Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Daar zijn de sancties weer

Revue
 
 

Brussel Inside

14 februari · Editie #169 · Bekijk online
Elke week houden redacteur Aïda Brands, haar collega's van Bureau Brussel en Europese correspondenten je op de hoogte van wat er speelt, gaat spelen of zou moeten spelen in de Europese Unie.

Sancties zijn de moderne wapens. Wie de wereld wil veranderen heeft heel veel sancties nodig. Maar het wapen lijkt bot, want iedereen heeft ze. En ze worden zelfs gebruikt als politici in de moeilijkheden zitten.
Bij bondgenoten in de Unie spreek je niet over sancties, maar probeer je de spelregels te veranderen. De provincie Overijssel gaat het gevecht met de Europese Commissie over nieuwe regels voor staatssteun aan.
China probeert de tactiek van de verleiding. Eerst landen afhankelijk maken en dan hard toeslaan. Maar nu stonden de Chinezen zelf in hun hemd, want veel Europese leiders lieten het afweten tijdens een speciale top.
En hoe kijken buitenlandse correspondenten naar de Nederlandse verkiezingen?
Er staat geen enkele sanctie op het uitlezen van de nieuwsbrief. Weet wel dat het ruim een kwartier is.
En dan nog een dienstmededeling. Ik stop per 1 maart met deze nieuwsbrief, maar ga verder met een nieuwe nieuwsbrief volgens hetzelfde recept. U kunt zich nu al opgeven. Klik hier en mis geen aflevering.
Deze nieuwsbrief blijft ook bestaan, maar dan in afgeslankte vorm.

Daar zijn de sancties weer
De vraag of er sancties moeten komen, ligt altijd snel op tafel. De EU-buitenlandchef Josep Borrell gebruikte de aankondiging van nieuwe sancties tegen Rusland zelfs om uit de politieke problemen te komen.
Na een aantal misstappen en een gênante persconferentie in Moskou waar hij door de Russische minister van Buitenlandse Zaken in de hoek werd gezet, moest de Spaanse chef-buitenland zich verdedigen. Hij kon het goedmaken, zoals Assito Kanko van de Vlaamse N-VA het zei :
“Er is maar een manier om dit recht te zetten: kom met een uitgebreid pakket om Poetin en de kleptocraten aan te pakken.”
“Sancties komen altijd snel op tafel met hoge verwachtingen”, zegt een EU-diplomaat. “Daarna duurt het lang voordat er een daadwerkelijke sanctie is goedgekeurd door de politiek en komt de teleurstelling.”
Het aantal sancties dat de laatste jaren is opgelegd is fors gestegen. Niet alleen de EU gebruikt het middel, ook China en de Verenigde Staten laten de economische zweep regelmatig knallen. Wanneer de strafmaatregelen worden uitgevoerd, is dat goed voor de populariteit van politici blijkt uit onderzoek van de UvA. Daarentegen dalen ze in de peilingen als er sprake is van loze beloften en dreigementen.
Ten strijde
Je moet weten waar je de ander kan treffen, zegt iedereen die zich met sancties bezig houdt. Het is de moderne vorm van oorlogsvoering. Vooral sinds het einde van de Koude Oorlog zijn sancties een steeds belangrijker instrument geworden om dwang uit te oefenen.
Uit het onderzoek van de UvA blijkt dat sancties vooral aantrekkelijk zijn omdat ze schoon zijn, niet gewelddadig en zodoende een aantrekkelijk alternatief voor oorlog vormen. “We willen dat de ander naar ons luistert. Het is in feite een moreel signaal”, legt de diplomaat uit.
Of zoals Europarlementariër Bart Groothuis (VVD) recentelijk zei: “Als je buitenlandbeleid wil voeren, moeten er wel sancties volgen. Doe je dat niet, dan zeg je eigenlijk dat er geen norm is. Met sancties communiceer je de norm.”
Dan blijft de vraag waar je de ander kan treffen. Diplomaten die zich met sancties bezig houden hebben het over maatwerk in de sanctiefabriek. Niet te snel iedereen straffen. En daar zit meteen de moeilijkheid, want in de publieke discussie wordt meteen geëist dat vooral leiders worden getroffen door sancties. Dus concreet dat Loekasjenko (Wit-Rusland) en Erdoghan (Turkije) meteen zouden worden getroffen en in de discussie rondom de arrestatie van oppositieleider Navalny dat president Poetin per kerende post strafmaatregelen aan z'n broek krijgt.
Maar deskundigen waarschuwen dat je niet meteen al je kaarten op tafel moet smijten. Er moet ruimte zijn om op te schalen, zoals in het geval van Loekasjenko ook is gebeurd. De Europese Unie wil altijd proberen om te blijven praten, maar als praten niet helpt willen ze, zoals Borrell nu van plan lijkt, alles inzetten. Het gevaar blijft dat er tegenmaatregelen komen, zoals de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov die dreigt om alle banden met de EU te verbreken. En het tweede gevaar is dat de sancties misschien wel heel hard zijn maar niet werken. Loekasjenko is nog steeds president van Wit-Rusland en De Krim is nog steeds geannexeerd door Rusland, en ook Navalny is nog niet vrijgelaten.
“Rutte wil met iedereen trouwen, als hij de baas blijft”
Imane Rachidi
Imane Rachidi
Hoe kijken buitenlandse correspondenten in Nederland naar onze verkiezingen? Stelt Nederland volgens onze collega’s in Europa wat voor? In deze eerste aflevering Imane Rachidi, vier jaar correspondent in Nederland voor onder meer het Spaanse persbureau EFE. Rop Zoutberg sprak met haar.
-Wat is het belangrijkste onderwerp van deze verkiezingen?
“Voor Spaanse media is de toekomst van Rutte hét thema. Hij staat nu tien jaar, met zijn ups en downs, aan het hoofd van verschillende regeringen. Er was zijn minister (Dijsselbloem, red.) die riep dat Spanjaarden hun geld opmaken aan drank en vrouwen. Er was die andere minister (Hoekstra, red.) met zijn uitspraken over de hulp aan Zuid-Europese landen. In het centrum van al die politiek staat Rutte. Daar gaat het over.”
-Hoe verklaar je zijn populariteit onder de Nederlanders?
“Het komt door zijn vermogen partijen met verschillende politieke kleuren met elkaar te verenigen. Een beetje plat gezegd: Rutte is bereid met wie dan ook te trouwen, zolang hij maar de baas blijft.”
-De toeslagenaffaire wordt dus niet belangrijk?
“De regering kwam door het schandaal ten val, maar dat zie je niet terug in peilingen. De Nederlanders vinden de pandemie belangrijker. Ze zullen hun stemgedrag laten leiden door de sluiting van cafés.”
-Heeft Nederland enig gewicht in Europa? 
“Natuurlijk heeft Nederland een stem. Maar die is niet zo zwaarwegend. Je zag dat tijdens de discussies over de herstelfondsen. Nederland zocht allianties met andere kleine landen en probeerde zo tegenwicht te bieden aan Duitsland en Frankrijk.”
“De Nederlanders denken dan dat ze wat te zeggen hebben. Maar zo werkt het niet.”
-Wat is het grootste probleem dat Nederland heeft?
“De ontkenning dat jullie ook problemen hebben. Zie de toeslagenaffaire, of de kwestie rond de omstreden adopties. Ik sprak met andere correspondenten over de algehele verrassing rond de appgroep van Baudet. Hoezo verrassing? Hij roept toch al jaren racistische dingen? Is dat omdat Baudet het altijd zo beleefd in het parlement zegt? Of accepteren jullie dat gewoon omdat hij nu eenmaal zo is?”
-Wat irriteert je het meest, wat vind je het leukst van Nederland? 
“Ik zal je vertellen wat ik verschrikkelijk vond, maar me nu wel bevalt: jullie manier van organiseren. Iedereen loopt rond met een agenda. Daarin schrijf je op wanneer je met wie koffie drinkt. Al zie je ook dat het weinig ruimte laat voor improviseren. Het vaccinatieprogramma zit heel strak in elkaar. Maar zodra iets tegenzit, zoals is gebeurd met de levering van het vaccin van AstraZeneca, zakt die mooie organisatie meteen in elkaar.”
Volg Imane Rachidi op Twitter @imanerachidi.
Meer consumenten power
De consument moet weerbaarder worden en meer groene rechten krijgen. De Europese Commissie is daarom bezig met een nieuwe richtlijn waarin dat geregeld wordt. De eerste aanzet ligt nu bij de Nederlandse Tweede- en Eerste Kamer.
Zo moeten producenten voortaan meer informatie geven over de levensduur van artikelen en of het product duurzaam is geproduceerd. Consumenten moeten in de toekomst het recht op reparatie krijgen. Geen bon voor de aankoop van een nieuwe stofzuiger, maar de plicht voor een bedrijf om de stofzuiger te repareren.
De Commissie wil de wegwerpmaatschappij aanpakken. Zo komen er voorschriften voor een langere levensduur van producten en moet de inzameling van oude producten worden verbeterd.
Nog meer bescherming
Het zogenoemde greenwashing (groenwassen) wordt aangepakt. Het gaat dan om misleiding van de consument door te beweren dat producten of diensten groen en dus goed voor het milieu, zijn. Al eerder nam het Europees Parlement een wet aan waarin het greenwashing aan banden wordt gelegd, maar de Commissie wil dus nog een stap verder gaan door de consument te beschermen.
Omdat steeds meer digitaal wordt gekocht moet de consument juist online meer rechten krijgen. Dat vergt veel internationale afspraken, omdat heel veel producten uit landen als China en India komen. Brussel wil daarom een EU-e-lab oprichten, een speciale afdeling waar deskundigen toezicht houden op wat de Commissie gevaarlijke producten noemt. Een exacte definitie van wat daar onder wordt verstaan is er nog niet.
En de kwetsbare consumenten (mensen met weinig inkomen) moeten extra worden beschermd. De Commissie noemt in het voorstel vooral ouderen en mensen die financieel kwetsbaar zijn door de coronacrisis. Er moet meer schuldhulpverlening komen in de verschillende EU-lidstaten.
Het Nederlandse kabinet is positief over de voorgestelde regels, zo staat te lezen in de eerste reactie.
Niet alle zeventien verschenen
CEIAS: Central European Institute of Asian Studies
Representatives of #China 🇨🇳 & 17 #CEE countries have met on Feb9 for their regular shindig. Grab your morning ☕of joe and dig into the fresh batch of observations brought to you by CEIAS in a special issue of #CEEasia newsletter. #17plus1

https://t.co/QMbqaCdAGD https://t.co/uiQp9Jx5bX
Het was een klap in het gezicht van de Chinese leider president Xi Jinping. Bij zijn met veel tam-tam aangekondigde top met vooral Oost-Europese leiders (de zeventien plus één genoemd) kwam een deel van de regeringsleiders niet opdagen. Ze stuurden hun kat zoals de Vlamingen zeggen, oftewel lagere ministers.
De opstand begon in Litouwen waar men zich hardop afvroeg of ze zich wel moesten afwenden van de Europese Unie en de NAVO die immers voor de bescherming tegen Rusland zorgen. Estland en Letland sloten aan, waarna ook Bulgarije, Roemenië en Slovenië besloten om niet hun president of premier te sturen.
Zo werd het geen Xi en de andere 17 leiders top, maar een bijeenkomst waarin China haar uiterste best deed om de Oost-Europese landen te paaien. Voedselimporten uit de landen zouden worden verdubbeld, er zouden meer vaccins tegen Covid beschikbaar komen, maar er is veel wantrouwen.
Veel Europese landen hebben genoeg van alleen maar beloften zoals gedaan bij de totstandkoming van de zogenoemde zijderoute. Als China komt komen ook de Chinese arbeiders en bedrijven. Er blijft bij elk project minder over dan vooraf was voorgespiegeld.
En dus vroeg de vicepremier van Bulgarije betere toegang tot de Chinese markt. “Investeringen in ons land zijn welkom, maar China moet zich wel aan de EU-regels houden.” Bovendien", zo zei de Poolse premier Andrzej Duda “moeten er niet zoveel administratieve procedures zijn voor de export van landbouwgoederen.”
De enige die goedgemutst aan de top deelnam was Slowakije. Toen de Chinezen merkten dat de top een fiasco zou worden hebben ze via diplomatieke druk geprobeerd om alsnog de regeringsleiders aan tafel te krijgen. De enige die wel wilde komen in ruil voor de export van meer lamsvlees was de Slowaakse premier Igor Matovič, die aanvankelijk ook van plan was om zelf niet te komen.
Wie zijn de zeventien?
  1. Bulgarije
  2. Estland
  3. Kroatië
  4. Letland
  5. Litouwen
  6. Tsjechië
  7. Griekenland
  8. Hongarije
  9. Polen
  10. Roemenië
  11. Slowakije
  12. Slovenië
  13. Albanië (niet EU)
  14. Bosnië (niet EU)
  15. Noord-Macedonië (niet EU)
  16. Montenegro (niet EU)
  17. Servië (niet EU)
Harde afspraken zijn er uiteindelijk niet gemaakt, maar China had gehoopt voor een tweede keer in korte tijd te laten zien dat ze in staat is om een grote geopolitieke rol te spelen. In december werd vrij onverwacht, net voor de jaarwisseling, een investeringsakkoord met de EU afgesloten. Een akkoord waar veel kritiek op is, vooral in het Europees Parlement en waarvan nog maar moet worden afgewacht of de afspraken de eindstreep halen.
Het is verder een teken aan de wand. De Europese lidstaten zijn niet meer zomaar over te halen om met China in zee te gaan.
Banden voor Hongarije
Eddy van Hijum
Tijd voor scherpere EU-regels over staatssteun en toetsing ervan door de Europese Commissie. Maak een einde aan een gesubsidieerde overheveling van banen tussen fabrieken in Europese regio’s. Werknemers in Twente en hun gezinnen hebben nu het nakijken. https://t.co/O7tBIvEtLv
Kan een Nederlandse provincie EU-regels veranderen? Die lobby-vraag werd deze week relevant. De Apollo Vredesteinfabriek verplaatste de massaproductie vanuit Enschede naar Hongarije. Alleen speciale banden worden nog in Nederland gemaakt en dat kostte de regio honderden banen. Nu krijgt de nieuwe fabriek van de Hongaarse regering ook nog eens vier miljoen euro.
Staatssteun is verboden, want als landen hun industrie financieel steunen, is het einde van de vrije markt in zicht. Maar je kan de Europese Commissie vragen om een uitzondering, zoals Nederland en andere landen met succes deden voor de coronahulp aan bedrijven. Ook Hongarije kreeg een vrijstelling, een herhaling van maart vorig jaar. Waarom is Zwolle nu boos op Brussel? Lector Mendeltje van Keulen legt uit.
De Europese Commissie stelt voorwaarden aan staatsteun. Je mag sowieso de markt niet verstoren en banen verplaatsen van de ene vestiging naar de andere mag ook niet. Vlak voordat die regels ingingen, werd het door Boedapest ingediende steunpakket in Brussel goedgekeurd. Dat leidde tot boze reacties van het provinciebestuur en kritische berichtgeving bij RTV-Oost. Concurrentie tussen EU regio’s, dat kon toch niet de bedoeling zijn?
Actie in Zwolle
Het Overijsselse provinciebestuur zocht steun in het Comité van de Regio’s, een adviesorgaan van lokaal en regionale bestuurders. Overijsselse gedeputeerde Eddy Van Hijum is een van de twaalf Nederlandse leden, die elke maand online zoomen met andere EU regio’s. Daarna moet de Europese Commissie worden bewerkt, want die schrijft voorstellen voor nieuwe regels.
Eerder zocht Oost-Nederland de pers met een verbolgen reactie omdat ze een derde minder EU subsidies uit de nieuwe Europese begroting kregen. Nederland had bij de start van de onderhandelingen ingezet op behoud van de investeringssubsidies in de nieuwe EU begroting. Maar omdat de begroting na het vertrek van het Verenigd Koninkrijk volgens de zuinige landen, waaronder het kabinet, niet mocht stijgen, moest het uit de lengte of uit de breedte komen.
De vraag is of Overijssel Europese regels kan veranderen? De provincie wekt in het persbericht grote verwachtingen. Er worden vergelijkingen gemaakt met Wallonië, dat stemde tegen het handelsverdrag CETA met Canada. Maar dat was de ratificatie van een verdrag. Bovendien is de controle op staatssteun een bevoegdheid van de Europese Commissie. En dat is lastiger te beïnvloeden dan gewoon EU beleid.
Dit gaat over nieuwe regels en dat is een zaak van lange adem. Enthousiast worden ze er, zo vlak voor de verkiezingen, in ieder geval niet van in Overijssel. Meer over dit onderwerp in deze speciale podcast van Mendeltje en Ellen Nauta, luister hier.
De kranten
Wat schrijven de kranten in…..Deze week: Estland.
Een van de grootste kranten in Estland de Postimees maakt zich grote zorgen over de vogelgriep. De dierziekte is nog niet geconstateerd in het land, maar komt steeds dichterbij. In Zweden zijn de afgelopen tijd al bijna twee miljoen kippen gedood. En ook in buurland Letland in Riga is de vogelgriep al aangetroffen. Hoewel het virus niet gevaarlijk is voor mensen kan het onder watervogels en pluimvee grote schade veroorzaken. Lees meer hier.
In Delfi lezen we een verhaal over kalksteen. De grondstof wordt gebuikt bij de aanleg van wegen in het land. Er zijn te weinig mijnen, terwijl de vraag hoog is. Een aantal jaar geleden zijn de mijnen klimaatvriendelijk geworden. Lees het hele verhaal hier en lees hier meer over hoe kalksteen in Estland wordt gewonnen.
Estland krijgt binnen tien jaar een kleine kernreactor. Uiterlijk in 2035 moeten alle elektriciteitscentrales die op schalieolie draaien, zijn gesloten. Estland stoot mede daardoor vrij veel CO2 uit. Elke dag heeft de publieke omroep ERR een Engelstalige versie van het nieuws in het land. Hier de site.
Wie trouwens het nieuws uit de Baltische Staten (ik moet Baltische landen zeggen van een lezer) wil volgen, kan het best gaan naar de site van Baltic Times. Daar zijn elke dag nieuwsverhalen te vinden over de drie landen (Estland, Letland, Litouwen), waaronder dit verhaal over de NAVO. De nieuwe premier van Estland heeft de secretaris-generaal Stoltenberg uitgelegd dat de aanwezig van NAVO troepen cruciaal is voor het land. En dat de Russische dreiging elke dag voelbaar is.
En verder
Mustafa Marghadi
Mario Draghi wordt dus de nieuwe premier. Hoe kon dat gebeuren, en waarom vindt Italië hem de juiste man op de juiste plek? https://t.co/q3ZEBpE58E
…..Is Draghi dus de nieuwe Italiaanse premier. Lees het verhaal van Mustafa hier en hier een inkijkje in de wereld van super Mario met onder meer Jeroen Dijsselbloem.
…..Nu het Europees Parlement met Agnes Jongerius een speciale rapporteur heeft over minimumloon wordt het tijd voor wat cijfers. En daar is Euostat voor, het Europese CBS. Nederland heeft na Luxemburg en Ierland het hoogste minimumloon. In Noordwest Europa wordt het meest verdiend. Frankrijk, Duitsland, België, Nederland, Ierland en Luxemburg hebben een minimumloon van boven de 1500 euro. Zuid Europa met Griekenland, Portugal, Malta, Slovenië en Spanje heeft een minimumloon dat ligt tussen de 700 en 1100 euro per maand. En het minst wordt er verdiend in Oost-Europa, met minimumlonen van onder de 700 euro.
…..Is de site van Europarlementariër Kati Piri (PvdA) aangevallen door hackers. Lees het hele verhaal hier.
…..Is er een merkwaardig samenwerkingsverband in Bulgarije. Een pro-Russische zakenman en een anti-Russische nationalist gaan samenwerken om de zittende regering te verslaan bij de volgende verkiezingen. Hoewel ze vooral hopen om als blok zetels te halen in het nieuwe parlement. Meer hier.
…..Komt er een nieuw eiland in de Noordzee. Denemarken bouwt 80 kilometer ten westen van Jutland een eiland van 120.000 vierkante meter (18 voetbalvelden). Het eiland zal worden verbonden met honderden windturbines die stroom leveren aan verschillende Europese landen. Het moet uiteindelijk voor tien miljoen huishoudens energie opleveren. In Denemarken zelf wonen zes miljoen mensen. Meer hier.
…..Gaan de Catalanen naar de stembus vandaag (zondag). Hoe is het toch met die oude premier die tegenwoordig in het Europees Parlement zit: Puigdemont? Lees hier zijn verhaal uit Waterloo. En wat is het verschil tussen de ene naar zelfstandigheid strevende regio en de andere> Waarom zijn de Schotten knuffelbaarder dan de Catalanen. Luister hier naar een reportage en lees hier het verhaal van Rop Zoutberg over de verkiezingen.
…..Is er maandag weer Brussel bij Nacht op NPO Radio 1, om ongeveer half twaalf. Hij wandelt met een bijzondere diplomaat door Brussel. Caspar Veldkamp, was Nederlands ambassadeur in Athene toen Griekenland kreunde onder de eurocrisis en de zweep van Dijsselbloem; hij was inval-ambassadeur in België toen de grens tussen Nederland en België dicht moest wegens corona; pakt nu zijn koffer in zijn appartement in Brussel, want gaat namens de EU werken bij de Oost-Europabank (Londen). Een man dus met een hoop Europees politiek drama in zijn kielzog…
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Gerard van den Broek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Mendeltje van Keulen, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Saskia Dekkers.

Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Aïda Brands met Revue.