Bekijk profielpagina

Brussel Inside - Blokkade en ontmijnen

Revue
 
Het is de week van de blokkades. Nederland blokkeert visumvrij reizen voor Bulgarije en Roemenië. Fra
 

Brussel Inside

9 juni · Editie #95 · Bekijk online
De strijd om de topbanen in de EU is bijna afgerond. Wie worden de nieuwe commissarissen? De brexit komt eraan en het gevecht over de verdeling van het geld - de nieuwe begroting - gaat beginnen. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Het is de week van de blokkades. Nederland blokkeert visumvrij reizen voor Bulgarije en Roemenië. Frankrijk houdt het starten van onderhandelingen met Albanië en Noord-Macedonië tegen.
Minister Blok zet de Tweede Kamer de voet dwars en wil niet dat hij met exacte opdrachten op pad wordt gestuurd richting Brussel, want dan heeft hij geen onderhandelingsruimte meer.
En de leiders blokkeren zowat elke kandidaat om voorzitter van de Europese Commissie te worden.

Ontmijnen met wat-als-vragen
Premier Rutte aan tafel
Formeren wil hij het niet noemen, eerder ontmijnen. De ergste problemen opruimen en dan kijken of ze eruit kunnen komen. Het liefst wilde premier Rutte aan een ronde tafel met de andere formateurs de problemen rond de benoeming van de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie bespreken. Het werd vrijdagavond uiteindelijk een gewone langwerpige tafel zonder tafelschikking.
Informeel, zonder voorzitter, wel een gastheer: de Belgische premier Michel. De Belg ontving de gasten in een van de oude Brusselse stadspaleizen. En op nadrukkelijk verzoek van Michel ging het niet alleen over de namen, maar ook over de inhoud (zie verder op bij de onderhandelingen).
Zelf moet de premier er wel een beetje om lachen, omdat ze de wat-als-vragen bespraken. Als dit, wat dan? Het zijn vragen waar politici doorgaans geen antwoord op geven. Maar deze vragen zijn in de Europese politiek nodig om te kijken wat de opties zijn. Als de ene kandidaat geblokkeerd wordt, heeft de ander dan wel steun?
Nederland is het gesprek open ingegaan. Het kabinet heeft geen formeel standpunt en kan met alle kandidaten leven
“Met Manfred Weber stort de wereld niet in”, relativeert Rutte zijn aanvankelijke bezwaren tegen de Duitser.
Er is nog steeds steun voor Frans Timmermans. Natuurlijk bij de gesprekspartners uit Spanje en Portugal, Timmermans’ sociaaldemocratische partijgenoten Sanchez en Costa. Ook is het verzet tegen Timmermans minder groot dan aanvankelijk werd gedacht. In Oost-Europa vinden ze het belerende vingertje van de Nederlanders wel vervelend, maar ze hebben als puntje bij paaltje komt liever Timmermans, dan de veel rechtlijnige Deense liberale kandidaat Vestager. De Nederlander doet wel lastig over de rechtstaat, maar hij komt ook op voor de Oost-Europese belangen, vinden ze.
In ieder geval blokkeert niemand bij de Europese regeringsleiders op dit moment de kandidaat Timmermans, terwijl het erop lijkt dat Weber en Vestager meer tegenstanders hebben.
Maar de puzzel is nog niet gelegd. Het etentje is slechts een tussenstap. De leiders verlaten Brussel net voor middernacht en rijden zwaaiend en zonder commentator te geven de wachtende media voorbij op weg naar een volgende ontmoeting. Er moet nog veel gesproken worden.
Rutte: “Dit diner is een signaal dat wij als regeringsleiders er nu niet uitkomen, daarom is het nodig. Het zit nu muurvast.”
Voor de agenda: 20 juni is er weer een EU-top.
Blok blokt
Ekaterina Zaharieva
I would like to welcome my colleague FM of the Netherlands @ministerBlok on his visit to #Bulgaria when we celebrate 110 years of diplomatic relations. @DutchMFA https://t.co/EC5GZeC1JB
7:39 AM - 5 Jun 2019
De kop is een vertaling uit het Duits, maar zegt alles. Minister Blok blokkeert op dit moment de toelating van Bulgarije en Roemenië tot de Schengenzone, terwijl de Europese Commissie groot voorstander is van het toelaten van de landen tot de paspoortvrijezone in de Europese Unie.
Nederland en Frankrijk verzetten zich tegen de analyse van de Europese Commissie die vindt dat met name Roemenië en Bulgarije aan de technische voorwaarden voldoen. Minister Blok, die deze week nog op bezoek was in Bulgarije, is het daar niet mee eens. “Er is nog steeds ruimte voor verbetering als het gaat om corruptie en mensenhandel.”
“We hebben uw wens gehoord om lid te worden van Schengen, maar ik hoop dat u begrijpt dat we ons zorgen maken over het grote aantal migranten dat in ons land aankomt. We moeten ervoor zorgen dat de grenscontrole waterdicht is voordat we Bulgarije toelaten.”
Op dit moment maken van de 28 EU-landen zes landen geen deel uit van de Schengenzone.
  • Roemenië
  • Bulgarije
  • Kroatië
  • Cyprus
  • Verenigd Koninkrijk
  • Ierland
Minister Blok was tijdens zijn bezoek aan Bulgarije vriendelijk voor de gastheren. Hij prees de vooruitgang van Bulgarije op het gebied van grensbeveiliging. Maar hij voegde eraan toe dat Bulgarije behoefte heeft aan een systeem voor de beheersing van mensenhandel.
Premier Rutte liet enkele weken geleden tijdens de informele top in Roemenië ook al weten dat hij nog twijfels heeft over het huiswerk van de Bulgaren en Roemenen. Hij wil dat er meer gedaan wordt aan corruptiebestrijding, een punt dat minister Blok ook benadrukte. “Ik kreeg talloze foto’s te zien van grenswachten, maar er is nog een ander probleem: hoe ga je om met corruptie en hoe pak je de mensenhandel aan?”
Nederland is trouwens de grootste buitenlandse investeerder in Bulgarije.
Een van de grootste corruptieschandalen heeft direct met Schengen te maken. In Bulgarije kon je vrij makkelijk als buitenlander een paspoort kopen.
Volgens de Bulgaarse minister van Buitenlandse Zaken Ekaterina Zaharieva is er altijd ruimte voor verbetering. “Dit jaar zijn er al honderd onderzoeken geweest naar mensenhandel.” Ze hoopt dat Nederland en Frankrijk snel hun blokkade opheffen.
Nog een blokkade
De eurocommissarissen Mogherini en Hahn
En dan is er nog een blokkade waarbij Nederland en Frankrijk broederlijk samenwerken: de uitbreiding. De komende weken moeten er besluiten worden genomen. De Oostenrijkse commissaris Hahn, die over uitbreiding gaat, wil dat er gesprekken starten met Noord-Macedonië en Albanië.
Vorig jaar hield Nederland de start van de formele onderhandelingen nog tegen. “Pas bij vaststelling van voldoende voortgang, is de start van de onderhandelingen mogelijk”, zei minister Blok toen. Maar Hahn zegt nu dat er ‘concrete voortgang’ is geboekt bij corruptie- en misdaadbestrijding en ook is hij tevreden over de hervorming van de rechtspraak. Dat mag wat de Europese Commissie betreft beloond worden.
Balkan Insight
COMMENT | Europe’s mixed signals on North Macedonia’s future EU membership risk reversing the progress that has been made.
https://t.co/sK86ifAS4M
4:00 PM - 4 Jun 2019
Federica Mogherini, de buitenlandchef van de EU, ziet zelfs een positieve verandering bij alle Balkanlanden. Ze is vooral onder de indruk van Noord-Macedonië. Door met Griekenland een compromis te sluiten over het gebruik van de naam Macedonië is een eind gekomen aan het meningsverschil over de naam van het land. Een ruzie die meer dan twintig jaar heeft geduurd.
Maar de kans dat de EU-ministers daadwerkelijk het groene licht geven is vooralsnog klein. Vooral Frankrijk is erg kritisch. En ook Nederland twijfelt of het verstandig is om nu gesprekken te beginnen, maar laat in dit geval met name Frankrijk de kastanjes uit het vuur halen.
Minister Blok wil, tot frustratie van de Tweede Kamer, niet in z'n kaarten laten kijken.
“Het is een getrapt besluit. Als we in de EU tot een besluit willen komen, kan ik niet op pad gaan met een heel gedetailleerde positie. Dan zitten we straks met 28 landen aan tafel en dan kan ik geen kant op, dan wordt er in de Unie nooit een besluit genomen.”
Blok is over Albanië niet tevreden. “Die hebben nog een lange weg te gaan.” Noord-Macedonië is wat hem betreft verder, maar heeft ook nog huiswerk te doen. “Vooral de onafhankelijke rechtstaat moet nog beter worden gewaarborgd. Het is een ‘nee, tenzij’ of een’ ja, mits’, dat klinkt vriendelijker.”
Servië wacht al tien jaar op het EU-lidmaatschap, Montenegro al elf jaar en Noord-Macedonië veertien jaar.
Geen rechts front
Matteo Salvini
De eerste drama’s en nieuwe liefdes zijn al te zien. Oude politici nemen langzaam afscheid. “De kennis overdragen heet dat”, zegt de afzwaaiende Wim van de Camp. Ook SP'er Dennis de Jong loopt nog een keer een rondje langs de verschillende vergaderzalen, voordat hij en zijn partij definitief uit Brussel verdwijnen.
Het grootste drama is bij de afdeling Milaan te zien. Nog maar enkele weken geleden stond Matteo Salvini op een podium in Milaan, waar hij met Marine Le Pen en Geert Wilders de nieuwe nationalistische toekomst van de Europese Unie uitriep en nu moet de conclusie zijn dat de politiek hard en weerbarstig is. Zijn droom van een grote eurosceptische fractie in het nieuwe parlement dreigt in het water te vallen.
Om te beginnen is daar Nigel Farage die absoluut geen zin heeft om zich aan te sluiten bij Salvini. En ook de Polen (PiS Recht en Rechtvaardigheid) lopen niet over naar de Italianen en blijven bij hun oude vertrouwde ECR-fractie (Conservatieven en Hervormers). De liefde voor Rusland en Poetin was een brug te ver voor de Polen. Maar het botert ook niet met de andere partijen.
Een woordvoerder van de PiS: “We hebben een probleem met de nieuwe fractie die Salvini wil vormen, want daar horen partijen bij die wij absoluut niet kunnen aanvaarden.”
Wat overblijft is een fractie waarin naast Lega de partij van Le Pen zit (Rassemblement National), het Vlaams Belang, de AfD uit Duitsland, de Oostenrijkse FPÖ en als de brexit eenmaal een feit is de PVV (die krijgt dan namelijk een vrijgevallen zetel).
De Groenen gaan door
Ondertussen ronselen De Groenen nog enkele partijen. Zo hebben de Piraten uit Tsjechië besloten om zich aan te sluiten, vooral omdat de liberalen (ALDE) niet openlijk afstand nemen van de huidige premier Babis, die onder vuur ligt vanwege gesjoemel met Europees subsidiegeld.
En één van de twee leden van de Duitse Die Partei, een soort satirische politieke beweging, heeft zich ook bij De Groenen aangesloten.
Nico Semsrott
Für alle, die gefragt haben, ob ich auch im EU-Parlament mit diesem Hoodie sitzen werde: https://t.co/DgxqYWxuhE
5:58 PM - 28 May 2019

Nico Semsrott. De man met de hoodie. Zelfs op de badge die alle parlementsleden moeten dragen staat hij met een de hoodie op. Hij is het enige overgebleven lid van Die Partei en komt dus niet mee. De Groenen hopen nog een aantal politici en partijen te bewegen om zich bij hun aan te sluiten.
En dan hebben we nog het drama bij de ChristenUnie en de SGP. Het zou samen uit, samen thuis zijn, maar de breuk tussen de twee partijen lijkt sinds deze week nabij. De SGP stemde voor toelating van Forum voor Democratie tot de ECR-fractie, terwijl de ChristenUnie mordicus tegen is en fractievoorzitter Peter van Dalen boos opstapte. Formeel gaan ze samen nu op zoek naar een nieuwe partij, maar als dat niet lukt dan kan de SGP ook zo maar blijven zitten in de ECR-fractie en staat de ChristenUnie alleen.
Rollen omgedraaid
Het is een opmerkelijke speling van het lot. De ECR-fractie ontstond in 2009, nadat de Britse conservatieven uit de grote christendemocratische EVP waren gestapt. David Cameron had een onafhankelijke opstelling in de Europese Unie beloofd aan zijn kiezers en de nieuwe fractie was daar het eerste resultaat van.
Maar het dreef de ChristenUnie en de SGP op dat moment uiteen. De ChristenUnie werd wel lid, maar de Britten weigerden de SGP vanwege het vrouwonvriendelijke standpunt. De Tories eisten destijds dat de partij de stelling dat vrouwen geen rol mochten spelen in de actieve politiek, zouden laten vallen.
Bas Belder, toenmalig Europarlementariër voor de SGP, noemde het “onverkwikkelijk en treurig” dat de ChristenUnie de SGP liet vallen, terwijl Peter van Dalen (CU) erg tevreden was vanwege de vrijheid die hij binnen de fractie kreeg. En nu zijn de rollen dus omgedraaid. De SGP kwam er later alsnog bij en wil nu blijven, terwijl de ChristenUnie eruit stapt vanwege de standpunten van Forum die wat Van Dalen betreft te radicaal anti-Europees zijn.
Nog een opmerkelijk detail dat Derk Jan Eppink zich herinnert. “Ik was ook bij die oprichting betrokken, omdat ik destijds voor de Belgische partij Lijst Dedecker in het parlement zat. Maar Peter en ik zaten naast elkaar, broederlijk in de bankjes van het parlement. Ik snap niet waarom hij nu zo boos is op me, wat mij betreft kan hij zich gewoon weer aansluiten.”
De onderhandelingen
Manfred Weber is herkozen als fractievoorzitter van de christendemocraten
En dan nog een keer de gesprekken over de nieuwe Europese Commissie, maar dan in het Europees Parlement. De christendemocraten, sociaaldemocraten, liberalen en groenen zijn het eens over de hoofdonderwerpen. Er komen vijf onderhandelingstafels.

  1. Milieu, klimaat, biodiversiteit, voedsel, gezondheid en afval
  2. Economie, sociale zekerheid, handel, industriepolitiek, hervorming van de Economische en Monetaire Unie
  3. Innovatie, digitalisering, kunstmatige intelligentie, bescherming van de consumenten
  4. Rechtszekerheid, fundamentele burgerrechten, strijd tegen terrorisme, migratie en grensbescherming
  5. Buitenlands beleid, EU in de wereld, defensiesamenwerking, relaties EU-Afrika en uitbreiding EU
Dat zijn de thema’s. Maar het is nog niet duidelijk wie de hoofdonderhandelaars worden. Vooral de sociaaldemocraten en de liberalen hebben meer tijd nodig om orde op zaken te stellen in eigen huis. Om te beginnen de sociaaldemocraten. Pas op 18 juni kiezen de leden van de fractie een nieuwe fractievoorzitter. Tot die tijd is de Duitser Udo Bullmann de baas, maar hij wordt uitgedaagd door de Spaanse Iratxe García. Volgens haar moet de fractie socialer, meer divers, meer feministisch en actiever op vooral het milieugebied worden.
De liberalen op hun beurt hebben meer tijd nodig om samen met de partij van de Franse president Macron een nieuwe beweging te vormen. Dat gaat vooralsnog moeizaam. Nathalie Loiseau, de aanvoerder van de Franse beweging (er wordt gezegd dat ze de naam Team-Frankrijk willen gebruiken), heeft in de eerste dagen al op veel tenen gestaan. Eén ding is zeker: de naam liberalen verdwijnt, want daar krijgen ze in Parijs pukkels van.
En verder tekende de Belgische krant Le Soir uit haar mond het volgende op:
Quant à Manfred Weber…….. il n’est pour Madame Loiseau qu’un « ectoplasme .
Een kleine scheldpartij waarbij ze Manfred Weber, de kandidaat van de christendemocraten, eigenlijk vergelijkt met een spookfiguur (een ectoplasme). Verder zei ze dat er een andere wind door de fractie zou gaan waaien, met nieuwe methoden, een nieuw handvest en een nieuw leiderschap. Het stuk van Le Soir werd na enkele uren al offline gehaald (maar we hebben een kopie) en Loiseau mailde haar eerste excuses naar de nieuwe fractie, het was pure fantasie: ze had het zo niet gezegd, zei ze.
Formeren doe je zo
Filip de Winter omringd door camera's na de verkiezingsoverwinning
België staat dezer dagen in het teken van de formatie. De Europese formatie dus in het Egmontpaleis, maar ook de eigen formatie heeft een Europese component. Dat de versnippering van het Europese politieke landschap heeft geleid tot een Europese informatieronde (de ontmijning) vinden ze hier niet meer dan logisch. België ademt versnippering en het vinden van onmogelijk lijkend compromissen. Misschien dat België een informatiewonder nog wel harder nodig heeft dan de EU, concludeert Sander van Hoorn van NOS-bureau Europa.
Tegelijk met de verkiezingen voor het Europees Parlement waren er landelijke en regionale verkiezingen in België. Vlaanderen maakte een ruk naar rechts met Vlaams Belang als grote winnaar en N-VA nog steeds als grootste partij. Wallonië maakte dan weer een ruk naar links met winst voor de communistische PTB en met de Parti Socialiste daar nog steeds als grootste.
N-VA en PS hebben elkaar tijdens de campagne uitdrukkelijk uitgesloten, maar voor een stabiele meerderheid met zo min mogelijk partijen is een regering met beiden nodig. In België geldt dan ook nog eens de ongeschreven regel dat een federale regering ook nog op een meerderheid moet kunnen rekenen in het Vlaamse parlement.
Wat gaat er nu gebeuren?
Het meest voor de hand liggend is een regering met N-VA, de Vlaamse en Waalse socialisten en de liberale partijen uit beide landsdelen (Open-VLD en MR). Het wordt hier de Bourgondische Coalitie genoemd. Het zal er op uitkomen, maar het heeft tijd nodig. Tijd die er volgend de informateurs niet is.
Eind oktober is de deadline. Dan staat brexit in de boeken en België is een van de landen die daar hard door geraakt wordt. Eind oktober moet ook de begroting ingeleverd worden bij de Europese Commissie. Het oordeel van de commissie over de financiële huishouding van België was deze week ‘borderline’. Een demissionaire regering die na de verkiezingen nog maar op 38 van de 150 Kamerzetels kan bouwen, kan deze uitdaging niet aan. Een monsterformatie van meer dan 500 dagen zoals in 2010/2011 kan het land zich niet permitteren, oordeelden de formateurs.
Liberale premier Tsjechië onder vuur
In eigen land ligt hij flink onder vuur, maar in Brussel klinkt nog weinig kritiek. De Britse krant Financial Times roept de Europese familie ALDE op om zich uit te spreken over de fraudeperikelen van de Tsjechische Premier Babis. Een reactie van de Europese liberalen, waar de VVD en D66 ook toe behoren, blijft tot dusver nog uit.
Judith van de Hulsbeek over macht en corruptie.
Babis wordt verdacht van belangenverstrengeling, omdat hij nog steeds aan de touwtjes zou trekken bij de Agrofert Group, het landbouw-, chemie- en media-imperium dat hij in 2017 overhevelde aan twee trustfonds. Volgens een uitgelekt audit-rapport van de Europese Commissie trekt Babis achter de schermen nog steeds aan de touwtjes. Ze willen daarom de 17 miljoen euro aan EU-subsidie die Agrofert sinds 2017 heeft ontvangen terug.
De bevolking is boos
De Tsjechen protesteren al anderhalve maand tegen hun eigen premier. De plotselinge aanstelling van Maria Benesova, een vertrouweling van Babis, als minister van Justitie, was het startsein van de protesten. Volgens de demonstranten is Benesova aangesteld omdat Babis wil voorkomen dat-ie in een andere subsidiesjoemelzaak wordt vervolgd. Na het uitlekken van het rapport van de Europese Commissie kwamen de protesten tot een voorlopig hoogtepunt. 120.000 man verzamelde zich op het Wenceslasplein in Praag, de grootste demonstratie sinds de fluwelen revolutie in 1989.
De Financial Times noemt de incidenten rondom Babis een smet op de Tsjechische democratie. Macron en de andere ALDE-leden zouden van zich moeten laten horen. 
Maar in de fractie blijft het vooralsnog stil. Alleen de Tsjechische Piratenpartij heeft haar conclusies getrokken. De derde partij van Tsjechië wil niet langer in een Europese fractie zitten met Babis en sluit zich met de vier zetels aan bij De Groenen. Het is dan ook deze fractie die deze week brieven naar Juncker en Tusk heeft gestuurd om verder onderzoek te doen naar de subsidies die naar Babis’ Agrofert gaan.
En verder
Maastricht twaalf punten
Moskou is de drukste stad van Europa, volgens een meting van TomTom. Gevolgd door Istanbul en Boekarest. Dublin staat op de zesde plaats. Gekende drukke steden waar je niet veel opschiet met de auto, zoals Athene (11), Rome (12) en Brussel (16) staan lager op de lijst. Den Haag is de eerste Nederlandse stad die we tegenkomen op plek 65. Hier de hele lijst.
Brussel is een prima stad om campagnes te beginnen. Zo is Maastricht volop bezig om het Eurovisiesongfestival binnen te halen. Grootste concurrent schijnt Rotterdam te zijn. Maar Maastricht is de meest Europese stad van Nederland en heel Europa, volgens gouverneur Theo van Boven. Hij hees zich tijdens de traditionele Limburgborrel dan ook in een speciaal actie T-shirt. Rood met Meestrichter ster.
Helsinki heeft als een van de eerste hoofdsteden de nieuwe Eurocommissaris namens Finland aangewezen. Oud-minister van Financiën Jutta Urpilainen gaat wat de nieuwe Finse regering betreft naar Brussel. Tijdens de Eurocrisis was de minister een van de hardliners die weinig ruimte voor compromissen liet. Pas later zal bekend worden welke taken de Finse commissaris krijgt.
Tallinn stuurt voor de komende maanden (tot 31 oktober) een tijdelijke Eurocommissaris ( Kadri Simson) namens Estland als vervanger van de huidige commissaris Andrus Ansip, die in het Europees Parlement gaat zitten. Het is niet mogelijk om in het Parlement te zitten en Eurocommissaris te zijn. De voorzitter van de Commissie Juncker wil liever niet dat er tijdelijke commissarissen naar Brussel komen. Hij vindt dat geldverspilling.
Den Haag weet overigens nog niet of Nederland een vervanger voor Frans Timmermans stuurt als de PvdA'er besluit om in het parlement te gaan zitten. De Nederlandse eurocommissaris moet dat voor 2 juli laten weten, want dan wordt het nieuwe parlement beëdigd. Minister Blok wil er op dit moment nog niks over zeggen.
Boekarest weet ook nog niet wat er gaat gebeuren. De Roemeense Corina Creţu (regionaal beleid) moet nog beslissen of zij haar zetel in het Parlement gaat innemen.
Hilversum weet het wel. Maandag gewoon een Brussel bij Nacht. Een speciale pinkstereditie met Sander van Hoorn. Klik hier voor de aflevering van vorige week.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Bijou van der Borst, Wilma Borgman, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, en Thomas Spekschoor.


Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.