit ingehaald. De brexit, de zaak met de Russische spion, een handelsconflict en nu weer de Iran-deal. Het lijkt wel alsof de leiders niet rustig mogen praten over digitalisering, sociale zaken of deze week de toekomst van de Balkan.
Centrale vraag bij zowel de thema’s als de hete actualiteit is: wat doet de Europese Unie. Hebben ze een antwoord, zijn ze verdeeld? Zijn er wellicht ergens verkiezingen geweest, waardoor de verhouding opeens anders komen te liggen, zoals in Italië. 
Over die frustratie gaat deze Nieuwsbrief, maar ook over mensen die willen zien wat die EU doet, die de open dag bezochten en gewapend met blokjes kaas, vlaggetjes en ballonnen naar huis zijn gekeerd. 

EU wil het liefst praten
De discussie moest deze maanden volop gaan over de verbouwing van Europa. Goed, de verkoop moest wel gewoon doorgaan, maar de bedoeling was om serieuze stappen te zetten op weg naar een nieuwe Europese Unie. Maar in plaats daarvan gaat het nu over de Iran-deal, over de staal- en aluminiumproblemen met de Verenigde Staten. Europa wordt gedwongen om te reageren, om soms zelfs het voortouw te nemen, terwijl ze rustig wilde werken aan dat nieuwe Europa, aan de Unie zonder de Britten. 
Na de eerste frustratie over het opblazen van de Iran-deal te hebben overwonnen, proberen de Europese regeringsleiders de scherven bij elkaar te vegen en te kijken met welke lijm een een ander gemaakt kan worden.
Europa wil doen waar het goed in is: praten en onderhandelen. Amerika heeft uitstel gegeven, negentig dagen, en ook dat is een bekend patroon. Vanuit Amerikaans perspectief bungelen de EU-leiders dan nog even. Vanuit EU-perspectief hebben we nu alle tijd om de andere kant van de oceaan van het Europese gelijk te overtuigen.
Woensdagavond tijdens het diner in Sofia waar de regeringsleiders elkaar ontmoeten voor een speciale top, zal het vooral over Trump en Iran gaan. Daar zal het antwoord voor de komende maanden geformuleerd worden om niet al teveel op ramkoers met de Amerikanen te komen en toch de deal met alle bijbehorende voordelen, te behouden. Donderdag hopen de leiders dan alsnog het eigenlijke onderwerp van de bijeenkomst te bespreken namelijk de situatie op de Balkan en de vraag of en zo ja welk perspectief landen als Servië, Montenegro, Albanië, Macedonië, Bosnië en Kosovo geboden kan worden. 
Macron neemt het voortouw
Opvallend is dat de Franse president Macron vooralsnog de leiding neemt. Hij was op bezoek in de VS, net als Merkel, maar het leek alsof hij meer aandacht kreeg, hoewel er uiteindelijk ook naar hem niet werd geluisterd.
Terug in Europa viel op dat de verklaring van de Europese grote drie (Londen, Berlijn en Parijs) via het Elysée liep. En de Franse president probeerde deze week een antwoord te formuleren in Aken, waar hij de Karelsprijs kreeg toegekend.
Als een Europese Donald Trump twitterde hij er op los. “De Europese oplossing staat op het spel. De enige oplossing die we hebben is eenheid.”
Emmanuel Macron
Pour l'Europe :
1. Ne soyons pas faibles. Choisissons.
2. Ne soyons pas divisés. Unissons-nous.
3. N'ayons pas peur. Osons faire.
4. N'attendons pas. Agissons maintenant.
1:33 PM - 10 May 2018
Het recept voor Europa is simpel volgens de president.
  1. Niet zwak zijn. Kies.
  2. Niet verdeeld zijn. Eenheid.
  3. Niet bang zijn. Doe het.
  4. Niet wachten, we moeten het nu doen.
En op dat Europa kunnen we best trots zijn. Het is niet voor niets dat er al meer dan zeventig jaar vrede op het continent is, een ongehoorde prestatie. Macron dacht speciaal aan landen als Polen, de Baltische staten, maar ook Spanje en Portugal die zich pas ver na de Tweede Wereldoorlog wisten los te maken van totalitaire regimes en een democratie werden.
Hij schreeuwde het in Aken bijna uit van enthousiasme. Frankrijk is veranderd, zo zei hij tegen z'n gehoor. Niet alle Duitse toehoorders waren het daar mee eens, want ze hoorden ook een oproep om de starre Duitse begrotingspolitiek los te laten. Om iets creatiever met economische modellen om te gaan. “Duitsland kan niet blijven vasthouden aan die eeuwige fetisj voor de begroting en handelsoverschotten.”
Om de hardliners een beetje tegemoet te komen zei hij: 
“Word wakker, Frankrijk is veranderd.”
Macron hoopt op steun van de jongeren, die bepalen het beleid de komende jaren. “ Laten we de schouders eronder zetten. Kom op jongeren, trek je niet terug, maar kom met vernieuwing, ideeën en veranderingen.”
De boodschap was helder. De EU moet veranderen, vernieuwen en de discussie over wat er niet goed gaat niet alleen aan de populisten overlaten. Verandering omdat het moet. Aan de ene kant zagen de sceptici aan de poten van de EU en aan de andere kant is de VS niet meer de partner die het ooit was. Merkel en de voorzitter van de Europese Commissie Juncker zijn het Macron eens. Het is nu tijd om een nieuwe weg in te slaan.
En volgens Macron is dat een Europese weg, hoewel dat wel een weg is met veel gaten, kuilen en andere obstakels. We moeten het pragmatisch en realistisch doen, aldus de president. Die niet kon nalaten nog even twee aloude Franse begrippen te vermelden. “Alleen in Europa hebben we die mooie combinatie van vrijheid en gelijkheid ontworpen.”
Emmanuel Macron
Seule l’Europe dessine cette combinaison de l’attachement à la liberté et à l’égalité. #Karlspreis
3:47 PM - 10 May 2018
Dubbelspel
De ministers Maas (links) en Lavrov (rechts)
Even genoeg vergezichten. Terug naar de harde politieke realiteit. Woensdagavond tijdens dat diner moeten de Europese leiders dus de vraag beantwoorden met wie ze verder willen. Trump of Iran, maar daar achter zit ook de vraag kies je voor Rusland en China en dus tegen de traditionele bondgenoot.
En dat voelt toch gek. Komende zomer moeten de sancties tegen de Russen worden verlengd. Daar is wel verdeeldheid over binnen de EU, maar de hardliners hebben die discussie tot op heden steeds gewonnen. 
Met name Duitsland speelt een dubbelspel, wat wij in Nederland altijd de koopman en de dominee noemen. Bij de inauguratie van president Poetin was oud-bondskanselier Gerhard Schröder, tegenwoordig topman bij het Russische staatsoliebedrijf Rosneft, een prominent gast. En de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, Heiko Maas, bezocht deze week zijn Russische evenknie Lavrov. Onderwerpen natuurlijk de internationale wereldpolitiek: Iran, Korea en Syrië, maar ook de gaspijplijn Nord Stream 2.
Russen willen economische afwegingen
Het gaat om 55 miljard kubieke meter gas dat van Rusland, via de Oostzee naar Duitsland vloeit. Gas dat dan niet meer via de pijpleiding in Oekraïne hoeft te stromen. Dat land loopt daardoor drie miljard euro mis, het bedrag dat de Russen betalen om op die manier hun gas aan Europa te leveren. 
En dat ze dat geld straks ook echt kwijt zijn maakte de Russische minister Lavrov duidelijk. Het moet voor de Russen rendabel zijn.
“We vinden het niet erg om door te gaan met een bepaalde hoeveelheid doorvoer, die door Oekraïne gaat - het moet wel economisch haalbaar zijn en niet politiek worden opgelegd.” 
Ondanks alle tegenstand uit landen als Polen, Hongarije, de Baltische Staten, een minister noemde het gewoon een dom project, gaat Duitsland door. Bondskanselier Merkel heeft recentelijk wel gezegd dat er misschien ook politieke risico’s aan het gas-project zitten, maar minister Maas zei bij zijn bezoek dat Duitsland de bouw van de gaspijplijn blijft steunen en dat het vooral een commercieel project is. Woorden die Lavrov met graagte herhaalde. 
Italiaans spel
Luigi Di Maio de leider van de vijfsterren beweging
Bij de politieke keuze van de Europese Unie speelt Italië een belangrijke rol. Als één van de zes landen die aan de wieg stonden van het project, heeft Italië altijd een grote rol gespeeld. Maar nu krijgt het land een van de meest eurosceptische regeringen binnen de EU. Onze man in Rome Mustafa Marghadi praat ons kort bij.
We zijn er bijna. Er ligt al een ontwerp-regeerakkoord. De namen voor de ministersposten zwieren al in het rond. Maar nu nog de premier. Dat is in feite het enige struikelblok voor de meest eurosceptische regering in een van de originele oprichters van de EU. Er is al veel gezegd en geschreven over wie de Lega en de Vijfsterrenbeweging zijn, over de betekenis van hun samenwerking voor Italië, en over Italië’s rol in Europa met deze geel/groene regering. Mocht je het allemaal nog even op een rij willen hebben, hier een mooie roundup van al die elementen in Nieuwsuur.
De onderhandelingen kunnen trouwens ook nog klappen. En dan zouden we alsnog nieuwe verkiezingen kunnen krijgen. 
Dan kan Silvio Berlusconi zich opnieuw kandidaat stellen. Zijn straf voor belastingfraude is hem namelijk kwijtgescholden en dus kan de oud-premier zich bij eventuele verkiezingen weer opwerpen als premierskandidaat. Maar laat je niet in de war brengen. In de peilingen zou hij flinke klappen krijgen en de Lega, de partij waar Forza van Berlusconi mee samenwerkt alleen maar groter worden. 
Tien weken is de formatie nu bezig en er lijken nog maar twee smaken over. Of een nieuwe regering of helemaal opnieuw beginnen. 
Andrea Vreede
I don't think so. According to recent polls Berlusconi is losing heavily to his coalition partner Salvini. One of the reasons why he accepts a very possible Fivestar-Lega government https://t.co/bbOCPd1Bmz
9:29 AM - 12 May 2018
Juncker bij de Vlaamse leeuw
Jean-Claude Juncker in het Vlaamse parlement
Euroscepsis in Italië, maar dat is niet het enige land waar veel twijfels en vragen zijn. De Europese Commissie probeert een tegenoffensief te lanceren. Een beetje ‘Europa komt naar je toe deze zomer (en najaar)’.
Geen 'Europa, best belangrijk’, maar wel bijeenkomsten, het liefst met burgers, om te praten over de Europese Unie. De voorzitter van de commissie heeft z'n commissarissen opgedragen om de boer op te gaan. En zelf doet hij dat ook. Deze week was Juncker in het hol van de Vlaamse leeuw: het Vlaamse parlement. NOS-België correspondent Sander van Hoorn over een Luxemburger op bezoek in Vlaanderen.
In feite bezocht Juncker twee Belgische parlementen; eerst het Waalse en daarna het Vlaamse. De speech was voor een deel hetzelfde, het onthaal en het debat verschilden nogal.
Dat de Belgische gemeenschappen, met hun eigen parlementen, net zo belangrijk zijn als het federale parlement weet Juncker in elk geval sinds de Walen met hun verzet bijna het handelsverdrag met Canada wisten tegen te houden. En ook deze week ging het over geld. Wallonië ontvangt geld voor de landbouw en uit de Europese fondsen voor de regio’s. Op beide posten wordt bezuinigd en dus probeerde Juncker de Waalse parlementariërs gerust te stellen. 
Geen Beierse fietspaden meer
Er wordt vooral bezuinigd op de subsidie voor grote landbouwbedrijven (en dus niet op de uwe) en op subsidies aan rijke regio’s (en dat bent u niet). Fietspaden in het Duitse Beieren werden meerdere malen aangehaald als voorbeeld van waar de subsidies, als het aan Juncker ligt, niet meer naartoe zullen gaan.
Ergens tussen Namen (waar het Waalse parlement zetelt) en Brussel, bij het passeren van de grens tussen Wallonië en Vlaanderen, de onzichtbare taalgrens,  moet het gemoed van Juncker omgeslagen zijn. Het is inmiddels een dag later en Europadag. Het Vlaamse Parlement ligt drie metrohaltes verwijderd van de Europese instellingen in Brussel. En na drie haltes blijft er maar weinig begrip voor Juncker over.
Waar was u mijnheer Juncker?
Voor het Parlement in Brussel hadden actievoerders van Vlaams Belang zich opgesteld met biljetten van € 339. Dat is de rekening die de Vlaming elk jaar voor Europa moet betalen.  In Vlaanderen klinkt meer het Nederlandse geluid. België is, net als Nederland, netto betaler. En omdat Vlaanderen minder terug krijgt in de vorm van subsidies is het sentiment tegenover de meerjarenbegroting hier…..Nederlandser.
Maar als Juncker zich dáárop had voorbereid, kwam hij nog van een koude kermis thuis. De vragen na zijn toespraak gingen vooral over Catalonië. De grootste partij in het parlement, het Vlaams-nationalistische NV-A heeft warme banden met de nationalisten in Catalonië. Waar was u, waar was Europa, toen demonstraties in Spanje werden neergeslagen? Toen politici werden opgesloten omwille van de uitvoering van hun mandaat?
Woorden als ongehoord en meten met twee maten werden in de mond genomen.
Het verweer van Juncker is bekend: De commissie kan niet anders dan zich achter de rechtsorde van een lidstaat te scharen. Bovendien: 
“Le nationalisme, c’est la guerre”, citeerde hij Mitterrand.
Bedenk met andere woorden dat Europa stabiliteit biedt. En dat de regio’s, dus ook Vlaanderen, gebaat zijn bij een sterke Europese Unie.
De Europese schoonmoeder
Een kind in de vergaderzaal van de Europese leiders bij de open dag
In Vlaanderen was er dus op de feestdag, op Europadag een debat. Elders kon je op - 9 mei - een kanon afschieten in de straten van Brussel, omdat iedereen die ook maar iets doet bij of voor de Europese instellingen een vrije dag had genomen (net voor Hemelvaart). Maar in het weekend daarvoor hadden het Europese Parlement, de commissie en de raad de deuren opengezet. Alle landen hadden standjes met informatie. Het leek meer op de jaarlijkse Vakantiebeurs in Utrecht dan op een kraam waar uitleg over de werking van de Europese Unie werd gegeven, maar als je wilde kon je vragen stellen.
De weinige vragen die toch kwamen, gingen over macht en invloed. In het filmpje dat Hans Brom van NOS-Bureau Europa maakte over de open dag zegt een Vlaamse politicus:
“Europa is een beetje de schoonmoeder, ze heeft het altijd gedaan.”
Meer te zien in de videobrief, elke zondag via NPO Politiek en op de site van de nos. Hier alvast een voorproefje.
Europa deze week
Open dag Europa - YouTube
Bulgaren in de pas
Bulgarije is dit half jaar voorzitter van de EU. En bij het voorzitterschap horen natuurlijk officiële bezoeken en ontvangsten. En dat gaat altijd op dezelfde manier. Hier komt de president van Macedonië op bezoek, net buiten beeld. Maar ook bij de Oostenrijkse president en andere staatshoofden is het beeld hetzelfde. Gewoon aardige foto’s om eens naar te kijken. 
Vraag over agenda
We hebben deze week weer een vraag en wel van e.milludwig
Het lijkt me nuttig om periodiek de beleidsagenda van de Commissie te publiceren. Aldus wordt inzicht geboden in de inhoudelijke én politieke onderwerpen waarmee de Commissie zich bezig houdt. Tot nu toe lijkt die slechts op hapsnap-niveau te functioneren. Van het ene incident naar het andere. Dat is geen goede zaak.
Goed idee. De gewone agenda, dus van de top van deze week en maandag van de ministers van Buitenlandse Zaken die de top voorbereiden, staat meestal onderaan de nieuwsbrief, maar de beleidsagenda dus met onderwerpen die de commissie wil bespreken, gaan we zoeken.
Een van die onderwerpen zou zo maar het auteursrecht kunnen zijn. Thomas Spekschoor van NOS-bureau Europa zocht het uit. 
Gaat de EU het ons onmogelijk maken om muziek en films op Facebook te delen? Daar lijkt het wel op, zeggen internetbedrijven in Europa. Achter de schermen wordt op dit moment een fel gevecht gevoerd om de centen, tussen muzikanten en filmproducenten enerzijds en de internetbedrijven aan de andere kant. De uitkomst van het gevecht kan grote gevolgen hebben voor de vrijheid op internet.
Verdienen we nog wat?
Het gaat allemaal om het auteursrecht. Nieuwe Europese regels moeten ervoor zorgen dat websites als Facebook, Twitter en YouTube gaan betalen voor de videoclips die op hun websites te zien zijn. Zo verdienen de artiesten zelf aan hun muziek, in plaats van de grote websites. Betalen die niet, dan moeten de bedrijven filters aanleggen, die het onmogelijk maken om nog iets te uploaden dat door het auteursrecht is beschermd.
Een grof schandaal, vinden de internetbedrijven. Niet zij moeten de auteursrechten afkopen, zeggen ze, dat moeten de gebruikers doen die het materiaal uploaden. Het is de oude discussie over de sociale netwerken. Om het in oude krantentermen te zeggen: zijn zij de publicisten of slechts de drukker? Zelf kiezen ze voor de drukker, maar de muziek- en filmindustrie ziet ze liever als publicist en maakt ze dus verantwoordelijk voor de inhoud.
Kleintjes de dupe
Kleinere internetbedrijven wijzen nog op een heel ander probleem. Facebook en Twitter kunnen misschien makkelijk filters aanleggen om materiaal tegen te houden, maar kleinere bedrijven hebben daar het geld niet voor. Bovendien zullen de filters heel veilig afgesteld staan, vrezen ze, om boetes te voorkomen. Zo zou ook materiaal dat helemaal niet door auteursrechten beschermd is, tegengehouden worden door de filters.
De strijd speelt nu al anderhalf jaar, maar moet voor de zomer worden beslecht. Zowel het Europees Parlement als de Raad van Ministers moet erover beslissen. De lobbyisten van beide kampen zullen de komende maanden alles uit de kast trekken om de beslissing hun kant op te trekken.
Opletten: Gratis!
Gratis Wifi binnenkort in veel Europese gemeenten
Niet op de agenda van de Europese Commissie, maar wel handig om te weten. Voor gemeenten die gratis wifi willen aanleggen wordt het een belangrijke week. Gratis voor de gebruikers en gratis, met geld van Europa, om aan te leggen. Het gaat om de  WiFi4EU. In totaal is er 120 miljoen euro beschikbaar om te verdelen.
Op 15 mei moet de eerste aanvraag worden ingediend, daarna volgen nog wat vervolgstappen, maar wie het eerst komt, wie het eerst maalt. De gratis wifi is één van de plannen die de Europese Commissie alweer twee jaar geleden lanceerde tijdens de State of the Union. 
Op dit moment zijn er ongeveer 75 Nederlandse gemeenten geïnteresseerd in het geld voor de aanleg van wifi-hotspots. 
En verder
Deze week dus de Europese top in Sofia. En maandag de ministers van Buitenlandse Zaken die het voorspel doen. 
Woensdag houdt het Europees Hof van Justitie een hoorzitting over het geneesmiddelen agentschap EMA. Het gaat over de vraag of de procedure, waardoor uiteindelijk Amsterdam het kantoor verkreeg, juist is verlopen. 
Maandagavond, vanuit Sofia Brussel bij Nacht op de radio. Tijn Sadée en Arjan Noorlander zijn dan in Bulgarije.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Hans Burgers, Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Beau Heimensen, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Hans Brom en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.