Bekijk profielpagina

Brussel Inside #8

Revue
 
De chefs grijpen de macht. De regeringsleiders willen de politieke touwtjes weer in handen nemen, nad
 

Brussel Inside

22 oktober · Editie #8 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

De chefs grijpen de macht. De regeringsleiders willen de politieke touwtjes weer in handen nemen, nadat de Europese Commissie twee jaar geleden zich zelf de meest politieke commissie tot op heden had genoemd. Een beetje leiding is niet weg met kwesties als de brexit, de toekomst van de euro en migratie. 
We duiken deze week verder in de Catalaanse kwestie en onthullen twee bijzondere feiten. Plagiaat en een beetje jokken. En dan hebben we het ook nog over gedraai in Macedonië. 

Chefsache
Rutte
De chefs grijpen de macht. Er komen meer EU-toppen waar de premiers en regeringsleiders knopen gaan doorhakken. Maar waar zit het nou op vast.
  • Op 17 november organiseert de EU in Gotenburg een top over eerlijke groei en banen. 
  • Op 14 en 15 december gaat het over migratie, defensie en de toekomst van de euro in Brussel
  • Op 23 februari 2018 komt er een informele top over de samenstelling van het Europees Parlement en of ze verder gaan met de Spitzenkandidaten. De lijsttrekkers van de Europese partijen die bij verkiezingswinst, zoals Juncker, voorzitter van de Europese Commissie kunnen worden. 
  • Dan op 22 en 23 maart een top over handel, klimaat en energie en digitale problemen zoals de e-handel, auteursrecht en e-belasting
  • Op 17 en 18 mei is een top voorzien over de Balkan
  • En in september volgend jaar in Wenen een EU-top over veiligheid. 

Britten moeten op de blaren zitten
Premier May alleen op de EU-top
Ondertussen tikt de brexit-klok door, ook de EU-top leverde geen doorbraak op. Zeven maanden nadat de Britten officieel de uittredingsprocedure waren gestart, is er nog altijd geen helderheid over de scheiding, laat staan over hoe het leven buiten de EU eruitziet. Maart 2019, zo schrijft het Europese Artikel 50 voor, moet er een akkoord liggen dat door alle EU-parlementen is geratificeerd. Dat betekent dat er uiterlijk oktober 2018 een deal moet zijn. NOS-correspondent Tim de Wit over de problemen die de scheiding nu al veroorzaken:
Brexit begint zijn eerste sporen na te laten in Groot-Brittannië. Deze week lieten nieuwe inflatiecijfers zien dat alles voor de Britten het afgelopen jaar gemiddeld 3 procent duurder is geworden. Een direct gevolg van de daling van het Britse pond na het Brexit-referendum. Groot-Brittannië importeert namelijk veel voedsel, kleding en olie. Hoe lager het pond, hoe duurder de import. Het is sinds 2012 niet voorgekomen dat de prijzen met 3 procent per jaar omhooggingen. 
In de min
Daarmee gaan de Britten er in koopkracht op achteruit. De lonen stijgen namelijk gemiddeld met nog geen 2 procent. En in de publieke sector komt de klap nog harder aan. Na de crisis van 2008 kwam er bij de overheid een zogenaamde pay cap, zodat lonen maximaal 1 procent per jaar konden stijgen. Dat gold voor bijvoorbeeld leraren, verpleegkundigen en politieagenten. “Sommigen hebben nu per jaar 4000 pond minder te besteden dan in 2010”, zei Frances O’Grady, secretaris-generaal van de vakcentrale TUC, afgelopen week tijdens een demonstratie voor het parlement. Vakbonden kondigden ook grote stakingen aan komend jaar, als de lonen niet harder omhooggaan.
Wel presenteerde de overheid ook nog positieve cijfers: in de afgelopen 42 jaar was de werkloosheid niet zo laag. Slechts 4,3 procent van de beroepsbevolking zit op dit moment zonder werk. Maar ondanks dat groeien de lonen in een veel te laag tempo mee, zeggen economen. “Dit laat zien dat Groot-Brittannië goed is in banen scheppen, maar vreselijk scoort in het verhogen van salarissen”, zei econoom Stephen Clarke tegen de Financial Times. 
Zolang de brexit-onderhandelingen geen duidelijkheid scheppen, zal de situatie er voor veel Britse werknemers niet beter op worden. Helemaal als de gesprekken uiteindelijk stuk lopen, zo rekende denktank Resolution Foundation uit. De laagste inkomens zullen bij een ‘No Deal’-scenario de klappen het hardst voelen. Terwijl juist in deze categorie de meerderheid voor Brexit stemde. 
Plagiaat in Catalonië
De publieke opinie speelt in conflicten een steeds grotere rol. Sympathie helpt. En als bijvoorbeeld filmpjes hebben bewezen dat ze werken, worden ze nagemaakt. Kijk naar dit filmpje uit Oekraïne. 
I Am a Ukrainian - YouTube
En daarna naar dit filmpje uit Catalonië. Het lijkt op elkaar. Het beeld en de muziek zitten vol drama. “Deel deze video met je vrienden, familie, vertegenwoordigers”, zegt de vrouw. “Nu. Voor het te laat is.”
Help Catalonia. Save Europe. - YouTube
Het kwam binnen: de video kreeg ruim anderhalf miljoen kliks in drie dagen op YouTube. Maar helemaal spontaan is de boodschap niet. NOS-correspondent Rop Zoutberg zocht het uit. 
De video werd in opdracht van de Catalaanse separatistische burgerbeweging Òmnium gemaakt. De groep plaatste de video afgelopen week nadat hun voorman Jordi Cuixart door de rechter werd vastgezet, bij een onderzoek naar protesten in Barcelona. Daarbij werden terreinwagens van de guardia civil vernield en zaten politieagenten uren vast in een Catalaans bestuursgebouw.
Maar Òmnium maakte voor de protestvideo wel heel ruim gebruik van die andere video uit 2014  gemaakt tijdens het hoogtepunt van demonstraties tegen president Janoekovitsj op het plein Maidan in Kiev. Ook in dat beeld praat een vrouw rechtstreeks op camera, zit muziek onder beelden van charges rond het plein. “Deel deze video. Spreek er met je vrienden over, met je familie, met je regering. Voor het te laat is”, is de boodschap uit het Kiev van 2014.
Actrice 
Het is onduidelijk wie de blonde vrouw is, maar in de Catalaanse video spreekt een actrice. Daar is volgens woordvoerder Roger Rofin niets verkeerds mee. “We willen Europa laten zien dat we in Catalonië onze rechten verliezen en dat Europa de andere kant opkijkt. Het inzetten van een actrice is een middel om die boodschap naar buiten te brengen. Zo werd de video aantrekkelijker.” 
Woordvoerder burgerbeweging:  “Het had ook een acteur kunnen zijn. We zochten gewoon naar een manier om onze boodschap te communiceren.”
Hij ontkent dat de video een complete kopie is van de video die in 2014 over Oekraïne werd gemaakt. “Dat was maar één van de video’s, die we als inspiratie hebben gebruikt. Natuurlijk zetten we ons verhaal niet gelijk met gebeurtenissen die destijds in Oekraïne plaatsvonden. Daarvoor is de geschiedenis van Catalonië te uniek.”
Madrileense kranten – waaronder El País  weerleggen de tekst die in de Catalaanse video wordt uitgesproken en sommen een aantal onjuistheden op. Ook roerde een vrouwengroep uit Galicië  zich, die ontdekte dat beelden van hun jaarlijkse demonstratie voor Internationale Vrouwendag geplakt werd tussen de beelden. “Mensen worden gewoon nerveus. Dat merk je uit de reacties. Alles wat je in die video ziet, is echt”, benadrukt Rofin.
Moedervlekken
En de actrice in de video? Na een oproep geloven twitteraars en een website  dat het actrice Anna Maruny is, die volgens haar profiel bij de Catalaanse Acteurs Associatie in ieder geval tweetalig Catalaans en Engels is.  Ook heeft ze de moedervlekken in haar hals precies op dezelfde plek als de vrouw in de Omniumvideo. Pogingen Maruny te spreken over haar rol in de propagandavideo lopen op niets uit. 
Anna Maruny
Niemand wil met de Catalanen praten
Raul Romeva de minister van Buitenlandse Zaken
Nog meer nieuws over Catalonië. Ze zijn nog lang niet onafhankelijk, maar hebben wel al een minister van Buitenlandse Zaken. Raul Romeva, heet de minister en hij was deze week in Brussel. Op de bijeenkomst waren honderden journalisten afgekomen. Zo ook onze EU-verslaggever Thomas Spekschoor. En die stelde de vraag aan Romeva of er in Brussel eigenlijk iemand met hem wil praten over de Catalaanse onafhankelijkheid. Vertegenwoordigers van de EU-lidstaten bijvoorbeeld?
Minister van Buitenlandse Zaken Catalonië Romeva: “Wij praten met iedereen.  Met delegaties van landen, met hun permanente representaties, met iedereen.” 
“Heeft u één naam?”, was de vervolgvraag. “U begrijpt heel goed dat we op dit niveau geen namen kunnen geven", was het antwoord. 
Klopt dit of was het bluf?  De NOS belde met de vertegenwoordigers van alle EU-lidstaten in Brussel. Van de 27 landen (Spanje bellen was logischerwijs niet nodig) reageerden er 20. Ze zeiden allemaal dat ze geen enkel contact met de Catalanen hebben gehad, tot zover ze konden nagaan. “Je weet nooit of mensen elkaar tegenkomen op een receptie, maar we gaan ze echt niet officieel ontvangen,” in de woorden van één van de diplomaten.
Heel gevoelig
De Catalanen hebben bij hun streven naar onafhankelijkheid hun hoop gevestigd op de EU. Ze hopen dat Brussel te hulp schiet. Het lijkt ijdele hoop, want de andere EU-lidstaten nemen de telefoon niet eens op als de Catalanen bellen.
“Dit ligt heel, heel, heel gevoelig,” zegt een diplomaat uit één van de zuidelijke lidstaten. “Wij respecteren de Spaanse grondwet.“
Diplomaat: "No way dat wij een Catalaanse minister van Buitenlandse Zaken gaan ontvangen.”
Een andere diplomaat zegt: “Tot zover ik weet, is er zelfs nooit een verzoek geweest van de Catalanen om bij ons langs te komen. En als dat verzoek er wel komt, weet ik zeker dat wij wel agenda-technische redenen weten te vinden om ze niet te ontvangen.”  Weer een ander: “Het is niet heel diplomatiek om iemand te zeggen dat hij niet welkom is, maar laat ik het zo zeggen: wij hebben ons contact met landen, niet met regio’s.”
De vertegenwoordiger van Catalonië in Brussel geeft in een reactie toe dat het moeilijk is om met de landen in Brussel te spreken. “De druk vanuit Spanje is heel groot om geen contact met ons te hebben.” Dat zei hij wel pas na ons belrondje.
Achter de schermen
En nu we toch met filmpjes bezig zijn. Voor wie wil weten hoe het bij zo'n EU-top toegaat, een klein inkijkje. Het is net voor de zomer gemaakt, maar zo gaat het bij elke top. Wie meer wil weten kan deze week ook de vlog van Kees Boonman bekijken. 
EU: Zo gaat het er achter de schermen aan toe bij een top - YouTube
Verkiezingen in Tjechië
Andrej Babis
De centrum-populistische partij ANO van miljardair Andrej Babis heeft met overmacht de parlementsverkiezingen in Tsjechië gewonnen. Met bijna 30 procent van de stemmen liet ANO andere partijen ver achter zich. De sociaal-democraten, bij de vorige verkiezingen nog de grootste partij, leden een dramatische nederlaag en haalden maar 7 procent. Een bericht van NOS-medewerkster Laura Postma.
Daarmee volgt Tsjechië de Europese trend en geeft het de ruimte aan nieuwe, populistische partijen, terwijl de gevestigde partijen flink moeten inleveren. Naast ANO wist de rechts-populistische anti-islam-partij SDP (Partij voor Vrijheid en Democratie) van Tomio Okamura uit het niets ruim 10 procent van de stemmen te halen. Ook de linkse Piratenpartij, vooral populair onder jongeren, won flink en haalde als nieuwkomer bijna 11 procent van de stemmen.
Geen euro
Met Andrej Babis als de verwachte nieuwe premier gaat Tsjechië waarschijnlijk een meer EU-kritische koers varen. Babis, de op twee na rijkste man van Tsjechië en tevens eigenaar van verschillende nationale kranten en televisiestations, voerde een succesvolle campagne waarin hij beloofde het land te zullen leiden als een zakenman. Hij wil iets doen aan de corruptie in het land, daarnaast de belastingen verlagen en hij is tegen de komst van migranten. Ook is hij tegen de invoering van de euro.
Migratie en Europese integratie waren belangrijke thema’s in deze verkiezingen. Het overgrote deel van de Tsjechen is fel tegen de komst van migranten. Tsjechië nam in de afgelopen periode slechts een handjevol vluchtelingen op, aanzienlijk minder dan de bijna 3000 die het opgedragen kreeg door de Europese Unie. Met Babis als premier ziet het er niet naar uit dat daar verandering in zal komen.
De nieuwe Tsjechische leider is controversieel. De miljardair wordt verdacht van fraude met ruim twee miljoen euro aan EU-subsidies, die hij ten onrechte voor een van zijn ondernemingen zou hebben verkregen. Het Tsjechische Openbaar Ministerie is een onderzoek gestart en de kans is aanwezig dat Babis veroordeeld wordt. Hijzelf ontkent alle aantijgingen en verklaart dat het een poging is van andere politieke partijen om hem aan de kant te zetten.
De komende weken zullen gesprekken plaatsvinden met andere partijen en zal er gekeken worden naar mogelijke coalities. De Tsjechische president Milos Zeman heeft verklaard dat hij binnen een maand een nieuwe regering wil hebben. 
Draaien in Macedonië
In Macedonië geen referendum, geen landelijke verkiezingen, maar wel een belangrijke graadmeter voor de politieke verhoudingen. Lokale verkiezingen die misschien wel belangrijker zijn dan de landelijke. Volgens onze Balkan-correspondent Mitra Nazar waren de gemeenteraadsverkiezingen eigenlijk stiekem een soort referendum.
De keus: oude politiek of nieuwe? Conservatief of progressief? Oost of west? De spanning was om te snijden toen de stembureaus opengingen, en de uitslag was ongekend. Macedonië heeft in nog geen jaar tijd een volledige draai gemaakt van overwegend rechts-conservatief stemmend, naar overwegend sociaal-democratisch. 
Duidelijker dan op deze afbeelding, die rondgaat op sociale media, wordt het niet. Rood staat voor de rechts-conservatieve partij VMRO-DPMNE van autocraat Nikola Gruevski, die het land een decennia lang in de greep heeft gehouden. Blauw staat voor de sociaaldemocratische coalitie van gloednieuwe premier Zoran Zaev.
Die meneer Zaev heeft nogal wat losgemaakt. Dat gaat jaren terug, als oppositieleider stond hij op de bühne tijdens grote anti-regeringsdemonstraties in 2015. Hij was ook degene die onthulde dat Gruevski’s regering jarenlang telefoons van ruim 20.000 mensen had afgetapt en de gegevens gebruikte om journalisten, rechters en critici onder druk te zetten. Maar we kennen zijn naam vooral in context van de bestorming van het parlement in Skopje in april dit jaar. Dat gebeurde toen Zaevs nieuwe regering de eerste stappen zette tot het vormen van een regering.
Woeste menigte
Een woeste nationalistische menigte, aanhangers van Gruevski, drong het parlement binnen en begon erop los te slaan. Er werd met stoelen gegooid, aan haren getrokken, met vuisten op gezichten ingeslagen. Drie vooraanstaande politici, waaronder Zaev zelf, raakten gewond.
Het waren, weten we nu, de laatste tikken van de uitgaande conservatief-rechtse partij. Gruevski moest na ruim tien jaar plaatsmaken voor een nieuwe, liberale en pro-Europese wind in de Macedonische politiek. Maar hoewel Zaev een meerderheid in het parlement had gevonden om een regering te vormen, was zijn partij net niet de grootste bij de parlementsverkiezingen in december 2016.
Daarom waren deze lokale verkiezingen een grote test voor Zaev en de nieuwe regering. Voor het eerst kon het electoraat laten zien of ze achter de omwenteling staat, en het antwoord was volmondig ja. Een meerderheid van de gemeenten stemde op Zaevs coalitie. Wat rood was, is blauw geworden.
Zaev wil Macedonië nu zo snel mogelijk de EU en de NAVO binnen loodsen, en ook het never-ending naamconflict met Griekenland wordt, als het aan hem ligt, snel opgelost.
Barometer
En dan nog een peiling. Een mening, een gevoel van de inwoners van de Balkanlanden. Al jaren horen ze dat hun land lid kan worden van de EU. Er wordt volop onderhandeld, maar het lijkt wel alsof er weinig schot in zit.
De bevolking is sceptisch, blijkt uit de laatste Balkan Barometer. Pessimistischer dan vorig jaar. Ze zien het gewoon niet gebeuren. De cijfers.

  • In 2015 dacht nog 27 procent dat toetreding voor het jaar 2020 reëel was.
  • In 2017 is dat nog maar 19 procent.
  • De groep die denkt dat hun land nooit bij de Europese Unie zal komen, is ook toegenomen: 27 procent heeft de handdoek bij voorbaat al in de ring gegooid.
De Serviërs somberen het meest. Slechts een kwart van de ondervraagde Serviërs vindt EU-toetreding een goed idee,  blijkt uit de peiling. Kosovo is het meest optimistisch, daar is 90 procent fan van Brussel. 
Met de Serviërs lopen de gesprekken traag. In 2025 zouden ze lid kunnen worden, maar er is nog een hoop werk aan de winkel. Kosovo is nog geen kandidaat, Kosovaren mogen zelfs niet zonder visa door het Schengen-gebied reizen. 
Met dank aan
Deze week praten de ministers over gelijk loon voor gelijk werk. Maandagavond meer nieuws daarover in Brussels by Night op NPO Radio 1. Deze week met Tijn Sadée.
Vissers uit een groot aantal EU-landen komen maandag bijeen in Santiago de Compostella. Aan het eind van de dag willen ze de EU oproepen om de sector, na de brexit niet te vergeten. 
 Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Rop Zoutberg,  David Jan Godfroid, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar, Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Tom Wisseborn, Hans Burgers en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.