Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Dansend door Europa

Revue
 
We dansen kriskras door Europa deze week. Theresa May leidt de brexit-tango, de Europese Commissie ko
 

Brussel Inside

7 oktober · Editie #51 · Bekijk online
Vanaf donderdag 23 mei zijn er verkiezingen in de Europese Unie. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt tot die tijd, samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

We dansen kriskras door Europa deze week. Theresa May leidt de brexit-tango, de Europese Commissie komt deze week met noodscenario’s en voorzitter Tusk geeft voorzichtige openingen.
In Roemenië wordt dit hele weekend gestemd over een voorstel dat voortaan alleen nog mannen en vrouwen met elkaar in het huwelijk mogen treden. En ook in Bosnië zijn de stembussen open.
En dan is het Oktoberfeest en bijna tijd voor de kiezer om in Beieren bikkelhard te oordelen over de CSU. Een politieke strijd in een kleine deelstaat met grote gevolgen voor de hele EU.
Verder steken we ons licht op in Griekenland, haalt Frans Timmermans uit naar iedereen die niet tegen kritiek op z'n land kan en is Nederland heel succesvol in het binnenharken van Europees subsidiegeld.
Volg ons via @BrusselInside op twitter


De May way
De Dancing Queen. Het beeld van de houterige May die dansend het podium opkwam op de slotdag van het partijcongres in Birmingham ging de wereld over. Tenenkrommend om naar te kijken misschien, maar een geniale zet om haar imago een boost te geven. NOS-correspondent Tim de Wit was er bij.
De Britten zagen een premier met zelfspot, altijd een goede manier om in Groot-Brittannië punten te scoren. Maar May liet ook een menselijke kant van zichzelf zien. Ze vertelde hoe ze haar peetdochter onlangs verloor na een slopende strijd tegen kanker en hoeveel dat haar deed. De Britse pers was grotendeels vol lof.
Het was een moment waar veel druk op stond. May was op het congres frontaal aangevallen door haar grote concurrent Boris Johnson, die haar brexit-plan in een volgepakte zaal als een Banksy-schilderij door een ingebouwde versnipperaar liet glijden. Johnson wil dat May direct afstand neemt van haar zogenaamde Chequers-plan, wat in de ogen van de voormalig minister van Buitenlandse Zaken betekent “half in, half uit de EU".
“Dat is niet waar die 17,4 miljoen kiezers voor gestemd hebben.”
En May zette daar een voor haar doen sterk verhaal tegenover. Ze kreeg een lange, staande ovatie voor haar poging de zo verscheurde partij weer wat te verenigen. Ook kwam ze de Johnson-volgers in de zaal tegemoet door te zeggen door nog maar eens flink de hakken in het zand te zetten tegenover de EU.
De doorbraak
Na afloop zeiden vele partijleden, uit allerlei gelederen, dat het May’s beste speech ooit was. En dat dit niet het moment was om May aan de kant te zetten. Oftewel: de premier had het zo beladen partijcongres goed overleefd. Nu is het zaak om in de aanloop naar de EU-top over elf dagen een doorbraak te forceren in de brexit-onderhandelingen. Britse media schrijven dit weekend dat er zowel aan Brusselse als aan Britse kant groeiend optimisme heerst over de kans op zo’n doorbraak. Met name op het punt van het grootste struikelblok, de grens tussen Ierland en Noord-Ierland zou er een compromis in de maak zijn.
En een andere interessante ontwikkeling, volgens The Guardian, is dat regeringsfunctionarissen in het geheim gesprekken zouden voeren met Labour-parlementariërs om ze over te halen met de brexitdeal van de regering mee te stemmen.
Want May realiseert zich steeds meer dat elk compromis dat ze sluit, tot nog meer verzet gaat leiden bij de luide brexiteers in haar fractie. In dat geval zal ze oppositieleden nodig hebben om een uiteindelijke deal door het parlement te krijgen. En er zijn tientallen Labourparlementsleden die nu een kiesdistrict vertegenwoordigen dat in meerderheid voor brexit stemde. En die zullen zich niet comfortabel voelen om elke brexit-deal die straks op tafel ligt hoe dan ook weg te stemmen, hoe zeer de leider Jeremy Corbyn daar misschien ook voor zal pleiten.
Plus, plus, plus
En ook de Europese kant zit niet stil. Donald Tusk herhaalde weliswaar dat de EU unaniem vindt dat de Ierse kwestie als eerste opgelost moet worden, maar hij kwam ook met een aanbod. Een handelsdeal zoals met Canada maar dan plus, plus, plus, zoals hij het uitdrukte.
En uit het team van EU-onderhandelaar Michel Barnier komen berichten dat er een compromis in de maak is. Aan Brusselse kant zou alles op alles worden gezet om een compromis over de Ierse grens te bereiken. Ook de voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker begint optimistisch te worden. Op bezoek in Oostenrijk zei hij dit weekend dat ergens in november een deal mogelijk moet zijn.
Maar voor het geval het toch mislukt worden wel alvast noodscenario’s voorbereid in Brussel. De Financial Times weet te melden dat dan vooral de luchtvaart wordt getroffen, die geen tijd zal krijgen om zich voor te bereiden op een overgang. De plannen moeten deze week naar buiten komen.
Het is in elk geval duidelijk dat brexit de zo belangrijke slotfase nadert. De komende weken zal duidelijk worden of een deal tussen de Britten en de EU echt mogelijk is. Het is erop, of eronder.
Voor de agenda op woensdagavond 17 oktober is er een extra brexit diner met de 27 regeringsleiders in Brussel. Premier May zal een deel van die vergadering bijwonen.
Glijdt Roemenië verder af?
Het was deze week Roemenië wat de klok sloeg in Europa. Het Europees Parlement debatteerde maar liefst twee keer over de stand van de rechtsstaat in het land. De premier kwam speciaal naar Straatsburg en wij van Brussel Inside reisden af naar Boekarest.
Roemenië is geen Hongarije, en ook geen Polen, horen we daar. Nog niet. Druk uit Brussel is nodig om te voorkomen dat dat wel zo wordt, is het andere verhaal dat de mensen vertellen.
NOS-correspondent Sander van Hoorn over zijn bevindingen.
De mensen die we spreken, vertellen het verhaal nog voor ze één woord gesproken hebben. Laten we ze even voorstellen:

  • De man die genderstudies studeerde in Roemenië. Zijn partner maakt zich op om die avond mee te doen aan het zoveelste felle debat op een van de tv-zenders.
  • De man die buitengewoon kritisch is op de huidige regering en met zijn NGO waarnemers stuurt naar het referendum over het homohuwelijk.
  • De journalisten die nog niet het idee hebben dat hun kritische blik ze in de problemen kan brengen.
  • De parlementariër die met zijn nieuwe oppositiepartij bij de laatste verkiezingen opeens een flinke hoeveelheid stemmen haalde.

Wat is hun verhaal?
Het referendum over het in de grondwet vastleggen dat het huwelijk is voorbehouden aan mannen en vrouwen (en dus niet LGBT) is een afleidingsmanoeuvre, zeggen de mensen die we spreken. Silviu Dragnea, de leider van de sociaal-democratische PSD wil de aandacht afleiden van de corruptieschandalen waar hij in verwikkeld is.
Dat is een groot verschil met bijvoorbeeld de Hongaarse premier Orban, die dit referendum uit idealisme georganiseerd zou hebben. De Roemeense leider heeft ook nog niet de positie van de Hongaarse premier, die ruim twee derde meerderheid heeft. Dragnea is vooralsnog aangewezen op coalitieregeringen.
De haat neemt toe
Maar evenzogoed speelt hij met vuur door de conservatieve samenleving te mobiliseren. De LGBT-gemeenschap voelt de haat toenemen. Gelijke rechten hadden ze in de praktijk al niet, en wat is nu de volgende stap, vragen zij zich af?
Een zorg die door anderen gedeeld wordt. Er wordt gewezen op het plotselinge ontslag van de anti-corruptieonderzoekster en het hard neerslaan van demonstraties deze zomer.
En de poging om de wet dusdanig aan te passen dat politici onder de corruptie-aanklachten uit kunnen komen. Partijleider Dragnea kijkt wat dat betreft goed naar waar Polen en Hongarije mee weg kunnen komen.
Judith en Frans zijn overal
Roemenië is nog geen Polen of Hongarije, wordt ook gezegd in het Europees Parlement in Straatsburg. De wetten die de aanpak van corruptie moeten versoepelen, zijn nog niet aangenomen. En de Europese Commissie wil graag praten met de regering. “Het land is van ver gekomen, ze hebben een marathon gelopen, nu moeten we zorgen dat ze niet vlak voor de finish de verkeerde kant oplopen”, zo vat Eurocommissaris Frans Timmermans het tijdens het debat samen.
Het is dus nog niet zo erg, maar dat is voor de Roemenen geen reden om de teugels te laten vieren. Als wij vragen of het niet beter is om bij zo veel verschillen Roemenië wat meer ruimte te laten om zelf orde op zaken te stellen is het snelle antwoord: nee. Juist niet. Alle druk vanuit het parlement en de commissie is juist nu nodig, wordt gezegd.
Iedereen kan het debat trouwens volgen. De Nederlanders Frans Timmermans en Judith Sargentini achtervolgen ons haast door de stad. In alle café’s en restaurant waar we komen staan de televisieschermen, met het debat in het Parlement, aan. Want elk debat, elke persconferentie wordt live uitgezonden op de Roemeense televisie.
Morgen wordt de uitslag van het referendum verwacht.
Timmermans slaat terug
Bij dat debat in Straatsburg, waar Eurocommissaris Timmermans de hand reikte naar de Roemeense regering, werd het hem even te veel.
“U valt mijn land aan, u valt ons volk aan, u beledigt onze ziel.” De woorden van de Hongaarse premier Viktor Orban galmen nog na in het Europese debat. Ook deze week werden ze weer gebruikt, dit keer door Roemeense politici die de Europese Commissie beschuldigen van inmenging in hun interne aangelegenheden.
Frans Timmermans is dit soort argumenten echter zat.
“Wat niet werkt is dat iedereen zich achter z'n land verschuilt. Het is iedere keer hetzelfde. Nee, we vallen uw land niet aan of uw volk. Wie dat zegt heeft zwakke argumenten en al helemaal geen weerwoord.”
En Timmermans had nog meer in petto voor de licht verbijsterde politici.
“Dat betekent namelijk dat er geen echte argumenten meer zijn. En ook dat andere wat ik de hele tijd zie, helpt niet. Met de vinger wijzen naar anderen. Die doen het ook niet, dat is eveneens een slecht argument, helpt niet.”
Kijk hier het hele fragment, ook te zien in onze videobrief Europa Deze Week. Elke zondag om 13.00 op NPO Politiek.
Timmermans slaat terug - YouTube
Nog meer Timmermans nieuws
Zijn er nog sociaal-democraten die moed hebben, die durven te zeggen dat ze de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie willen worden? De ene na de andere kandidaat haakt af. De Duitse SPD heeft bijna iedereen van enige gewicht gevraagd, inclusief oud-leider en voormalig voorzitter van het Europees Parlement Martin Schulz. Maar ze zeggen allemaal nee.
Ook de Franse sociaal-democratische Eurocommissaris Pierre Moscovici heeft deze week een brief geschreven met daarin de mededeling dat hij het niet doet. Hij vindt dat de Europese sociaal-democraten niet eerlijk genoeg zijn geweest tegen hem. “Ze hadden felle kritiek op de handelsovereenkomst van Canada, waar ik erg voor ben.”
Bovendien vindt hij de kritiek dat de Europese Commissie van Juncker een neoliberaal beleid voerde, ver onder de gordel. “Ik ben zelf trots lid van deze commissie.”
Uiteindelijk blijft er nog maar één man over die de frontrunner - de kandidaat-voorzitter - moet worden en dat is, inderdaad Frans Timmermans. Maandag moet de Nederlandse PvdA weten of hij kandidaat-lijsttrekker wil worden en voor volgende weekend wil de PES (De Europese Sociaal Democraten) weten of hij kandidaat wil zijn om Jüncker op te volgen.
Ondertussen in Hongarije
Gaan de Hongaarse autoriteiten verder met hun campagne tegen met name Judith Sargentini, omdat ze er voor gezorgd heeft dat het Europees Parlement een procedure tegen het land is begonnen. Die procedure kan uiteindelijk leiden tot het ontnemen van het stemrecht van Hongarije in de EU.
Er gaat geen dag voorbij of ze wordt wel genoemd in de Hongaarse media. Deze week is een advertentiecampagne tegen haar, de voorzitter van het Europees Parlement Tajani en de liberale leider Guy Verhofstadt gestart. Tot groot ongenoegen van Verhofstadt die wil dat de partij van premier Orban uit de grote Christendemocratische (EPP) fractie wordt gezet. Hij vindt het bovendien misbruik van belastinggeld.
Guy Verhofstadt
Hungary is again using taxpayers' money for their propaganda against the EU. The @Europarl_EN is not the enemy of #Hungary; we want to protect citizens from Orban's attacks on democracy. When will the @EPP finally have the courage to stop this? https://t.co/QcuWNCbozX
1:04 PM - 5 Oct 2018
Spanning in Duitsland
Verkiezingen in Beieren zorgen voor spanning in de Duitse coalitie
De Beieren gaan over precies een week naar de stembus. En ook al is Beieren maar één van de zestien deelstaten in Duitsland, en wonen er maar 13 miljoen van de meer dan 80 miljoen Duitsers, hebben de verkiezingen daar consequenties ver buiten de deelstaatgrens.
Twee keer viel de Duitse regering bijna omdat de CSU, de zusterpartij van de CDU van Angela Merkel, zich wilde profileren, ook op Europees niveau heeft de CSU de Beierse belangen doorgedrukt.
Onze correspondent Judith van de Hulsbeek over paniek in het land van laptop en lederhosen.
In Beieren loopt op het eerste gezicht alles gesmeerd. Er is praktisch geen werkloosheid, veel economische groei, de criminaliteit is lager dan in de afgelopen dertig jaar. Je zou zeggen: de partij die daar aan het roer staat zal daar wel van profiteren. Maar nee. De CSU, die in Beieren sinds de jaren 50 bijna onafgebroken met absolute meerderheid heeft geregeerd, stevent af op een historisch slecht resultaat. In de peilingen staan ze op dit moment op 35 procent.
Wat gaat er mis?
Dat vragen mensen binnen en buiten de partij zich af. De verklaring is deels te vinden in het fenomeen dat je in heel de westerse wereld ziet. Mensen lopen weg bij de middenpartijen. Volgens CSU-coryfee Edmund Stoiber, omdat mensen te veel in hun eigen filterbubbel zitten en daardoor de bereidwilligheid om compromissen te sluiten afneemt, zo legde hij in de Frankfurter Allgemeine uit.
De huidige Beierse minister-president en lijsttrekker Markus Söder maakte eerder deze week partijchef Seehofer tot zondebok. Zijn geruzie met Merkel en alle niet waargemaakte dreigementen hebben het imago van de partij geschaad.
“Daar hebben we ons niet van onze beste kant laten zien.”
Söder vergeet, bij zijn sneer, de hand in eigen boezem te steken. Net als Seehofer is ook hij, uit angst kiezers aan de Afd (Alternative für Deutschland) te verliezen zo ver naar rechts opgeschoven dat veel trouwe CSU-kiezers zeggen hun partij niet meer herkennen. Söder zei onder meer dat het afgelopen moest zijn met het ‘asieltoerisme’, een term die eerder alleen bij de rechts-populisten te horen was. Hij zag zich gedwongen zich voor zijn uitspraak te excuseren en veranderde van koers. De laatste weken probeert hij zich nadrukkelijk van de Afd te distantiëren en valt hij ze juist aan.
Groen wordt groot
Oordeel van de pers: paniekvoetbal. De CSU heeft zich te laat gerealiseerd dat kiezers niet alleen weglopen naar rechts, maar ook naar links. Dat is te zien in de peilingen: de Groenen doen het opvallend goed. Op 17 procent staan ze nu, vijf procentpunt meer dan de Afd. Ook CSU-kiezers uit het conservatieve midden, maar ook de christelijke stemmers, zijn van plan dit keer hun kruisje bij de Groenen te zetten.
Volgens de Groenen zelf vooral omdat “mensen het zat zijn om de hele tijd over angsten en problemen te hebben”.
Op de verkiezingsposters straalt het jonge lijsttrekkersduo de kiezers blakend van vertrouwen tegemoet. Söder straalde overigens deze week ook. Bij de presentatie van zijn eigen ruimtevaartprogramma: Bavaria One.
Neo Magazin Royale
Wenn die Realität härter kickt, als die Satireshow. https://t.co/Msk1ikI7DR
2:47 PM - 3 Oct 2018
Compleet met logo met afbeelding van zijn eigen hoofd en een begroting van 700 miljoen euro. Söder wil ook in de ruimte de Beierse geurvlag planten. Optimistischer wordt het misschien niet, maar vooralsnog oogst het plan vooral veel hoon.
Spanning in Macedonië
De Griekse hoofdrolspelers Tsipras (links) en Kammenos (rechts)
Hoe gaat het verder met Macedonië na het referendum van vorige week? Het lot van Noord-Macedonië ligt in handen van de Grieken.
Onze correspondent Conny Keesen over een verdeelde coalitie, partijen die nieuwe verkiezingen ruiken en de afkeer van elk compromis met de naam Macedonië.
Net als in het buurland waren er in Griekenland verschillende interpretaties na de lage opkomst bij dat referendum.
De Macedoniërs die wel hun stem uitbrachten zeiden massaal ‘ja’ tegen de nieuwe naam Noord-Macedonië, maar de tegenbeweging was er als de kippen bij om op de lage opkomst en dus de ongeldigheid van de volksraadpleging te wijzen.
De rechtse minister van Defensie Panos Kammenos, die deel uitmaakt van de Griekse regering van premier Alexis Tsipras, twitterde meteen al dat het akkoord niet geldig is nu de opkomst niet boven de 50 procent is gekomen. Hij meent dat de overeenkomst nooit in het Griekse parlement zal komen.
Kammenos en zijn partij, de nationalistische ANEL (Onafhankelijke Grieken), zijn fel tegen een oplossing waarin de term Macedonië voorkomt. Want die naam behoort historisch de Grieken toe, zegt hij.
De kwestie verdeelt de Griekse regering want premier Tsipras en de minister van Buitenlandse Zaken Nikos Kotzias zeggen dat de deal nog steeds springlevend is. En zij spraken hun volle steun uit voor de pogingen van de Macedonische premier om het historische akkoord door zijn parlement te loodsen. In een pittige verklaring van het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt wel bezorgdheid uitgesproken, en vooral over “het klimaat van nationalisme, wantrouwen, fake news en fanatisme in de regio”.
Macedonië is Grieks
En daarmee wijst de minister ook op het klimaat in Griekenland. De minister van Buitenlandse Zaken, die maandenlang met zijn Macedonische collega onderhandelde, heeft doodsbedreigingen aan zijn adres gekregen. En afgelopen juni werd hij wegens hoogverraad aangeklaagd door de Federatie van Grieks-Macedonische culturele verenigingen.
Dergelijke extreme reacties zijn beperkt, maar weerstand is er wel degelijk onder de bevolking. Uit diverse opiniepeilingen blijkt dat tegen de 70 procent van de Grieken tegen elk compromis is waarin de naam Macedonië voorkomt. Bij demonstraties eerder dit jaar kwamen tienduizenden demonstranten op de been in Athene en Thessaloniki (de hoofdstad van de Noord-Griekse regio Macedonië) en waren er kleinere protesten in andere steden. De kwestie-Macedonië ligt heel gevoelig in het land.
Crisis in Athene?
De regeringspartijen Syriza (de partij van premier Tsipras) en ANEL (van minister Kammenos) hebben samen een kleine meerderheid in het parlement, maar ANEL gaat tegen stemmen. Premier Tsipras is dus afhankelijk van de oppositiepartijen en onafhankelijke parlementsleden. En de meeste oppositiepartijen staan te springen om de regering te laten vallen.
Leider Kammenos van ANEL dreigde zelfs onlangs om uit de coalitie te stappen voordat het akkoord überhaupt in het parlement wordt gepresenteerd. Wanneer dat gaat gebeuren, is nu door de ontwikkelingen na het referendum onduidelijk. De verwachting was – voor de stemming in Macedonië – dat in februari of maart het Griekse parlement de kwestie op het bordje zou krijgen. Hoe dan ook, Kammenos zal moeten beslissen wat hij gaat doen.
In feite zijn er maar twee smaken
  1. de val van de regering
  2. vervroegde verkiezingen
De Griekse politiek draait op volle toeren. De grootste oppositiepartij Nieuwe Demokratie (ND) zou contact hebben gezocht met de premier van Macedonië om hem te bewegen vooral geen deal te sluiten met Tsipras. Reden voor de regeringswoordvoerder om ND te beschuldigen van “geheime diplomatie”. De Griekse interne politiek, de polarisatie tussen de Griekse partijen, het speelt allemaal een rol. Macedonië heeft nog lang geen nieuwe naam, dat is zeker.
Wantrouwen in Bosnië
Politici zijn niet welkom in Podgora
En dan zijn er vandaag verkiezingen in Bosnië. Een land waar het wantrouwen in de politiek, onder alle bevolkingsgroepen groot is.
Onze Balkan-correspondent Mitra Nazar reisde de afgelopen week door het land.
Aan de vooravond van de verkiezingen hebben veel Bosniërs wel wat anders aan hun hoofd dan partijprogramma’s bestuderen. Onder alle drie de etnische bevolkingsgroepen die in Bosnië tijdens de oorlog met elkaar vochten, overheerst een gevoel van wantrouwen in de politiek. Dat uit zich in klein stil en groot luid protest.
Podgora is een klein dorp met 200 huizen zo’n twintig kilometer van de hoofdstad Sarajevo. In de weken voor de verkiezingen werd het dorp niet door campagneteams, maar door cameraploegen overspoeld. Campagneteams waren er namelijk niet welkom.
Bij de ingang van het stille dorpje hangt een grote banner met de tekst: ‘Jullie liegen ons al jaren voor. Geen enkele partij is welkom in Podgora’.
Alle dorpelingen legden geld in om de banner te kopen. “Iedereen is het hiermee eens”, zegt Hamdija Solak, die zich heeft opgeworpen als woordvoerder van het stille protest. Als politici het toch wagen, worden ze met fluitjes het dorp uitgejaagd.
Tijdens de oorlog lag in Podgora één van de frontlinies waar Servische troepen en het Bosnische leger elkaar bevochten. Toen de oorlog in 1995 eindigde lag het dorp in puin, en meer dan twintig jaar later is het nog steeds niet helemaal opgeknapt. Tientallen huizen zijn verlaten en kapotgeschoten.
Aan de verwoeste huizen zijn ze inmiddels gewend, maar het gebrek aan infrastructuur is waar de dorpelingen het meeste last van hebben. “Riolering hebben we zelf maar aangelegd,” zegt Hamdija een gepensioneerde bouwvakker. “We moesten het zelf betalen en toen het geld op was moesten we stoppen. De helft van het dorp heeft nog geen fatsoenlijke riolering.” Ze leggen de schuld bij de regerende politieke partijen die zich meer bezig houden met nationalistische thema’s dan met het uitvoeren van concreet beleid. De politiek in Bosnië is overwegend langs etnische lijnen ingericht.

  • Bosniakken stemmen op Bosniak-partijen.
  • Kroaten stemmen op Kroatische partijen
  • Serviërs stemmen op Servische partijen.
Ingewikkeld politiek systeem
Podgora is een Bosniak-dorp, maar zelfs de eigen Bosniak-partijen hebben het daar verbruit, zegt Hamdija.
“Het maakt ons niet uit wie aan de macht is, een Bosniak, Serviër of Kroaat. Als ze maar wat doen, voor het hele land. Voor Bosnië als geheel.”
Podgora werd een symbool voor veel andere plekken in Bosnië waar de wederopbouw stagneert door economische en politieke wanorde. Bosnië is één van de armste landen van Europa, met één van de ingewikkeldste politieke systeem ter wereld. De macht moet namelijk evenredig worden verdeeld onder de Kroaten, Serviërs en Bosniakken (Bosnische moslims).

  • Bosnië heeft twee bestuurlijke entiteiten
  • Tien autonome regio’s
  • Vijf presidenten
  • 14 parlementen
  • 136 ministers
Dat systeem werd vastgelegd in de Dayton-vredesakkoorden die in 1995 een einde maakten aan de oorlog. Het leidt ertoe dat er continu onduidelijkheid is over wie waarvoor verantwoordelijk is.
En dan is er nog de corruptie. Hamdija merkte dat andere dorpen in de buurt wel straatverlichting hebben gekregen. Vlak voor de verkiezingen kreeg een buurdorp gloednieuwe vuilcontainers.
“Mensen die lid zijn van machthebbende partijen, hebben goede banen in de publieke sector en zorgen ervoor dat hun eigen dorpen goed worden onderhouden. Wij hebben zo’n vertegenwoordiger niet in het dorp, dus worden we verwaarloosd.”
Protesten
Vrijdagavond gingen ruim tienduizend mensen de straat op. Dit keer in Banja Luka, de hoofdstad van de Servische republiek. De aanleiding was de mysterieuze dood van een 21-jarige student in maart dit jaar. David Dragičević werd dood gevonden in een rivier nadat hij zeven dagen vermist was geweest. De politie deed de zaak al snel af als een ongeval en beweerde dat de jongen onder invloed van drugs en alcohol waarschijnlijk in de rivier was gevallen. Maar de ouders en vrienden van David zijn ervan overtuigd dat hij is vermoord door iemand die wordt beschermd door de autoriteiten. Sindsdien protesteren ze elke dag in het centrum van de stad, ze eisen ‘Pravda za Davida’, Bosnisch voor ‘gerechtigheid voor David’. Onder die slogan is het inmiddels een protestbeweging geworden onder leiding van David’s vader en barman Davor Dragičević.
Gaan de Bosniërs stemmen?
David’s verhaal staat niet op zich. In de afgelopen maanden kwamen soortgelijke zaken aan het licht. Een andere vader, Muriz Memic, probeert in Sarajevo al jaren de onderste steen boven te krijgen over de dood van zijn zoon Dzenan. Volgens Memic is zijn zoon vermoord door de zoon van een politicus en daarom is het onder het tapijt geveegd.
Beide vaders kwamen in contact met elkaar en brachten mensen uit zowel het Servische als het Bosniak-Kroatische deel van Bosnië bijeen in protest. Het is de vraag of de onvrede, het wantrouwen in de politiek en boosheid over corruptie iets zal doen in de stembusgang zondag. De verkiezingsopkomst in Bosnië is notoir laag. Volgens de peilingen wordt de opkomst dit jaar nog lager dan bij eerdere verkiezingen en zal minder dan de helft van de bevolking gaan stemmen.
Over de grenzen heen
Een sprankje hoop is er ook in de Bosnische politiek. Een kleine maar groeiende multi-etnische partij probeert een alternatief te bieden voor nationalistische campagnes. Naša Stranka (onze partij) spreekt vooral jonge mensen aan. Lijstduwer Saša Vasić wil de hoop op verandering niet laten varen, zegt ze terwijl ze flyers uitdeelt op straat.
“De oude partijen hebben het alleen maar over het verleden, niemand praat over de toekomst. Niemand heeft het over de potentie van dit prachtige land en dat we wel samen kunnen leven. We moeten met elkaar samenleven, er is geen andere manier om verder te komen.”
Makkelijk hebben ze het niet. De lage opkomst is een probleem voor een partij als Naša Stranka, erkent ze. “Ik geloof dat de helft die niet stemt het verschil kan maken. We moeten mensen ertoe bewegen te gaan stemmen.” Maar de jonge generatie die ze proberen aan te spreken heeft wel wat anders aan het hoofd. De jeugdwerkeloosheid in Bosnië is met bijna zestig procent één van de hoogsten ter wereld. Elk jaar vertrekken meer Bosniërs, vooral jongeren, naar het buitenland. Waarschijnlijk voorgoed.
Arme landen krijgen geld niet op
Zijn wij nou zo slim, of zijn andere landen misschien een beetje dom. Feit is dat Nederland vrij veel geld uit het Europees Fonds voor aanpassingen aan de Globalisering (EFG) heeft gekregen. Geld dat gebruikt wordt bij omscholing of start van een eigen bedrijf. Het Europees Parlement stemde er deze week over.
Expert: “Je komt bijvoorbeeld alleen in aanmerking voor geld als er in twee aangrenzende provincies in negen maanden tijd meer dan 500 ontslagen zijn gevallen in dezelfde sector als gevolg van de crisis. En als dat zo is, mag een derde aangrenzende provincie meedoen.”
“Het is heel slim van de noordelijke provincies om zo geld aan te vragen”, zegt Jeroen Lenaers van het CDA. Volgens de Europarlementariër is het niet tegen de regels dat rijke EU-landen profiteren van geld uit de pot.
Er zijn ook nog extra eisen. Zo moet een land zelf veertig procent van het geld zelf betalen. En daar gaat het mis voor veel zuidelijke en Oost-Europese landen met een hoge werkloosheid. “Die hebben gewoon het geld niet om zelf ook een bedrag op tafel te leggen.”
Hij vindt dat bij het opstellen van de nieuwe begroting de regels aangepast moeten worden, zodat ook landen die het echt nodig hebben, geld kunnen krijgen.
Jan Huitema van de VVD is het met hem eens. Hij is tegen het hele fonds. Dat vindt hij rondpompen van geld, iets wat niet Europees geregeld zou moeten worden. Maar zo voegt hij er fijntjes aan toe: “Als het geld er eenmaal is, moet je het wel gebruiken. Boerenslimheid noem ik dat.”
De Europese Rekenkamer maakte deze week bekend dat de Europese investeringsfondsen heel veel geld over hebben. De afgelopen jaren is nog geen zestien procent van het beschikbare bedrag uitgegeven. 267.3 miljard ligt nog op de plank.
Vooral de armere lidstaten zoals Roemenië, maar ook Polen, Hongarije, Letland, Litouwen, Bulgarije, Kroatië en Slowakije krijgen het geld waar ze recht op hebben niet op.
En verder
Komt de Ierse zanger Bono deze week naar Brussel. Hij spreekt met eurocommissaris Neven Mimica, die over ontwikkelingshulp gaat.
Maandag is Sander van Hoorn de man die het in Brussel bij Nacht op NPO Radio 1 gaat hebben over de brexit-onderhandelingen.
En woensdag begint een grote NAVO-oefening, waarbij wordt nagespeeld dat een land het befaamde artikel 5 inroept; oftewel een aanval op één is een aanval op alle lidstaten.
En spannende verkiezingen in Letland, waar populistische partijen en Russisch gezinde politieke bewegingen een overwinning hebben geboekt. Met zorg wordt in zowel Brussel als Washington gekeken naar de uitslag. Daar gaan we deze week ook meer over horen.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Beau Heimensen, Kees van Dam, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van Hulsbeek, Frank Renout, Arjan Noorlander, Elise van Zijst, Tijn Sadée, Hans Brom en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.