Bekijk profielpagina

Brussel Inside #9 - Afscheid van de calvinisten

Revue
 
There is a new dawn in the morning. Een nieuwe dageraad. Nieuwe mensen, nieuw beleid. Dus nemen we af
 

Brussel Inside

29 oktober · Editie #9 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

There is a new dawn in the morning. Een nieuwe dageraad. Nieuwe mensen, nieuw beleid. Dus nemen we afscheid van Wolgang Schaüble, Jeroen Dijsselbloem en Lodewijk Asscher. We maakten een reconstructie van de laatste vergadering in Europa van de voormalig vice-premier. 
En dan hebben we niet alleen in Nederland discussie over dubbele paspoorten. In Litouwen willen ze juist meerdere paspoorten, maar daar staan regels en wetten in de weg. En als slot: we beweging niet genoeg. Tenminste bij het bridgen. 

De calvinisten van de euro
Dijsselbloem en Schaüble
Het waren jarenlang de meest streng kijkende mannen van Europa. De zuinige calvinisten met de hand op de knip. De meest gehate hoofden van Zuid-Europa. Maar het tijdperk Dijsselbloem en Schaüble loopt af en daarmee die van de constante lijn van Noord-Europese begrotingsdiscipline. NOS-correspondent Arjan Noorlander over een andere wind, vrolijkere hoofden en een verbouwing van de Eurogroep:
Mede door de voorstellen van de Franse premier Macron gaat die verbouwing beginnen. Er worden al lange tijd twee kandidaten genoemd voor de opvolging van Dijsselbloem als voorzitter van de Eurogroep: de Slowaak Peter Kazimir en de Spanjaard Luis de Guindos.
Kazimir is van de harde lijn, hij was een van Dijsselbloems bondgenoten tijden de Griekse financiële crisis.
De Slowaken wilden zelfs de Grieken niet redden omdat ze daarmee zouden meebetalen aan het gemiddelde ‘rijke’ Griekse pensioen van 800 euro in de maand, terwijl het gemiddelde pensioen in Slowakije slechts 300 euro in de maand is.
Klasje Macron
De Spaanse De Guindos is meer van het klasje van Macron. De Spaanse banken zijn met miljarden euro’s gered tijdens de crisis en hij vindt dat eurolanden dit soort reddingsoperaties samen moeten organiseren.
Als landen of burgers door banken in de problemen komen, moet er een Europese begroting zijn om hen te helpen. Met een Europese minister van financiën, die zelf mag bepalen hoe hij het geld uit geeft.
Nederland is best voor een minister om iets meer lijn aan te brengen in het eurobeleid maar wil niet dat zo’n figuur Nederlands belastinggeld mag uitgeven. Wat de bevoegdheden van de nieuwe minister gaan worden wordt aan het eind van dit jaar duidelijk als de regeringsleiders voor het eerst de toekomst van de euro bespreken.
Land van Dijsselbloem
Dan zal niet alleen duidelijk worden of de euro net zo hard blijft als nu of dat de munt iets softer wordt. Maar dan weten we ook welke voorzitter er bij de nieuwe euro hoort.
Duidelijk is wel dat velen in het Noorden van Europa de harde standpunten van voorzitter Dijsselbloem hebben gesteund, maar uiteindelijk kan dat Nederland nog wel duur komen te staan.
Amsterdam is op dit moment kandidaat om het Europees Medicijnen Agentschap binnen te halen dat uit Londen moet verhuizen na de brexit.
Op dit moment hengelen nog 18 hoofdsteden naar de EMA en op 20 november zal er gestemd over worden. Vorige week tijdens de Europese top fluisterde een Zuid-Europese diplomaat ons toe: “Je denkt toch werkelijk niet dat wij hier gaan stemmen op het land van die Dijsselbloem.”
De nieuwe Wolfgang
In het land van Wolfgang woedt ondertussen een enorme strijd om het finanzamt. De coalitie-onderhandelingen zijn volop bezig. Officieel zijn de gesprekken tussen Merkels CDU, zusterpartij CSU, de liberale FDP en de linkse Grünen nog in verkennende fase. Volgens NOS-correspondent Judith van de Hulsbeek lijken de naar buiten goed te verlopen, maar achter de schermen gaat het er minder harmonieus aan toe. Om een van de meest begeerde posten, die van minister van Financiën, wordt flink gestreden.
In het vorige kabinet was de post in handen van het CDU. Het kantoor van Merkel en het ministerie van Financiën waren bij de meeste thema’s twee handen op een buik. 
Wacht
Schäuble heeft inmiddels plaats gemaakt, hij is nu Bondsdagvoorzitter. Merkels rechterhand Peter Altmaier (leuk detail hij spreekt Nederlands) houdt er in de tussentijd de wacht. 
Maar de mogelijke nieuwe coalitiepartner FDP heeft ook haar zinnen op het ministerie gezet. ‘Opnieuw een CDU-er op die post is niet wenselijk’, zei FDP-leider Christian Lindner meerdere keren tijdens en na de campagne.
Uitkleden
Wie het ministerie gaat bestieren heeft ook op Europees niveau veel invloed. Schäuble stond bekend als criticus, bijvoorbeeld over schuldenverlichting voor Griekenland, maar hij was wel een voorstander van vergaande Europese monetaire integratie, zoals de Franse president Macron wil. De FDP is daar sceptisch over en wijzen een speciale ‘eurozonebegroting’ af.
Merkel is zelfs bang dat de partij het ESM-noodfonds wil uitkleden. Het is niet ondenkbaar dat het alleen lukt om een coalitie te bouwen als de FDP deze belangrijke ministerspost krijgt. Voor dat geval heeft Merkel een uitweg bedacht. Weekblad Der Spiegel schrijft dat er binnen de partij plannen circuleren om Europese politiek van het ministerie van Financiën naar het ministerie van Economische Zaken over te hevelen.  Maar dat betekent nog niet dat alle monetaire plannen er zonder problemen doorkomen, want ook als coalitiepartner zal de FDP meer tegenstand bieden dan Merkel tot nu toe gewend was.
Stoom afblazen en koppen tegen elkaar
Overleg tijdens een van de vele schorsingen
En dan de goedkope Polen, Bulgaren en Roemenen die voortaan net zoveel gaan verdienen als hun West-Europese collega’s. Gelijk loon voor gelijk werk. En werknemers mogen maximaal twaalf maanden gedetacheerd worden in een ander land, waarbij dat contract met zes maanden kan worden verlengd. De ministers van Sociale Zaken bereikten daar deze week een akkoord over. Maar daar zag het lang niet naar uit. We maken een kleine reconstructie.

  • Eerste ronde
De vergadering begint met een rondje stoom afblazen. Polen en Hongarije gebruiken meteen grote woorden om duidelijk te maken dat ze gewoon vrij willen werken in heel Europa. De Fransen, gesteund door Nederland, hangen aan de andere kant en vragen, zoals president Macron publiekelijk ook had gezegd, een detachering van maximaal twaalf maanden. 

  • Tweede ronde
De lunch is nog niet begonnen en er zit niet veel beweging in de zaak. Veel herhaling van standpunten. Voorzitter Estland komt met een eerste  compromis voorstel, waarin staat dat detachering voortaan nog maar twintig maanden mogelijk is. Het zijn de Fransen die dan een nieuw idee op tafel leggen. Niet meer praten over de vrachtwagenchauffeurs, maar dan wel vasthouden aan maximaal twaalf maanden detachering voor alle andere beroepen. De Fransen willen optreden tegen misbruik, fraude en omzeilen van de regels. 

  • Derde ronde
De ministers bespreken na de lunch eerst andere onderwerpen. Pas rond rond vier uur ’s middags wordt de discussie voortgezet. Ondertussen zijn de Ieren boos. Ze zijn bang dat aanpassing van de regels vooral hun vrachtwagenchauffeurs nog meer geld zal kosten. Een tegenvaller die bovenop de voor Ierland al zeer nadelige brexit komt. Daarmee komen de Ieren in het kamp van voornamelijk Oost-Europese tegenstanders van nieuwe regels terecht. De Hongaren laten nogmaals weten dat ze vinden dat de regels door de strot geduwd worden. 
Voorzitter Estland besluit daarop het transport en de problemen met de vrachtwagenchauffeurs uit de voorstellen te halen. Rond half zeven wordt er opnieuw geschorst.

  • Vierde ronde
Het begint nogal warrig te worden. Iedereen houdt vast aan zijn eigen plan. Wel wordt besloten om de transportproblemen helemaal uit de voorstellen te halen. Nu gaat het nog over hoe lang de detachering mag duren en de overgangstermijn. Het woord derogatie valt. Een echt EU-woord dat in feite gedoogbeleid betekent, maar dan niet oneindig. Frankrijk begint ermee en wil dat de derogatie niet lang duurt. 
De getallen vliegen nu over tafel. Maar er is beweging. Tsjechië kan leven met een compromis en ook Roemenië zegt akkoord te kunnen gaan, als de twaalf maanden van de Fransen naar achttien maanden detachering gaan stemmen ze voor.

  • Vijfde ronde
De avond is flink op streek als voorzitter Estland een nieuwe tekst op tafel legt. Maar die tekst zorgt voor woede in de zaal. De Esten, die samen met de Europese Commissie aan het compromis hebben gewerkt lijken de draad kwijt en gaan opeens weer hoger zitten. Werknemers zouden twee keer twaalf maanden, oftewel twee jaar gedetacheerd mogen worden. De zaal ontploft.
De Nederlandse minister Asscher is het zat en zegt dat ook. Hij roept door de zaal dat iedereen moet inleveren. Er wordt geschorst. De ministers verzamelen zich rondom Asscher, de Tsjechen en de Roemenen. Op een kladpapiertje wordt het compromis gezet en ingeleverd bij de voorzitter. Het wordt twaalf maanden maximaal plus zes maanden mogelijk, dus in totaal achttien. 
Als de vergadering wordt hervat na elf uur ’s avonds, zegt de Belgische minister Peters, die nog vrij stil is geweest, dat hij voor het Roemeense plan is. Dat is een slimme zet, want daardoor werd het opeens een Oost-Europees voorstel. De Polen en Hongaren zijn niet te overtuigen die stemmen tegen, net als Litouwen, Letland en Kroatië. De Ieren en de Britten onthouden zich van stemming.
Afscheiding van de afscheiding?
Ondertussen blijft de Catalaanse kwestie voor veel spanning zorgen in Spanje zelf, maar ook in de rest van Europa. Komt nog eens bij dat lang niet alle Catalanen voor afscheiding zijn. Sterker nog, een nipte meerderheid van de inwoners van Catalonië zit niet op onafhankelijkheid te wachten, blijkt uit de eerste peiling sinds het referendum
En een klein gebied in het Noorden van Catalonië is nu ook opstandig. Een deel van de bevolking daar wil zich nu afscheiden van Catalonië. Opmerkelijk is dat Valle de Aran, zoals het heet, als enige gebied in Spanje ook echt wettelijk het recht heeft zich in een referendum uit te spreken over een toekomstige status.
Catalonië krijgt zelf ook te maken met opstandige regio
nos.nlDeel
Paspoort voor Litouwen
Litouwse president Dalia Grybauskaite
Dan naar Litouwen. Tegenstemmer dus bij de detacheringsrichtlijn. Maar in eigen huis hebben ze een specifiek probleem. Wat moet er gebeuren met het Litouwse paspoort. Een discussie die rechtstreeks voortkomt uit de brexit. 
Politici in Vilnius vrezen dat Litouwers die in het VK wonen na de brexit massaal hun paspoort inwisselen  voor een Britse variant. Een Litouwer mag namelijk maar één paspoort hebben.
Dus keek het Hooggerechtshof of de grondwet aangepast kan worden om een dubbele nationaliteit mogelijk te maken. Dat kan, maar een besluit kan pas genomen worden na een referendum. En dat is niet zonder risico, want wanneer minder dan de helft van de stemgerechtigden komt opdagen is het onderwerp voorgoed van tafel.
Buitenland
Politici zoeken nu naarstig naar oplossingen om zo veel mogelijk Litouwers, vooral die in het buitenland wonen, te laten stemmen. Zo moet elektronisch stemmen mogelijk worden en is voorgesteld om de stembussen meerdere dagen open te houden.
Waarschijnlijk wordt het referendum tegelijk met de presidentsverkiezingen van 2019 gehouden. Rond die tijd zullen de Britten, zoals het er nu voor staat, de EU verlaten.
Volksvijand nummer één
Demonstratie tegen Soros
Hij is een beetje de gebeten hond van het oude Habsburgse rijk, George Soros, die zichzelf graag ziet als de grote weldoener, staat er slecht op bij Victor Orbán.
Volgens Tijn Sadée van NOS-bureau Europa is de liefde tussen de politicus en de mecenas behoorlijk bekoeld:
Een gegeven paard in de bek kijken - de Hongaarse premier Viktor Orbán is er nogal bedreven in. Zo staat hij bekend als grootgebruiker van subsidiegeld uit de EU, diezelfde EU waar hij zijn neus voor ophaalt. Nog zo'n gegeven paard: de in Boedapest gevestigde Central European University (CEU) van oprichter-miljardair George Soros, Amerikaan met Hongaarse wortels. 
Als jonge politicus in de dagen van de val van de Muur kreeg Orbán alle steun van Soros. Nu, bijna dertig jaar later, noemt Orbán filantroop Soros een duivelse bemoeial. Soros financiert kritische ngo’s. Houdt Orbán niet van. En dus organiseert hij een haatcampagne tegen Soros, inclusief billboards op straat waarop Soros wordt afgeschilderd als de architect achter een invasie van migranten in Hongarije. Het land telt amper migranten, Orbán bouwde zelfs grenshekken om ze buiten te houden, maar dat terzijde.
De afgelopen dagen dook ook her en der het verhaal op dat de aanstaande nieuwe premier van Oostenrijk, Sebastiaan Kurz gezegd zou hebben dat Soros 28 dagen de tijd heeft om de operaties van zijn Open Society foundation te staken. “Vanwege de poging om de democratie van de natie te ondermijnen.” Het bericht klopt niet en het citaat is verzonnen, zo blijkt ondertussen. 
De problemen die Soros heeft in Hongarije kloppen wel. En maandag gaat de rubriek Brussels by Night op radio 1 er over, waar we praten met CEU-professor en oud-minister András Bozoki.
Te weinig beweging bij bridgen
Bridgen is geen sport
Je kan er eindeloos over discussiëren. Is dammen een sport? Is schaken, sjoelen of bridgen een sport? Van bridgen weten we het nu officieel. Bridgen is, volgens het Europese Hof van Justitie, géén sport.
De uitspraak was gevraagd door de Engelse bridgebond (EBU). Niet om voor eens en altijd een einde te maken aan de discussie, maar vanwege een verschil van mening met de Britse belastingdienst. De bond organiseert wedstrijden, waarbij de deelnemers inschrijfgeld betalen en over dat inschrijfgeld wordt btw betaald.
Op grond van de Europese btw-richtlijn dachten de bridgers vrijstelling te kunnen krijgen. Vandaar dat de bridgebond naar het Hof in Luxemburg stapte.
Als er sprake is van een sport dan hoeft er geen belasting te worden afgedragen. 
Troefkaart
Na veel wikken en wegen hebben de rechters besloten dat bridge geen sport is. Om het te kunnen spelen heb je hoge geestelijke vaardigheden nodig, zo redeneert het Hof. 
Bij wedstrijdbridge heb je logica, geheugen en strategie nodig. Maar het is geen sport.
Want bij sport heb je een niet te verwaarlozen lichamelijke component nodig. 
De bridgers hebben nog één troefkaart in handen. Ze zouden kunnen claimen dat bridge onderdeel is van de Britse cultuur en dan is het ook mogelijk om vrijstelling van btw te krijgen. Over dat onderdeel heeft de rechter geen uitspraak gedaan. 
Groene week
Chrysanten
Komende week ligt het vergadercentrum van de EU stil. Ook het parlement heeft een zogenoemde groene week. Het is herfstvakantie en Allerheiligen en Allerzielen. Maandag natuurlijk wel Brussel by Night op radio 1.
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Tom Wisseborn en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.