Bekijk profielpagina

Brussel Inside - AdiEU is moeilijk

Revue
 
AdiEU, auf wiedersehen, goodbye, tot ziens. De woorden hebben we er wel voor, maar de daden ontbreken
 

Brussel Inside

7 april · Editie #75 · Bekijk online
Vanaf donderdag 23 mei zijn er verkiezingen in de Europese Unie. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt tot die tijd, samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

AdiEU, auf wiedersehen, goodbye, tot ziens. De woorden hebben we er wel voor, maar de daden ontbreken nog. De vergelijkingen zijn ook talrijk.
De een heeft het over Britten die willen springen, maar niet durven en de EU die niet het laatste duwtje wil geven. Een ander vergelijkt de situatie met iemand die wil vertrekken, maar bij wie er - terwijl de deur al openstaat - nog allerlei verhalen binnenschieten. Ook gehoord: het kind dat draalt en draalt om maar niet helemaal alleen de trap op te hoeven klimmen om te gaan slapen. Een kleine balans van alle gesprekken en vergelijkingen.
Verder de andere grote gebeurtenis de EU-China top. We blikken vooruit.
En de Europese verkiezingen vragen steeds meer aandacht. Van links tot rechts trappen partijen hun campagne af. De eerste debatten komen er aan en de laatste programma’s worden gepresenteerd. En ook nemen we afscheid van oude bekenden. AdiEU dus.

Tijd voor actie of praten?
De leiders van de 27 EU-lidstaten beginnen verdeeld te raken over wat ze moeten doen met de Britten. De Franse president Macron wil ze er liever vandaag dan gisteren uitzetten. Hij wil verder, zegt dat zijn land is voorbereid op de brexit en wil vooral vooruit op weg naar meer Europese samenwerking. Hij krijgt steun van de Spanjaarden en heel voorzichtig van de Belgen.
Maar of zijn land echt is voorbereid, is nog maar de vraag. Ja, er zijn extra douaniers aangenomen en er zijn extra gebouwen bijgekomen in Calais om dieren en planten te controleren. Maar diezelfde douane voert al weken stiptheidsacties aan de grens met België omdat ze vrezen dat er te weinig personeel is als eenmaal de harde scheiding zonder deal met de Britten een feit is.
Het gaat Macron echter om een politieke daad. Hij wil niet dat de Britten de agenda blijven bepalen. Hij gruwt van politici als Rees Mogg die openlijk zeggen dat ze de Europese besluitvorming de komende tijd openlijk gaan frustreren als ze nog langer lid moeten blijven van de EU.
Jacob Rees-Mogg
If a long extension leaves us stuck in the EU we should be as difficult as possible. We could veto any increase in the budget, obstruct the putative EU army and block Mr Macron’s integrationist schemes.
10:43 AM - 5 Apr 2019
Aan de andere kant staat een politicus als Mark Rutte. Hij wil ook niet dat de Europese verkiezingen worden gedomineerd door de brexit-perikelen, maar heeft tegelijkertijd angst voor twee dingen: chaos en de invloed van de chaos op de komende verkiezingen. Rutte heeft daarbij steun van bondskanselier Merkel die ook wil blijven praten en de Britten desnoods een jaar uitstel wil geven om alles op orde te brengen.
Voor Macron is dit juist het beeld van de EU waar mensen genoeg van hebben. Hij wil actie en daadkracht, geen zwakke leiders die altijd maar weer het compromis zoeken. Dan liever de lucht in, om met Van Speijk te spreken.
Het gekke is dat de Britten al bijna drie jaar lang op dit moment hebben gewacht. Londen heeft de hele tijd gehoopt dat de andere EU-leiders verdeeld zouden raken, maar nu de eerste barsten zich beginnen te vertonen, is de vraag of het voor de Britten niet te laat is.
Er liggen alweer compromissen op tafel. De Duitse minister Altmaier, deze week op bezoek in Brussel, sprak van verdergaan met de Britten, zonder de Britten. Een soort overeenkomst met de regering van premier May waarbij ze plechtig beloven om zich niet te bemoeien met discussies over geld en andere zaken. Woensdagavond ligt alles op tafel. Dan houden de regeringsleiders een speciale top in Brussel. Zelfs de dreiging van premier May dat er helemaal geen brexit komt, wordt besproken. Er wordt gevreesd dat het een latertje gaat worden.
Niet de Roemeense week
Deze week was niet de week van de Roemenen. Ze kregen om te beginnen een forse waarschuwing van de Europese Commissie. Eurocommissaris Timmermans zei dat Boekarest geen maatregelen moet invoeren die kunnen leiden tot straffeloosheid van corrupte politici. “We hebben snel resultaten nodig, anders zal de Commissie in actie moeten komen.”
En een dag daarvoor was de huidige voorzitter van de EU al in eigen land op de vingers getikt. Laura Kövesi, die in de race is om de eerste Europese openbaar aanklager te worden, mocht niet met journalisten praten en kreeg huisarrest, maar dat moest op last van de rechter deze week worden teruggedraaid.
Roemenië verzet zich met hand en tand tegen haar Europese benoeming, omdat de opdracht van de nieuwe aanklager vooral is bedoeld om corruptie met EU-geld op te sporen en te vervolgen. Het gevolg is dat de procedure over die benoeming nu stilligt.
Judith Sargentini
EP negoation team on #eppo breaks off talks with Council. See press release. #kovesi https://t.co/RbBUTyt0kX
4:28 PM - 4 Apr 2019
Judith Sargentini die namens het Europees Parlement meepraat over de benoeming is erg boos. “Dit verpest echt alles. We hebben nu geen kandidaat nodig die heel veel talen spreekt en een prima cv heeft. We kunnen niemand anders benoemen dan Kövesi.”
Komende week debatteert het Parlement verder over de procedure.
En de derde reden voor de Roemenen om niet tevreden op deze week terug te kijken zijn de onderhandelingen over de export van WW-uitkeringen. De maatregel waar de Nederlandse politiek zo boos over is. Voorzitter Roemenië had gehoopt deze week alsnog een akkoord te bereiken, maar ook daar moesten ze bakzeil halen. Het Parlement wil er niet over praten en Polen dat nodig is om het akkoord niet te laten sneuvelen, heeft meer tijd nodig.
China komt naar Brussel
Terwijl de ogen gericht zijn op de brexit vindt deze week een dag voor die besprekingen een andere belangrijke top plaats tussen de EU en China. Misschien wel op het meest ongelukkige moment. Terwijl de Unie vooral met zich zelf bezig is, komt het andere grote handelsblok op bezoek. Redacteur internationale economie Marten Wiegman over de vraag wat de Europese leiders met China willen?
De vraag is of tijdens de top veel spijkers met koppen zullen worden geslagen. De EU is nog niet helemaal klaar om met een eensluidende strategie over China te komen. In Nederland wordt politiek ruzie gemaakt over waar we op in moeten zetten. En verder verschillen de lidstaten van mening over of we de Europese ondernemingen beter moeten beschermen of dat de economische strijd met China gewonnen kan worden door van de eigen kracht uit te gaan. Oftewel slimme bedrijven, slimme ondernemers die steeds een stapje verder zijn dan de Chinezen.
China komt, ziet en slaat toe
Het recente bezoek van de Chinese president Xi Jinping aan Europa was game, set en match voor China. Dat een groot land als Italië (derde Europese economie en lid van de G7) officieel mee wil doen aan het Chinese Zijderouteproject was een opsteker voor de president. Zeker toen ook Luxemburg (belangrijk financieel centrum) in de slipstream volgde. Terwijl Rome de papieren tekende waarschuwden de andere grote landen voor te veel Chinese invloed. Het illustreert hoe verdeeld de EU is: Frankrijk en Duitsland willen graag hun treinbedrijven Siemens en Alstom laten fuseren om zo een wereldspeler te hebben die het op kan nemen tegen China. Maar de Europese Commissie blokkeert dat omdat het een te grote speler op de Europese markt zou worden.
De Fransen en Duitsers willen vervolgens de spelregels veranderen en een nieuw industriebeleid ontwerpen, maar landen als Nederland zitten daar niet op te wachten. Wij willen juist ruimte voor nieuwe initiatieven.
De ontmoeting in Parijs
Over het onderonsje van Xi met de Europese leiders Merkel, Macron en Juncker is minder bekend. Daar zijn ongetwijfeld ook zaken op tafel gekomen die China minder zinnen. Mensenrechtenschendingen inclusief de hardhandige onderdrukking van de Oeigoeren in Xinjiang, de vaak beloofde maar nog steeds niet gegeven toegang voor Europese bedrijven tot de Chinese markt, en de strategische bedoelingen van China met het omvangrijke Zijderouteproject.
“Laat onderling wantrouwen niet de overhand krijgen”, zei de Chinese president.
Maar dat wantrouwen is er wel. Het Chinese elektronicaconcern Huawei is er de kop van Jut door geworden. Voor China maakt het bedrijf deel uit van de digitale Zijderoute. Maar onder aanvoering van de Verenigde Staten staat het bedrijf symbool voor de toenemende macht en kracht van China. Elk land, en ook de EU, moet beslissen of het bedrijf het internet van de toekomst mag te bouwen. De verdenking is dat de Chinese overheid kan spioneren via de apparaten van Huawei. Bewijzen zijn er niet. Maar omdat president Trump voor de aanval kiest en Huawei in de ban heeft gedaan, wordt de druk op de bondgenoten opgevoerd.
Is China de nieuwe vijand?
Diezelfde bondgenoten bespraken deze week in Washington tijdens het 70 jarig bestaansfeestje van de NAVO of China de vijand van de toekomst gaat worden. Militair vormt het land nog geen dreiging, maar de moderne oorlog is een andere. Daar komen digitale aanvallen bij en handelsconflicten. Misschien is dat wel de echte oorlog. Want ondanks ellenlange onderhandelingen achter de schermen, zijn de handelsconflicten nog steeds niet opgelost.
In de aanloop naar de EU-China top ging de Europese Commissie nog even hardhandig op de Chinese tenen staan door het land als een ‘structurele rivaal’ te afficheren. Voor Beijing zijn dat allemaal aanwijzingen voor een groeiende anti-China stemming in de westerse wereld. Of dit het juiste gesternte is voor een succesvolle EU–China top blijkt de komende dagen.

De praktijk
Foto Rop Zoutberg
Dat is de grote geopolitiek, maar hoe gaat het in de praktijk? China investeerde de afgelopen jaren in Europese havens, de transport- en energiesector. Daar zat een zeker patroon in. Vooral plekken waar het economisch belabberd ging konden rekenen op geld vanuit China. De miljarden vloeiden dus naar Griekenland, Portugal, Oost-Europa en recentelijk nog naar Italië. Inzet op de top is om het Chinese staatsbedrijven lastiger te maken om toegang te krijgen tot de Europese markt. Maar juist landen die veel geld hebben ontvangen vinden dat een slecht idee, merkte onze man op het Iberisch Schiereiland, Rop Zoutberg. 
In Portugal werd afgelopen jaren voor twaalf miljard euro geïnvesteerd. Het Chinese geld wordt met open armen ontvangen, zei premier Antonio Costa deze week. “We kiezen geen beleggers op basis van nationaliteit. De markt kiest volgens de beste voorwaarden. Portugal behield altijd zijn onafhankelijkheid. We bleven een Europees land, maar stelden ons ook altijd open voor de rest van wereld. Dat heeft 900 jaar geschiedenis ons geleerd. En zo zullen we de dingen blijven doen.”
Aldus premier Costa, die na een vraag van de NOS een minutenlange verhandeling gaf om de Chinese geldinjectie te rechtvaardigen. Hij kreeg bijval van zijn Nederlandse collega Rutte, die in Lissabon was. “Ik heb groot vertrouwen in hoe onze regeringen met de Chinese investeringen omgaan”, zo verzekerde Rutte. “We weten dat we verschillend omgaan met handelspolitiek. We praten met elkaar over mensenrechten. Maar je hebt het ook over een van de grootste economieën ter wereld.”
Er is ook kritiek
Maar niet iedereen in Portugal is even enthousiast. De Chinezen nemen tal van strategische posities in bij bedrijven die belangrijk zijn voor Portugal, vreest João Paulo Batalha van Transparency International, een koepel van organisaties die zich bezighouden met het onderzoeken van corruptie. Het gaat niet alleen om energiebedrijven, maar bijvoorbeeld ook om gezondheidszorg en media.
“Het probleem is dat al deze investeringen gesteund worden door de Chinese overheid. Er spelen dus altijd politieke overwegingen mee. Portugal denkt alleen maar aan het gewin op korte termijn, maar eindigt in een ondergeschikte positie. Niemand weet wat de gevolgen op langere termijn zijn.”
Premier Rutte is mild in zijn oordeel over de Chinese investeringen. Hij benadrukte recent in Brussel dat de EU zelfbewust moet zijn. Mensenrechten aan de orde stellen als die geschonden worden, maar ook profiteren van de kansen die de markt in China ons biedt. En dat China apart gesprekken houdt met EU-landen (het zogenoemde zestien plus een initiatief) vindt de premier geen probleem. "De premier van Kroatië krijgt zo de kans om aan tafel te zitten met de Chinese president. Dat lijkt me fantastisch voor het land.”
Tegelijk waarschuwt hij dat de EU niet naïef moet zijn. “Ik snap dat het geld aantrekkelijk is, ook voor een land als Portugal. Maar we moeten wel goed opletten wat China aan het doen is.”
En dan is er nog die andere vraag
Ook in Portugal vragen ze zich af of Rutte strategisch toewerkt naar een belangrijke Europese post. Kijk hier naar zijn antwoord tijdens de persconferentie in Lissabon:
Rutte over kandidaat voor Euopa
WE is Weber
Met de ontkenning van Rutte komen we uit bij de verkiezingscampagne.
Maandag is in Milaan het startschot van de campagne van een aantal nationalistische partijen. De Italiaanse vicepremier Salvini heeft 20 partijen uitgenodigd om met hem de Europese verkiezingen in te gaan en een nieuwe beweging te vormen. De Duitse AfD komt, de Franse partij van Marine Le Pen staat sympathiek tegenover de nieuwe beweging, maar komt waarschijnlijk niet en ook de Poolse leiders van de regeringspartij PiS weten nog niet zeker of ze naar Milaan zullen afreizen. En ook de Hongaren van Orbán schitteren door afwezigheid. In Nederland moeten wat Salvini betreft Forum voor Democratie en de PVV zich aansluiten, maar van beide partijen is nog niet bekend of ze naar Milaan gaan. De Spaanse Vox-partij komt wel. Of de bijeenkomst daarmee meteen een flop is, zoals een Britse krant schrijft, is niet zeker. Salvini hoopt in ieder geval op meer.
Eerder deze week zijn de jongerenafdelingen van veel nationalistische partijen al wel bij elkaar geweest in Rome. Ruim 500 jongeren uit heel Europa gingen in gesprek over wat er moet veranderen. Ze willen de macht in de EU overnemen, noemen Juncker een clown en Merkel een heks. Salvini was er ook en nadat de bijeenkomst was afgelopen, stuurde hij een persbericht met daarin de mededeling dat er maandag in Milaan meer volgt.
Wat doen de andere partijen?
De christendemocraat Manfred Weber is zijn campagne officieel begonnen met een feestelijke aftrap in het Europese Huis van de geschiedenis in Brussel. Hij wil een onafhankelijk instituut dat controleert of lidstaten frauderen en fraudeurs gestraft worden. Bovendien wil hij een cyberbrigade oprichten. Een speciale eenheid die net als de FBI een soort Europees leger vormt tegen de cyberaanvallen. Lidstaten worden in zijn visie verplicht om informatie over criminelen uit te wisselen.
En dan is er nog de leus. Overal zie je bij de presentatie WE op de posters en vlaggen staan en dan een naam. WE make it work, WE want, WE will. De bezoekers kregen zelfs blauwe polsbandjes met de leus WE-ber. Het is de leus waarmee Weber de campagne in gaat. The Power of WE, een variant op samen, en een knipoog naar de Britten die de Duitse naam uitspreken als WE (wie).
Frans Timmermans de andere kandidaat om de opvolger van Juncker te worden is vandaag in Polen. Hij maakt een weekendtrip van Wenen naar Berlijn en eindigt de dag in Warschau bij de Poolse rijzende ster Bidron, door fans al de Poolse Macron genoemd. In een grote zaal gaat Timmermans in debat met ongeveer 1000 jongeren over de vraag hoe het verder moet met het land.
De derde kandidaat Bas Eickhout van de Groenen is deze week in Parijs geweest en reist via Berlijn naar Litouwen naar Brussel waar hij deelneemt aan het debat tussen de Nederlandse lijsttrekkers om daarna snel naar Slovenië te vertrekken om aan het eind van de week te eindigen op Texel of Kroatië, dat staat nog niet helemaal vast.
En nu we het toch over debatten hebben. 29 april is het grote debat in Maastricht waar bijna alle Europese topkandidaten aan meedoen. Een debat dat naar bijna 40 universiteiten in de EU wordt doorgestraald. En op 15 mei is een groot debat in het Europees Parlement. Maar eerst is er het debat georganiseerd door de Brusselse politieke partijen deze week op woensdag op de Permanente Vertegenwoordiging. Opgeven kan nog hier. Gewoon uw naam invullen. Er is beperkt plaats.
'Te veel boeren in het parlement'
We hadden het er vorige week al even over. Dierenpartijen uit heel Europa verenigen zich in het parlement. Ze trekken ten strijde tegen landbouwers en anderen die het niet zo nauw nemen met dierenleed. Bijou van der Borst was bij de presentatie van het dierenprogramma.
De dierenbeweging groeit. De vorige verkiezingen waren ze nog met vijf. Donderdag presenteerden elf dierenpartijen hun plannen in een perszaaltje in het Europees parlement. Kandidaten uit Nederland, België, Frankrijk, Duitsland, Spanje, Portugal, Italië, Zweden, Finland, Cyprus en Groot-Brittannië (als brexit geen roet in het eten gooit) doen mee.
Samen bouwen ze aan de verbetering van dierenwelzijn aan de hand van een manifest van dertien punten. Bovenaan de verlanglijst staat ambitieus klimaatbeleid. Anja Hazenkamp, lijsttrekker van de Nederlandse partij voor de Dieren, heeft vertrouwen in de beweging. Ze is niet bang voor meningsverschillen over onderwerpen die niets met dierenwelzijn te maken hebben. Op het gebied van duurzaamheid en het beschermen van zwakkeren in de samenleving zijn ze het ook eens. Daarnaast zijn alle leden gelijk. “We stemmen gemeenschappelijk over de opgestelde punten. Verder hebben parlementariërs de vrijheid om vast te houden aan hun eigen politieke idealen”, zegt Hazekamp.
In het nieuwe parlement moet vooral de samenstelling van de landbouwcommissie veranderen. De belangenverstrengeling is veel te groot. Een handjevol boeren bepalen het in haar ogen ouderwetse landbouwbeleid. Ze zou ze het liefst om de boerentermen te blijven meteen de stal uit jagen.
Hazekamp: De helft van de mensen in de landbouwcommissie heeft banden met de landbouw. Het is ongekend. In geen enkele andere sector pikken we deze vorm van belangenverstelling.”
“Man serves the interests of no creature except himself”, spraken de dieren in het boek ‘Animal Farm’ ooit. De mens dient de belangen van geen enkel ander schepsel behalve hijzelf.
AdieEU Dennis
AdiEU Dennis de Jong
Dat is de campagne. Nu tijd voor onze serie over afscheid nemende politici. Oude rotten die Brussel en Straatsburg verlaten. Deze week Dennis de Jong. Ooit begonnen als medewerker bij de Europese Commissie, maar de afgelopen tien jaar politicus voor de SP in het parlement.
Het waren tropenjaren, maar hij heeft het gevoel dat de politicus Dennis de Jong alles er uit heeft gehaald wat er in zit. “Ik moet nu stoppen, want anders verlies je energie.”
Na tien jaar gaat de voorman van de SP in het Europees Parlement wat anders doen. “Je moet er niet je beroep van maken en zeggen: Ik ben nu Europarlementariër.” Op dat moment verlies je volgens De Jong het gevoel met de realiteit.
Hij vond het leuk. “Natuurlijk is er niet altijd even veel belangstelling, maar besluiten in Europa zijn ook best ingewikkeld. Er komt een voorstel, de Commissie vindt er wat van, dan de Raad van Ministers en dan wij als Europarlement, vervolgens moet het omgezet worden in regels en nationale wetgeving. Je kan hier zes keer de primeur hebben met hetzelfde verhaal”, lacht hij.
Een tip voor z'n opvolger? “Strijd als politicus tegen de uitbreiding, tegen nog meer bevoegdheden voor Brussel. Wees een kameleon die zich kan aanpassen, want je moet ook diplomaat zijn. Iemand met voldoende vrienden, die veel mensen kent om voorstellen er door te krijgen. En doorbreek de bubbel. Het is leuk als je populair bent in het parlement, maar de mensen buiten moeten je kennen.”
Dat is niet altijd gelukt. Hij hoopt dat één op de honderd Nederlanders hem kent. Niet veel mensen weten dat hij voor beperkingen aan de Europese regels voor het strafrecht heeft gezorgd. “Veel kan je nationaal regelen en dat hebben we ook afgesproken.” Zijn grootste succes vindt hij de wet die het mogelijk maakt dat Nederlanders in het buitenland recht hebben op rechtsbijstand als ze met justitie in aanraking komen.
In deze serie AdiEU verschenen eerder gesprekken met Gerben-Jan Gerbrandy en Wim van de Camp.
En verder
Komt het hoofdkantoor van de BBC naar Nederland. Als het ooit tot een brexit komt wil de publieke omroep een basis hebben in Nederland. Brussel was in de race, maar de Britten hebben uiteindelijk voor Nederland gekozen.
Vindt Manfred Weber dat Duitsland zich veel te afhankelijk maakt van Russisch gas. Hij wil dat de nieuwe Europese Commissie daar paal en perk aan gaat stellen. Zie hier het verhaal dat Judith van de Hulsbeek en Wouter Zwart maakten over de gaspijplijn Nordstream 2.
Heeft de Franse rechter ingegrepen bij de omroep France 2. Het debat over de Europese verkiezingen moet pluriformer vindt de rechter en dus moest de omroep ook uitnodigingen sturen naar Benoît Hamon (voormalig Socialist nu van linkse partij Generations), Florian Philippot (oud-lid van het Front National, nu Les Patriotes) en François Asselineau (een gaulist van de UPR, deed ooit mee aan de presidentsverkiezingen met als thema frexit).
In Brussel bij nacht deze week, op maandagavond na 23.00 uur op NPO-Radio 1 een gesprek met Frans Timmermans vanuit Polen. Luister hier naar de aflevering van vorige week.
En een eervolle vermelding voor Thomas Spekschoor. Hij heeft de Ronde van Vlaanderen uitgefietst. Volgende week weer verhalen van hem.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Sander van Hoorn, Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Bijou van der Borst, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Judith van de Hulsbeek, Frank Renout, Wouter Zwart, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, en Thomas Spekschoor.


Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.