Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Dansen op een dun koord

Revue
 
Europese politiek is dansen op een dun koord. Regeringsleiders willen graag zelf de regie houden, maa
 

Brussel Inside

1 november · Editie #155 · Bekijk online
Hoe komt Europa uit de crisis? En hoe verloopt de tweede golf? De brexit-discussie is in de finale fase aangeland. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Europese politiek is dansen op een dun koord. Regeringsleiders willen graag zelf de regie houden, maar weten dat het virus zich niet aan grenzen houdt.
Een Europees minimumloon is tegen de afspraken, maar op een creatieve manier probeert de Europese Commissie het toch voor elkaar te krijgen.
En als je geld wilt uit het coronafonds moet je wel de aanbevelingen opvolgen. Dus Italië breng die begroting op orde. En voor Nederland geldt: doe wat aan de hypotheekrenteaftrek en de belastingvoordelen voor bedrijven, anders krijg je geen geld uit de pot.

Aantal woorden 2413
Leestijd ongeveer twaalf minuten
Blijf ons volgen @BrusselInside

Een waarschuwing
De Europese leiders hebben te makkelijk gedacht over het coronavirus, vindt voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen: “De EU-landen hebben zich deze zomer onvoldoende voorbereid op de tweede golf. Er moet nu echt worden samengewerkt op het gebied van testen, quarantainemaatregelen, opvang en het verder ontwikkelen en op de markt brengen van een vaccin.”
En zo gooide Von der Leyen deze week de knuppel in het hoenderhok. Ze kreeg tijdens de speciale coronatop van de EU-leiders op donderdagavond steun van de Duitse bondskanselier Merkel.
“We hadden eerder moeten ingrijpen”, aldus Merkel.
De Tsjechische premier Babis is het met haar eens en bood meerdere malen zijn excuses aan. Premier Rutte is het niet met de woordkeuze eens. Hij vindt dat Nederland niet te laat heeft ingegrepen.
“Het was niet stevig genoeg. Het gaat niet om de timing, maar om de zwaarte van de ingrepen.”
Duitse waarschuwingen
Alle leiders kregen van Merkel en Von der Leyen te horen dat ze nu politieke moed moeten tonen, omdat het anders deze herfst en winter overal in de EU uit de hand loopt. De Europese Commissie probeert meer bevoegdheden te krijgen om strakker te coördineren. Zo komt er extra geld voor de ontwikkeling van een nieuw vaccin en 220 miljoen euro om patiënten in andere lidstaten te kunnen opvangen.
Maar het blijven de lidstaten die over het beleid gaan. In de woorden van premier Rutte: “Het is hetzelfde virus, maar de omstandigheden verschillen per land. De regie blijft in de lidstaten. Bij het bestrijden van de epidemiologische en virologische crisis heeft Europa geen toegevoegde waarde.”
Samenwerken is volgens de premier wel goed. Rutte wil verder graag Europese afspraken over de manier waarop getest wordt en hoeveel dagen mensen in quarantaine moeten verblijven.
Politieke moed betekent ook meer informatie met elkaar delen. Het gaat dan bijvoorbeeld over hoeveel bedden er beschikbaar zijn, zodat sneller gezien kan worden welke landen in de problemen komen en welke landen zouden kunnen helpen. Maar het betekent volgens Von der Leyen ook dat de verschillende corona-apps gegevens kunnen uitwisselen. Nu moet je een andere app aanzetten als je de grens overgaat naar Duitsland of België. Lees hier het hele plan.
Von der Leyen: “Ik snap dat mensen moe zijn van de maatregelen en de pandemie. En toch moeten we doorgaan. Juist nu is het belangrijk om streng te zijn en snel te handelen.”
De voorzitter van de Europese Raad, de Belg Charles Michel, had gehoopt dat de leiders iets meer over de grenzen van hun eigen problemen heen zouden kijken. “Het gaat om het voorkomen van een tragedie”, had hij aan de regeringsleiders geschreven. En met een knipoog naar de Nederlandse polder: “Bij wassend water is er geen tijd voor discussies over wie de emmers moet gaan halen. De storm is nog niet voorbij, we zitten met z'n allen in dezelfde boot.”
Een overzicht van de Europese coronamaatregelen leest u hier. En hier een verhaal van Mustafa Marghadi over Italië.
Een probeersel
Nicolas SCHMIT
70% of workers on minimum wages find it hard to make ends meet. Many of them are doing essential jobs on the frontline of #Covid19. Applauding then is not enough, we have to recognise the value of their work.

#EUMinimumWages https://t.co/9zwNYDfQgy
En dan nog iets waar Europa eigenlijk niet over gaat, maar wel wat over wil zeggen. Het minimumloon. Het is een wens van met name de sociaaldemocraten om de Unie een sociaal gezicht te geven. Ursula von der Leyen beloofde het bij haar aantreden als voorzitter van de Europese Commissie. En dus is er na meer dan een jaar nadenken, praten, overleggen en verfijnen van teksten, nu een voorstel.
Het grootste probleem voor de bedenkers van de richtlijn was: hoe ga je om met het verbod (uit het verdrag van Lissabon) om je te bemoeien met de lonen in de verschillende lidstaten, dat is namelijk een nationale zaak. Aanvankelijk hoopte eurocommissaris Schmit dat de Europese werkgevers en werknemers hem uit de brand zouden helpen, maar toen dit voorjaar duidelijk werd dat die er niet uitkwamen, heeft hij zelf de handschoen opgepakt.
Behalve de juridische problemen had Schmit nog een probleem.
“Ik kan niet het minimumloon van Luxemburg opleggen aan Bulgarije dan is er in korte tijd niks over van de economie van het land.”
En dus bedacht de Europese Commissie een list. Een fuik aan maatregelen, zodat uiteindelijk het doel van een minimumloon in alle landen wordt bereikt. Er zijn trouwens zes landen waar het niet geregeld is. Cyprus, Oostenrijk, Italië en de Scandinavische landen. Waarbij in Zweden, Denemarken en Finland afspraken over lonen worden gemaakt tussen werkgevers- en werknemersorganisaties.
Wat wil de Commissie?
  • Sociaal overleg tussen werkgevers en werknemers.
  • Meer collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s). Het streefcijfer is 70 procent per land.
  • Landen die onder het minimumloon zitten moeten een actieplan opstellen.
  • Jaarlijkse rapportage aan Brussel, waarna aanbevelingen volgen.
  • Betere controles op onder meer arbeidsomstandigheden.
  • Minimumloon moet per land omhoog, zodat loonkloof kleiner wordt.
Voor Nederland heeft het op het eerste gezicht weinig gevolgen. Er is sociaal overleg en er zijn heel veel cao’s. In ons land werkt nog steeds tachtig procent van de werknemers onder een cao. Ook België, Frankrijk, Portugal en Slovenië halen die grens. In Duitsland is dat percentage veel lager. Daar valt slechts vijftig procent onder een cao.
De hoogte
Qua hoogte van het minimumloon heeft Nederland wel een probleem. Volgens de laatste cijfers is het minimumloon in ons land 9,50 euro per uur. Als de aanbevelingen van de Europese Commissie worden opgevolgd, zal het stijgen naar 12,60 euro.
Die aanpassing is groter dan wanneer in Roemenië het minimumloon moet worden aangepast. Dat is daar nu ongeveer 2,60 en zal volgens de eerste berekeningen nauwelijks stijgen. In Polen zou het van 3 euro naar 3,40 gaan.
De Europese Commissie wil namelijk dat het minimumloon zestig procent is van het mediane loon (het standaard inkomen). Meer over de inkomens in de EU hier.
Extra reden
De corona-uitbraak is voor de Europese Commissie een extra reden om de grenzen van wat mag op te zoeken. Vooral laagbetaalde banen, in onder andere de toeristenindustrie, verdwijnen. Er komen steeds meer working poor en laagbetaalde banen bij. En de verhouding groeit ook steeds schever.
Eurocommissaris Schmit: “Bijna 10 procent van de werknemers in de Europese Unie leeft in armoede. Dat kan niet. Mensen met een baan moeten fatsoenlijk betaald worden en mogen niet worstelen om de eindjes aan elkaar te knopen.”
Nederland durft niet
Heel lang wilde Nederland niet dat de EU geld zou gaan uitlenen om uit de coronacrisis te komen, maar deze zomer is premier Rutte tijdens die hele lange top in juli toch akkoord gegaan. En dus mogen landen plannen indienen.
De eerste plannen van Frankrijk en Italië zijn al binnen en de Europese Commissie kijkt nu of ze aan de spelregels voldoen. De voorwaarden zijn helder, maar wel met een addertje onder het gras. Het moet digitaal, groen en vernieuwend zijn (innoverend) en de economie van een land op weg helpen. Maar het moet ook in lijn zijn met de zogenoemde landenspecifieke aanbevelingen. Dat zijn de rapporten die de Europese Commissie elk jaar opstelt over de financiën en toestand van de economie in de lidstaten. Dat zijn de aanbevelingen waarin staat dat landen als Italië hun schuld omlaag moeten brengen. En die door Nederland elke keer tijdens discussies over begrotingen op tafel worden gegooid.
Waar is Nederland bang voor?
De afgelopen jaren stond er in de aanbevelingen telkens dat Nederland wat aan de hypotheekrenteaftrek moest doen. Volgens de Europese Commissie zijn de private schulden in Nederland te hoog. En die schulden komen vooral door de manier waarop de woningmarkt in elkaar zit. De hypotheekrenteaftrek is een prikkel om schulden aan te gaan. Ondanks de veranderingen van de laatste jaren maakt Brussel zich zorgen.
In de aanbeveling van dit jaar staat er geschreven dat het zorgstelsel moet worden aangepakt. Er moeten meer mensen aan de slag (de bestaande tekorten aanpakken). Zelfstandigen moeten beter worden beschermd op de arbeidsmarkt. En het belastingparadijs (het staat er netter maar dat bedoelen ze) moet op de schop.
Oftewel: Nederland krijgt pas geld uit het coronafonds als er ook wat met die aanbevelingen wordt gedaan. En dat komt politiek niet handig uit zo net voor de verkiezingen. Veranderingen op het gebied van de hypotheekrenteaftrek zijn sowieso al lastig en helemaal als het van Brussel moet. En ook veranderingen in het belastingsysteem zijn niet populair. Het moment om dat te regelen is na de verkiezingen aan de formatietafel.
Wat is het probleem dan?
De plannen moeten voor 30 april 2021 zijn ingediend in Brussel, net een maand na de Nederlandse verkiezingen. De kans is groot dat er dan nog geen nieuw kabinet is en dus houdt Nederland de boot af en worden er voor die tijd geen nieuwe plannen ingediend. “Ze zijn bang voor de politieke gevolgen van de discussie”, zegt een bron in Brussel.
Het gevolg is wel dat verschillende sectoren de subsidie aan hun neus voorbij zien gaan, terwijl andere landen wel geld krijgen. De auto-industrie heeft al aan de bel getrokken en ook de scheepsbouwers zijn boos.
In Italië mag de maritieme-industrie voor zes miljard euro moderne schepen gaan bouwen, terwijl de Nederlandse bouwers het voorlopig zonder subsidie moeten doen.
Werkgeversorganisatie VNO-NCW maakt zich ook zorgen. “Het geld moet voor 2024 worden besteed. Nu komt er wel een tweede ronde, maar die is pas in 2022, dus dan lopen Nederlandse bedrijven een jaar achter de feiten aan, hoewel het geld niet verdwijnt”, laat een woordvoerder weten.
Wat ze precies gaan doen weten ze nog niet. “We zijn bezig onze gedachten daarover te vormen. En we zijn in gesprek met de overheid.”
In de Tweede Kamer komt de kwestie deze week ook aan de orde. Er zijn vragen gesteld als voorbereiding op de begroting Economische Zaken, waarbij het kabinet als antwoord op die vragen aangeeft dat er nog onderhandeld wordt. Het geld verdwijnt niet, zo staat in de antwoorden te lezen. Maar zoals in kringen van werkgevers te horen valt: “Elke euro telt, elke extra impuls is meer dan welkom in deze tweede golf waarin alle sectoren worden getroffen.”
Een jaar uitstel, waarin concurrenten uit andere lidstaten dan wel geld uit het coronaherstelfonds krijgen, kan het verschil betekenen tussen overleven of als bedrijf het loodje leggen. “Het is 5 over 12 voor de Nederlandse maritieme-maakindustrie", zegt Harriët Slager van Netherlands Maritime Technology. “ We zijn zwaar geraakt door de coronacrisis en verwachten dat het Nederlandse kabinet onze duurzaamheidsplannen financieel ondersteunt vanuit het speciale coronafonds.” Ze maakt zich zorgen omdat andere landen al wel financiële toezeggingen hebben gedaan aan hun maritieme industrie. “Als het kabinet niet snel actie onderneemt wordt het speelveld alleen nog maar verder verstoord.”
Veranderingen in de media
trailerEBU
Journalisten zijn het wel gewend om snel te reageren op nieuws en zich snel aan te passen aan actuele gebeurtenissen. Toen het coronavirus uitbrak kreeg de pandemie dan ook direct alle prioriteit op de redacties. Maar, corona bleek geen simpel nieuwsfeit dat zich gemakkelijk liet verslaan. Wetenschappers spraken elkaar tegen, politici bleken niet erg besluitvaardig en de crisis was bovendien niet na één week voorbij.
Brussel Inside gaat dit najaar in gesprek met hoofdredacteuren van Europese publieke nieuwszenders. Van de NOS, BBC, ARD en vele anderen. Hoe gingen zij met de plotselinge coronacrisis om? Hoe reageerde hun publiek? Hoe gingen zij om met de persconferenties van hun regeringen? En wat denken zij dat uiteindelijk blijvend zal veranderen?
Binnenkort in deze Nieuwsbrief. Schrijf maar vast op. Gerard van den Broek in gesprek met.
22 november Jon Williams (RTE Ierland)
29 november Fran Unsworth (BBC News)
06 december Anvar Samost (ERR Estland)
13 december Marcus Bornheim (ARD Tagesschau)
20 december Pascal Doucet-Bon (France TV)
27 december Marcel Gelauff (NOS)
En verder
IBRAHIMOVIC On Corona Virus :The Virus Has Challenged Me And I Won. But You Are Not Zlatan,
…..Heeft voetballer Zlatan Ibrahimovic een filmpje gemaakt voor de regio Lombardije, waarin hij oproept om toch vooral een mondmasker te dragen.
…..Is de Europese grens- en kustwacht Frontex een intern onderzoek begonnen naar beschuldigingen dat ze niets zou hebben gedaan, terwijl de Griekse kustwacht boten met asielzoekers terugstuurde naar Turkije om te voorkomen dat ze voet op Europese bodem zouden zetten. Volgens de directeur van Frontex Fabrice Leggeri tolereert zijn organisatie geen enkele schending van fundamentele rechten van asielzoekers. Het onderzoek komt er op aandringen van de Europese Commissie en een groot aantal Europarlementariërs. Lees meer hier over de beschuldigingen.
…..Gaat Nederland een veilig Europees treinsysteem invoeren. Nu heeft bijna elk land een eigen systeem, maar het nieuwe zogeheten European Rail Traffic Management System (ERTMS) moet daar meer eenheid in brengen. Over twintig jaar moeten alle treinen met dat nieuwe systeem rijden. Via een draadloze verbinding stuurt het systeem straks informatie heen en weer tussen de infrastructuur en de treinen. Voortaan dus niet meer wachten in de buurt van een grens, maar doorrijden, zodat er ook meer treinen over de sporen kunnen. Het systeem kost Nederland zeven miljard euro.
…..Tol mag alleen worden geïnd voor het gebruik van de weg. Bijkomende kosten zoals verkeerspolitie moeten uit andere middelen worden betaald. Dat heeft het Europees Hof bepaald in een zaak over een Pools bedrijf dat in Duitsland tol betaalde en het daar niet mee eens was. Het hele arrest is hier te lezen.
Lithuania MFA
Today, #Lithuania sent a diplomatic note to the MFA of #Belarus, protesting against the hasty commissioning of the Ostrovets NPP, which poses security threats to the citizens of Lithuania, Belarus, and the European Union ➡️
https://t.co/4SNBXmMkj5

#OstrovetsIsNotSafe https://t.co/sjMTxPkVRZ
….. Grote zorgen in Litouwen over de start van de kerncentrale Ostrovets, net over de grens in Wit-Rusland. “Een regelrechte bedreiging voor de veiligheid van de burgers van Litouwen”, aldus de minister van Buitenlandse Zaken Linas Linkevičius. Volgens de minister worden alle veiligheidseisen die de EU stelt aan dergelijke centrales genegeerd. Het Baltische land heeft daarom geprotesteerd bij de buren. Lees de brief hier.
…..In Finland wordt een forse discussie gevoerd over hoeveel elektrische auto’s het land de komende jaren nodig heeft. De doelstelling is om in 2030 ongeveer 250.000 van dergelijke auto’s te hebben. Maar recente studies hebben het over 700.000, omdat alleen dan de klimaatdoelstellingen gehaald kunnen worden. De regeringspartijen staan lijnrecht tegenover elkaar. De Groenen zijn voor. Een van de andere regeringspartijen (Centrumpartij) ziet niks in verhoging van de ambities. Lees meer hier.
….. Is er nog steeds geen overeenstemming tussen Bulgarije en Noord-Macedonië over de vraag of het Macedonisch nu een taal of een Bulgaars dialect is. Bulgarije zou de taal willen erkennen, maar dan moet Noord-Macedonië erkennen dat de staat gebouwd is op Bulgaarse fundamenten en dat de taal voorkomt uit het Bulgaars. De Europese ministers van Buitenlandse Zaken vergaderen op 10 november over de vraag of en wanneer de toetredingsonderhandelingen met Noord-Macedonië en Albanië tot de EU, gaan beginnen. De EU leiders moeten dat besluit tijdens hun top in december goedkeuren. Meer over de discussie lees hier.
…..Nu we het toch over Bulgarije hebben. De angst voor coronafraude, oftewel gesjoemel met EU-geld dat door de coronapandemie niet te controleren is, neemt toe. Dat blijkt uit een studie van een onderzoeksinstituut. Lees meer hier.
…..En fraude is er ook in Slowakije. Daar betreft het rechters. Het Openbaar Ministerie heeft deze week verschillende invallen gedaan. Lees meer hier.
…..Nog een boek (wie weet maken we er een wekelijkse rubriek van). Journalist Koos van Houdt, die jarenlang correspondent in Brussel was, heeft een boek over de geschiedenis en praktische zaken van de EU geschreven. Met een voorwoord van oud minister en Europarlementariër Laurens Jan Brinkhorst. Meer hier.
…..Is maandag Brussel bij Nacht op NPO Radio 1 te beluisteren. Tijn Sadée in gesprek met economieprofessor Paul De Grauwe over de pandemie en de overeenkomsten tussen God en de Europese Centrale Bank. “De ECB bestaat écht, van God moet het bewijs nog worden geleverd”, aldus De Grauwe. Vanaf ongeveer 23.30 uur te beluisteren.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Merel Dekker, Gerard van den Broek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers en Thomas Spekschoor.


Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.