Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Brexit, brexit en nog eens brexit

Revue
 
Het is brexit wat de klokt slaat deze dagen. In ieder geval voor de Britse journalisten. Maar ook voo
 

Brussel Inside

19 november · Editie #12 · Bekijk online
Vanaf donderdag 23 mei zijn er verkiezingen in de Europese Unie. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt tot die tijd, samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Het is brexit wat de klokt slaat deze dagen. In ieder geval voor de Britse journalisten. Maar ook voor het vasteland. De Fransen proberen geraffineerd banen naar Parijs te verplaatsen. Nederland hoopt, net als de rest van de EU, op het Londense medicijnagentschap.
En verder probeert Merkel voorzichtig een nieuwe coalitie te bouwen, kunnen jongeren de handen uit de mouwen steken voor de EU en hoort Ratko Mladic deze week z'n straf. 

Alles is brexit
Het is de brexit
Zoals een adviseur van Bill Clinton ooit zei: It’s the economy, stupid, zo hoor je Brussel nu bij elk onderwerp zeggen:
“Het is de brexit, stupid.”
Neem bijvoorbeeld de sociale top van dit weekend in het Zweedse  Gotenburg. 
NOS-correspondent Arjan Noorlander vroeg zich af of hij wel op de juiste plek was: 
Even bekroop mij het angstige gevoel dat ik naar de verkeerde Europese top was gevlogen. Een veerbootje had ons net van het centrum van Gotenburg naar een zwaarbewaakt terrein gevaren. Op de plek waar ik dacht dat de regeringsleiders zouden aankomen, stond een collega van de BBC zijn kijkers al live toe te spreken, “this a very important brexit summit for Theresa May. She will have to convince the other leaders there is sufficient progress in the negotiations”. Een brexittop?
Verderop staan tientallen journalisten met cameramannen te dringen achter een hek. Over de EU-blauwe loper aan de andere kant van het hek komen de premiers en presidenten aan. Als er één uit de auto stapt, gillen vooral de Britten hen vragen toe. 
“Mister Rutte, will there be new steps in the brexitprocess?“
De Britten krijgen geen antwoord van onze premier.
Mijn Nederlandse collega’s, maar ook de Duitsers, Fransen, Letten en alle andere journalisten staan de Britten met steeds meer medelijden aan te kijken. “Het is echt treurig hoe klein de wereld van de Britten is geworden”, zegt een collega. 
Deze top in Zweden gaat over het verkleinen van sociale verschillen in Europa. Over het geven van kansen aan generaties jongeren die zich nu de verliezers voelen van de EU. Maar voor een Brit bestaat alleen nog maar de brexit.
Irritatie
Je merkt dat de irritatie bij iedereen begint te groeien. Het was nog maar twee jaar gelden dat we een beetje opkeken tegen de Angelsaksische pers. De BBC had de mooiste interviews, de Financial Times de beste primeurs, The Guardian stelde de scherpste vragen; nu zijn het monomane brexit-geobsedeerde media geworden.
Diezelfde ergernissen hebben de regeringsleiders. Je ziet ze met hun ogen rollen als ze weer een brexitvraag krijgen bij een top die gaat over migratie, de euro of sociale verschillen. De Britten claimen dat het altijd alleen maar over hen en hun brexit moet gaan.
Humor
Dat het geduld op begint te raken, merk je ook steeds meer aan de antwoorden die politici geven. Brexit-onderhandelaar David Davis stelde deze week dat de EU nu aan de beurt is om stappen te zetten. Toen EU-president Tusk dat voor de voeten geworpen kreeg in Zweden was zijn antwoord droog, 
“Ik ben altijd al liefhebber geweest van het Britse gevoel voor humor”. 
Wie denken die Britten wel niet dat ze zijn, zie je Tusk verzuchten.
Het is voor de gewaardeerde Britse collega’s te hopen dat ze snel van dit ongemakkelijke gedoe worden bevrijd. De beste oplossing daarvoor lijkt een brexit.
De visie van de brexit-correspondent
De brexit-onderhandelaars
Het voorbeeld van Arjan illustreert hoe de Britten alleen nog maar met de brexit bezig zijn. Elke dag wordt gedomineerd door nieuws over de brexit. 
Tim de Wit voelt zich tegenwoordig meer brexit-correspondent dan correspondent te Londen: 
Er gaat nog altijd geen dag voorbij of brexit schreeuwt van de Britse voorpagina’s. Of het nu brexit-minister David Davis was die de boel met een speech in Berlijn weer eens flink opschudde. Of de Ierse premier die sneren uitdeelde. Of de aanhoudende geruchten dat de Britten bereid zijn meer te betalen voor de scheiding. De Britse pers raakt er niet over uitgepraat.
Genoeg water in de wijn
Wat het meest aan Davis’ bezoek aan Berlijn bleef hangen, was zijn uitspraak dat de EU eens moet ophouden ‘politics before prosperity’ te zetten. Politiek voor de welvaart. Davis legde uit dat wat hem betreft de Britten genoeg water bij de wijn hebben gedaan. Theresa May deed enige toezeggingen op het te betalen scheidingsbedrag in haar speech in Florence in september, zegt Davis, en ook op het punt van de rechten van EU-burgers tonen de Britten zich steeds creatiever en flexibeler. Nu is het de beurt aan de EU.
Het kwam hem in veel Europese landen op hoongelach te staan. Want als er ergens in Europa een regering in politieke spelletjes verstrikt is geraakt, dan wel de Britse. 
EU moet bewegen
Maar Davis meent het: De EU moet maar eens bewegen, vindt hij. Met name Frankrijk en Duitsland, de EU-zwaargewichten, stellen zich in zijn ogen veel te star op. 
David Davis: “Landen als Italië, Spanje, Nederland en Denemarken willen verder in de onderhandelingen.“  
Alleen wil de EU pas bewegen als de Britten meer geld toezeggen. Hoewel beide partijen geen concrete bedragen noemen, schommelt het Britse bod nu rond de 20 miljard euro en wil de EU rond de 60 miljard euro hebben. Sommige Britse media schreven deze week dat May haar bod zou willen verhogen naar 40 miljard, om daarmee de impasse te doorbreken. Al wil Downing Street daar nog helemaal niets over kwijt.
Het komt er daarom bij de volgende EU-top op aan. Komt er een deal over de boedelscheiding? Als dat het geval is, kunnen de onderhandelingen naar de volgende fase: de fase waarin over de nieuwe handelsrelatie gesproken wordt. Maar als dit niet lukt, loopt alles nog meer vertraging op en komt ook het no-deal-scenario dichterbij. Davis schat de kans op een doorbraak in december op 50 procent.
Interessant is daarom ook een kabinetszitting in Downing Street op maandag over brexit. Gaat de Britse regering eindelijk met één mond spreken over wat voor soort brexit ze willen? Worden ze het eens over het te betalen bedrag? Crunch time, volgens BBC-verslaggever Laura Kuenssberg. 
De stilte in Brussel
Britse mokken
In Brussel wachten de onderhandelaars rustig af. Tot komende woensdag zullen ze zich inhouden. Dan presenteert de Britse minister van Financiën namelijk z'n begroting. En de regering-May wil graag maximaal aandacht voor de plannen, zodat de media kunnen berichten over positief nieuws uit Downing Street. 
Daarna, zo is de verwachting, zal de discussie weer volop oplaaien.
Maar in Parijs kun je lekker eten
De Eiffeltoren
Het bedrijfsleven zit ondertussen niet stil. Zo was de topman van zakenbank Goldman Sachs, Lloyd Blankfein, een paar dagen geleden in Parijs. En hij had het naar zijn zin. Tenminste, dat bleek uit zijn tweet: 
“Ik voel positieve energie in Parijs. De sterke regering en ondernemers willen echt hervormen en zijn al goed op weg. En het eten is hier ook heerlijk!”
Onze correspondent in Frankrijk Frank Renout merkte dat de boodschap meteen werd opgepikt in Frankrijk:
De kansen zijn nog niet verkeken! Het imago van Frankrijk - als vijand van het geld - is aan het veranderen, concludeerde de Franse pers. Vorige week was een officiële delegatie van Parijzenaars naar Londen afgereisd om die beeldvorming nog wat aan te scherpen. Ze zaten aan tafel met zo’n 70 multinationals.
Alle voordelen van Parijs kwamen op tafel – van fiscale douceurtjes tot warme croissants – en alle vragen werden beantwoord– vooral die over de hervormingen van Emmanuel Macron.
Imago
Want eerlijk is eerlijk: Macron heeft het imago van Frankrijk veranderd. Zijn voorganger, de socialist François Hollande, zag geld als Het Kwaad. Macron is een vriend van het bedrijfsleven. 
Banken als Bank of America, Merrill Lynch, JP Morgan en Morgan Stanley hebben al besloten om personeel (deels) van Londen naar Parijs te verhuizen. Maar twijfels blijven. Zoals die van een ondernemer in Londen, geciteerd in Le Monde.
“Wie belooft me dat Macrons hervormingen over vijf jaar niet weer worden teruggedraaid?”
Toch was de delegatie tevreden. “Van 2500 banen is al zeker dat ze naar Groot-Parijs komen”, aldus Valérie Pécresse, bestuursvoorzitter van de regio. En dat zijn alleen nog de toezeggingen van de grote bedrijven. Als kleine bedrijven erbij worden opgeteld, kan Parijs 3500 à 4000 banen inboeken, aldus Arnaud de Bresson, topman van lobby-organisatie Paris Europlace. 
“Onze doelstelling is om tegen 2019 10.000 banen binnen te halen”, aldus Pécresse.
 “De toekomst van de financiële wereld ligt in Parijs.”
Voorlopig lijkt dat vooral wishful thinking. Ook in de Franse hoofdstad weten ze dat Frankfurt vooralsnog de beste kaarten in huis heeft. Economisch dagblad Les Echos haalde een recent onderzoek aan waaruit blijkt dat handelaren in Londen zelfs de voorkeur geven aan Frankfurt boven Parijs als het om kwaliteit van leven gaat. Liever bratwurst dan baguette, kort gezegd.
In Berlijn is een nieuwe deadline
Bondskanselier Merkel
In het land van de bratwurst hebben ze andere dingen aan hun hoofd: de formatie. Eigenlijk moest er vrijdag al een een blauwdruk liggen voor de regeringsplannen van een Duitse “Jamaica-coalitie”. Maar helaas, CDU/CSU, FDP en de Groenen (de partijkleuren vormen samen een Jamaicaanse vlag, vandaar de naam) kwamen er ook na een 15-uur durende onderhandelingsmarathon niet uit. 
NOS-Duitsland correspondent Judith van de Hulsbeek over posities die verharden en doorbraken die nog uitblijven: 
De nieuwe deadline is vanavond (zondag)  om 18.00 uur. Dan moet ook voor de grote knelpunten een compromis zijn gevonden. Het loopt spaak bij de onderhandelingen over de toekomst van kolencentrales, verkeer en gezinshereniging voor vluchtelingen. Ook over belastingverlagingen wordt nog gevochten. Het is bij de meeste punten overzichtelijk: de Groenen tegen de anderen. 
Toch hebben de Groenen al veel flexibiliteit laten zien: zaterdagavond werd bekend dat ze nu ook de ‘ademende grens’ van 200.000 vluchtelingen per jaar accepteren, een van de belangrijkste eisen van de CDU/CSU. Maar daar zullen ze wel op klimaatgebied iets voor terug willen zien.
EU-fans
Klein lichtpuntje voor de EU-fans. De FDP heeft haar bezwaren tegen het Europees reddingsfonds ESM laten varen. Of in ieder geval belooft de partij er geen breekpunt van te maken. Dit betekent overigens niet dat Merkel - in geval er een regering komt met de FDP - een vrijbrief heeft samen met Macron alle hervormingsplannen door te voeren. De liberale FDP blijft erg kritisch over zijn plannen, bijvoorbeeld over de voltooiing van de bankenunie.
Merkel speelt bij de formatiegesprekken intussen vooral de rol van bemiddelaar. Haar is er alles aan gelegen “Jamaica” tot stand te brengen. Mislukt dit, dan komt namelijk haar positie ernstig in gevaar. Eerst zal er gekeken worden of niet tóch een coalitie met de SPD mogelijk is. 
Dat lijkt onwaarschijnlijk, omdat de SPD constant laat weten daar niet voor beschikbaar zou zijn. In ieder geval niet met Merkel als bondskanselier. Regeren met de Afd is voor niemand een optie. Lukt het niet een coalitiepartner te vinden, dan komen nieuwe verkiezingen in zicht. En daarbij is het ook nog maar de vraag of Merkel opnieuw de CDU gaat aanvoeren.
Schluss
Vandaag om zes uur zou het ‘schluss’ moeten zijn, maar volgens CSU-chef Seehofer ligt er nog ‘een berg van beslissingen’ te wachten.
“Een verlenging van de gesprekken is niet uit te sluiten.”
Maandagmiddag heeft Merkel een lunchdate met premier Rutte. Officieel gaat het over bilaterale kwesties, maar ze zal hem ook zeker vragen hoe hij het voor elkaar heeft gekregen: vier ogenschijnlijk tegenovergestelde partijen bij elkaar brengen. Misschien maant hij haar ook tot wat meer geduld. Bij ons duurde het zeven maanden voor er een nieuw kabinet stond, in Duitsland zijn ze pas net een maand bezig.
Amsterdam: trois points
Het songfestival
En dan is het bijna tijd voor de beroemde zin. “May I have your votes.” 
Morgen stemmen de 28 EU landen over het medicijn agentschap EMA. Dat gaat door de brexit weg uit Londen naar een andere Europese stad. Er zijn maar liefst negentien kandidaten, waaronder Amsterdam. De ministers van Buitenlandse Zaken stemmen, volgens wat ze in Brussel de “songfestivalregels” noemen. 
Hoe werkt het
Ieder land mag aan drie kandidaten punten geven. Je favoriete kandidaat geef je het maximale aantal punten. Niet 12, zoals bij het Songfestival, maar drie. Je nummer twee krijgt twee punten, je nummer drie ééntje. Nederland zal in de eerste ronde zeker op Amsterdam stemmen, maar kan dus ook twee andere landen punten geven. Dat is anders dan bij het echte songfestival, je mag op je zelf stemmen. 
De tweede ronde
De drie landen met de meeste punten gaan door naar stemronde twee. Daarin heeft ieder land nog maar één stem, dus zijn er in totaal 27 punten te halen. Mocht één van de kandidaten in de tweede rond al een meerderheid van 14 stemmen hebben, dan hebben we een winnaar. Is dat niet het geval, dan volgt er nog één laatste ronde.
Volgens de bookmakers wordt het Bratislava, Milaan is tweede en Amsterdam staat derde. 
De vergelijking met het Songfestival gaat nog wat verder op: de verwachting is dat een aantal Oost-Europese landen op de Oost-Europese favoriet Bratislava zal stemmen. Zuid-Europa zet z'n kaarten op Milaan. Voor Amsterdam is het zaak om in de eerste ronde in ieder geval voor de andere Noord-Europese favorieten, zoals Kopenhagen en Helsinki, te eindigen. Dan kan de stad in de tweede ronde wellicht als enige Noord-Europese kandidaat de stemmen van de buurlanden binnenhalen.
Het grote dilemma voor Nederland is op wie we gaan stemmen in de eerste ronde. Gaan we voor kwaliteit en stemmen we op een concurrent of zijn we opportunistisch en stemmen we bijvoorbeeld op Sofia, dat als een heel slechte kandidaat wordt gezien. Voorlopig beweert iedereen in het Nederlandse kamp dat we voor kwaliteit gaan ook al kan dat betekenen dat we daardoor een concurrent in het zadel helpen.
Handen uit de mouwen
Inspiratie opdoen bij Kennedy
Het is een variatie op de bekende uitspraak van Kennedy. Vraag niet wat jouw land voor jou kan doen, maar vraag wat jij voor je land kan doen. 
Steek de handen uit de mouwen en help als jonge vrijwilliger Europa.  Het is het grote prestige-project van Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie. 
Thomas Spekschoor van NOS-bureau Europa over een plan dat uit de lucht kwam vallen: 
Vorig jaar tijdens de jaarlijkse ‘State of the Union’ begon Juncker opeens over een Europees Solidariteitskorps. Vrijwilligers- en jongerenorganisaties vielen zowat om van verbazing toen ze hem hoorden zeggen dat hij wil dat jongeren zich opgeven om een paar maanden vrijwilligerswerk te doen in dienst van de EU. Ze kunnen bijvoorbeeld helpen bij de wederopbouw van het aardbevingsgebied in Italië, zei Juncker. Met de vrijwilligersorganisaties was nooit overlegd voordat hij dit plan bekendmaakte.
Nederland aarzelt
De Europese Commissie is voortvarend van start gegaan. Een jaar na de aankondiging van Juncker zijn de eerste 1900 vrijwilligers aan het werk. Maar de ministers van de lidstaten moeten morgen nog toestemming geven om ook volgend jaar vrijwilligers aan het werk te houden.
Voor Nederland is de nieuwe staatssecretaris Blokhuis degene die over het solidariteitskorps gaat. Hij zat deze week tegenover een buitengewoon kritische Kamercommissie. De PVV was tegen: “Wij gaan voor solidariteit met de Zeeuwen, met de Groningers of zelfs met Limburgers. En niet voor solidariteit met Malta, Kosovo of Spanje.” De SP ook: “In 1961 richtte de Amerikaanse president z'n eigen Peacecorps op. Ik ben erg bang dat Jean-Claude Juncker zich een Europese Kennedy waant.” 
VVD: “De EU is niet bedoeld voor propaganda.”
Toch zal Blokhuis instemmen met het plan van Juncker. In de Raad van Ministers is een overweldigende meerderheid voor, verzet heeft niet zo veel zin. Blokhuis wil nog wel inbrengen dat hij de naam wat ongelukkig vindt.
In 2021 moeten er maar liefst 100.000 jongeren zijn die hebben deelgenomen aan het solidariteitskorps. Kosten: 300 miljoen euro. Of dat voldoende is, valt nog te bezien. Critici hebben hun twijfels.
De uitspraak
En dan de belangrijkste uitspraak van deze week.  Komende woensdag is de uitspraak namelijk tegen Ratko Mladic
En hoe die ook zal luiden, in de huiskamers in Bosnië zullen verschillende geluiden klinken voorspelt onze correspondent Mitra Nazar:
In de Republika Srpska (de Servische republiek in Bosnië) wordt rekening gehouden met protesten van Mladic-supporters. Daar vindt men overwegend dat Mladic tijdens de oorlog deed wat hij moest doen om de Serviërs in Bosnië te beschermen. Bovendien hekelen ze de vrijspraak van moslim-commandant Naser Oric, een argument dat vaker wordt gebruikt om Mladic’ zaak teniet te doen.
Hoofdverantwoordelijke
Bosnische moslims (Bosniakken) beleven deze dagen heel anders. Zij hopen dat het Joegoslaviëtribunaal Mladic zal aanwijzen als hoofdverantwoordelijke voor de genocide in Srebrenica in 1995, waarbij 8.000 Bosniak-mannen en -jongens werden vermoord. 
“Het zal voor vele nabestaanden eindelijk het afsluiten van een donker hoofdstuk in hun leven betekenen.”
Behalve voor genocide in Srebrenica, staat Mladic ook terecht voor oorlogsmisdaden tijdens de belegering van Sarajevo, en aan de aanklacht hangt nog een lange lijst van verschillende plekken in Bosnië waar onder zijn leiding moorden, plunderingen en verkrachtingen plaatsvonden.
Aanklagers eisten levenslang tegen ‘de slager van Bosnië’. Radovan Karadzic werd vorig jaar veroordeeld tot veertig jaar cel. Nabestaanden en slachtoffers waren daar niet tevreden mee en hopen dat Mladic wél voor het leven vast zal blijven zitten. Intussen houdt iedereen er ook rekening mee dat de 74-jarige ex-generaal niet lang meer te leven heeft. Zijn advocaten drongen er meermaals op aan de uitspraak uit te stellen omdat Mladic te ziek zou zijn. Ook wilden ze artsen uit Belgrado laten overkomen, wat volgens het tribunaal nergens voor nodig is, want Mladic krijgt in Den Haag alle medische zorg die hij nodig heeft. Ook het verzoek tot uitstel van de uitspraak werd afgewezen.
Wonden
Eén ding is zeker: de uitspraak aanstaande woensdag zal verschillende wonden weer even flink openhalen in Bosnië. Voor het Joegoslaviëtribunaal komt hiermee de laatste zaak ten einde, hierna zal de internationale rechtbank zijn deuren voorgoed sluiten. In Bosnië zal het gesteggel over wie wel of niet schuldig is ongetwijfeld nog lang doorgaan.
De uitspraak begint woensdag om 10.00 uur en is live te volgen via een live-stream op NOS.nl.
Tot slot
Frans Timmermans
Maandag in de rubriek Brussels by Night op de radio om 23.30 een gesprek met Frans Timmermans. En natuurlijk de ontknopping van de strijd om het EMA agentschap. 

Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Tom Wisseborn en Thomas Spekschoor. 
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.