Bekijk profielpagina

Brussel Inside #5

Revue
 
Verlangen om erbij te horen of juist niet. De Catalanen brengen hun verlangen vandaag onder woorden.
 

Brussel Inside

1 oktober · Editie #5 · Bekijk online
Vanaf donderdag 23 mei zijn er verkiezingen in de Europese Unie. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt tot die tijd, samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Verlangen om erbij te horen of juist niet. De Catalanen brengen hun verlangen vandaag onder woorden. De Britten willen er niet meer bij horen, maar vinden dat moeilijk. Het verlangen in Vlaanderen is aan het doven. En dan hebben we nog het verlangen om mee te regeren, zoals in Duitsland. En het verlangen naar een stad die leeft, bruist en vooral gezond is. En het verlangen om echte Italianen te worden. 

Catalonië kiest
Stembiljet referendum - Foto Rop Zoutberg
In totaal zijn 5.3 miljoen Catalanen opgeroepen om te gaan stemmen, zij kunnen terecht bij 2315 stembureaus. Een datakantoor in Barcelona is door de politie bezet, waardoor het tellen van stemmen uiteindelijk moeilijk wordt. NOS-correspondent Rop Zoutberg is in Catalonië.
De uitslag lijkt hoe dan ook van te voren wel duidelijk: wie voor is, gaat vandaag stemmen, en wie tegen is blijft thuis omdat het Constitutioneel Hof de volksraadpleging onwettig verklaarde. Er zijn boetes tot 300.000 euro aangekondigd voor Catalanen die vandaag zitting nemen in een stembureau.
Drietalig
Het stembiljet is drietalig, in het Spaans, Catalaans en Aranees, een taal uit het noorden van Catalonië. De vraag op het biljet is letterlijk: ‘Wilt u dat Catalonië een onafhankelijke staat in de vorm van republiek wordt?’ Volgens regiopremier Puigdemont kan binnen 48 uur na de stemming Catalonië zich eenzijdig afscheiden van Spanje: “Als een meerderheid van de Catalanen voor onafhankelijkheid is, dan zullen we dat gaan doen. Dat hebben we beloofd. Vanaf dat moment is Catalonië een onafhankelijk land.”
Wie te volgen
Wie moet je volgen om het nieuws bij te houden. Deze Nederlandse journalisten zijn vandaag in Catalonie: @evawiessing @KoenGreven @carlijnteeven @maartjebakker @JessvanSpengen @alextieleman @hildepost @edwinwinkels en natuurlijk @zoutbergES.
 Buitenlandse journalisten: @RaphaelMinder @ValerieDemon. Catalaanse kranten: @diariAra @elperiodico @LaVanguardia @catalannews. En El Pais  voor de Spaanse kant.
Nederlandse in Girona: @margotdvries. Catalaanse en Spaanse bestuurders: @KRLS @marianorajoy. Woordvoerder deelstaatregering Catalonie en Spaanse regering: @joanmariapique @IMendezdeVigo. Politiediensten: @guardiacivil @mossos. Hashtag: #cataloniekiest en natuurlijk NOS.nl.
Nog een scheiding
Waar de Catalanen vandaag beslissen of ze van Spanje af willen en daarna snel lid van de EU willen worden, worstelen ze in Groot-Brittannië met het tegenovergestelde. De Britten willen scheiden, maar dat gaat uiterst moeizaam. Onze correspondent in Londen Tim de Wit over de politieke situatie.
Het is weer partijcongresseizoen in Groot-Brittannië. Afgelopen week was Labour aan de beurt in Brighton, vanaf vandaag komen de Conservatieven bij elkaar in Manchester.
Overwinningsroes
Het contrast met vorig jaar kan niet groter. Nog geen jaar geleden was er een heftige interne strijd bij Labour om leider Jeremy Corbyn weg te krijgen. Maar nadat hij het afgelopen verkiezingen in juni veel beter deed dan iedereen verwachtte, is hij nu ineens de onbetwiste leider van de partij. Er hing een soort overwinningsroes in Brighton. En hij wordt – overal waar hij komt – toegezongen. “Ohhhh Jeremy Cóóórbyn…”. 
Dat maakte de weg vrij voor Corbyn om in zijn speech vooral de grote aartsvijand aan te vallen: de Tories. “May hangt nog aan haar vingertoppen aan de rand van de afgrond”, zei hij. “En wij zijn klaar om de macht over te nemen.” 
Zagen aan de stoelpoten
Want daar waar premier May vorig jaar nog als sterk en stabiel te boek stond, is ze nu verzwakt en veel van haar autoriteit kwijt. De desastreus verlopen verkiezingen in juni – waarbij ze maar net premier kon blijven, met gedoogsteun van de Noord-Ierse DUP – achtervolgen haar nog steeds.
Rivalen in haar eigen kabinet zagen openlijk aan haar stoelpoten. Minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson gaf  in The Sun een interview waarin hij zijn eigen vier rode lijnen voor Brexit uiteenzette. En die gingen behoorlijk verder dan wat May zelf wil en aankondigde in haar grote brexit-speech in Florence vorige week. Het was al de tweede keer in een paar weken dat Johnson de confrontatie met May zoekt in de media. 
Stuur Johnson weg
Onder een premier die stevig in het zadel zou zitten was Johnson er al lang uitgeknikkerd. Verschillende Tories roepen May daar zelfs toe op.  Maar als May hem ontslaat, zal er een regeringscrisis uitbreken. Johnson ligt goed bij de brexit-vleugel van de partij; hij was immers het gezicht van de Leave-campagne.
Tim de Wit: Johnson wil premier worden en kijkt hoe ver hij kan gaan.
Bij de Conservatieven rommelt het dus behoorlijk. Iets wat op zo’n partijcongres altijd extreem onder een vergrootglas komt te liggen. May hoopte zich in Manchester meer op binnenlandse thema’s te richten en even wat minder op brexit. Maar zij zal de nieuwsagenda niet bepalen: het zal vooral over haar positie gaan. 
En dat in Labour-stad Manchester. Er staan verschillende demonstraties gepland. Sommige activisten hingen zelfs een spandoek aan een brug met “Hang the Tories”. (Hang de Tories op).  Labour zelf sprak er zijn afschuw over uit.
Vlamingen kijken naar Catalonië
De Vlaamse leeuw
In Vlaanderen kijken ze vandaag ook met meer dan normale interesse naar Catalonië. “Reken maar, dat het Catalaanse referendum een prominente rol zal spelen in de toespraak van Filip Dewinter”, verzekeren de Vlaamse nationalisten van het Vlaams Belang. Precies op de dag van het referendum - maar dat is toeval - vieren zij in Antwerpen hun 40-jarig bestaan. NOS-correspondent Sander van Hoorn concludeert dat de wens voor een zelfstandig Vlaanderen steeds minder aanhangers heeft. 
Het is vooral een harde kern van nationalisten die nog voor afsplitsing is – 6,4% van de bevolking is het meest recente cijfer.  Als echte nationalist kom je dan ook bij steeds minder partijen aan je trekken. Vlaams Belang probeert er nog stemmen mee te winnen, want na de hoogtijdagen is de partij nu gemarginaliseerd.
Water bij de onafhankelijkheid 
Bijna het hele gedachtegoed (en bijna alle kiezers) van Vlaams Belang is namelijk overgenomen door de minder radicale N-VA. Voorstanders van een hard immigratiebeleid worden bijvoorbeeld bediend door N-VA-staatssecretaris Francken van Asiel en Migratie. Hij heeft ook diepe wortels in de Vlaams-nationale beweging. Dat geldt ook voor voorman Bart De Wever, die het in populariteit nu makkelijk wint van Filip Dewinter.
Maar N-VA is (noodgedwongen) veel meer pragmatisch-nationalistisch. Als grootste partij in het Vlaamse én het federale parlement zitten ze in beide regeringen. Van het cordon sanitaire, destijds, rond Vlaams Belang hebben ze geleerd dat extreme standpunten dan niet handig zijn.
Water bij de onafhankelijkheidswijn dus. Een Vlaams referendum gaat er niet komen. Wie daar om rouwt, rest dus om zondag vanuit Antwerpen over Catalonië te dromen.
Nog meer dromen
De EU-leiders zijn vanuit Estland allemaal weer onderweg naar huis. Ze hebben een oude gewoonte opgepikt, vergaderen op een mooie plek in het land van de voorzitter. De EU-leiders komen naar u toe, deze winter. Meestal sluiten ze af met een diner en een persconferentie, maar deze keer konden ze ook naar een concert. Sting trad op. Maar dan moet je het wel weten.
Een kijkje achter de schermen bij de EU-top
Rode lijnen in Duitsland
De nieuwe Europese orde
Angela Merkel was ook in Talinn aanwezig,  maar de kaarten zijn een week na de verkiezingen opeens heel anders geschud. De Franse president Macron steelt op dit moment de show en Merkel moet in eigen land rekening houden met de liberale wensen van de FDP. De Nederlandse premier Mark Rutte ruikt ook z'n kans om via de aanstaande junior coalitiepartner in Duitsland, invloed te krijgen. Hij stuurde de voorzitter van de Europese liberalen, Hans van Baalen, deze week naar Duitsland om de contacten aan te halen. De voorman van de FDP ondertussen zet de lijnen uit, meldt onze vrouw in Berlijn Judith van de Hulsbeek. 

Christiaan Lindner, de FDP-leider, reageerde niet bijster enthousiast op de plannen van Macron voor  een EU-minister van Financiën en een EU-begroting. “Als men een instituut dat let op een betere, meer bindende naleving van de regels, minister van Financiën noemen wil, dan vind ik dat prima. Maar als het betekent meer politieke invloed, dat niet behaalde resultaten gemanipuleerd worden, dan vind ik dat niet.”
Ook een aparte begroting voor de eurozone kan niet op veel enthousiasme rekenen van de toekomstige coalitiepartner. Hij voelt er niks voor om 60 miljard euro over te maken voor zo'n begroting. Dat is voor hem een rode lijn; eine rote Linie
Voorman liberale FDP: “Zo’n soort begroting, van waaruit dan geld naar Frankrijk gaat voor binnenlands gebruik daar, of naar Italië om de fouten in de economische politiek van de regering Berlusconi te herstellen, dat is voor ons onvoorstelbaar en is voor ons daarom een breekpunt.”

Merkel luistert naar de liberale voorman
Nog meer rode lijnen
In Italië gebeurde wat bijzonders deze week. Voor het eerst lanceerde de Italiaanse regering namelijk een nationaal integratieplan. Volgens onze man in Rome Mustafa Marghadi, zit het plan zit vol met inkoppertjes in de ogen van veel Nederlanders. 
Het leren van de Italiaanse taal, het inbakken van de Italiaanse waarden zoals scheiding van kerk en staat en gelijkheid van sekse, maar ook het vergroten van de kansen op werk voor migranten zodat ze makkelijker kunnen integreren.
Statushouders
Dit plan is voornamelijk gericht op mensen die hier naar alle waarschijnlijkheid lange tijd willen blijven. Vluchtelingen en statushouders dus.
Mustafa Marghadi: Net als in Nederland is er in Italië grote weerstand tegen de komst van economische migranten.
Italië was jarenlang bereid om vluchtelingen toe te laten, maar na een stroom van ruim 600.000 migranten in vier jaar is de grens in de ogen van veel Italianen wel bereikt. Daarom kwam minister Minniti van Binnenlandse Zaken met nieuwe plannen.
Voor Nederlanders klinkt een integratieplan mogelijk als een echo uit de jaren ’00, maar het is iets waar ze in Italië nauwelijks over hoefden na te denken. Jarenlang stroomden migranten door vanuit Italië naar Noord-Europa. Maar nadat de grenzen op slot zijn gegaan in Oostenrijk en Frankrijk blijven steeds meer migranten hangen in Italië. Het Europese immigratiebeleid, dat er steeds meer op is gericht om migranten uit het continent te houden, dwingt Italië na te denken over de toekomst van de migranten die er al zijn. Een toekomst ín Italië. 
Geen auto in Parijs
Steeds meer Europese  steden nemen milieumaatregelen om vervuilende auto’s uit het centrum te weren.  Er komen ook nieuwe technieken op de markt om de exacte uitstoot van auto’s te meten.
In Parijs doen ze het nog een beetje ouderwets. Het is vandaag een autovrije dag.  Niet in delen van de stad, zoals in 2015 en 2016 gebeurde, maar dit keer in de hele stad. Tussen 11.00 en 18.00 uur komt er geen auto meer in. Ook onze man in Parijs Frank Renout moet de auto laten staan. 
De symbolische actie past in het beleid van het linkse stadsbestuur om een ’ecologische revolutie’ te creëren. Burgemeester Anne Hidalgo wil in vijf jaar tijd 100 hectare aan groen aanleggen, wat neerkomt op zo'n 150 voetbalvelden.
Deze zomer is een begin gemaakt met de aanleg van nog eens 200 kilometer aan fietspaden. Bovendien worden bewoners en bedrijven volop aangemoedigd met eigen initiatieven te komen. Enkele weken geleden startte in een parkeergarage de eerste ondergrondse stadsboerderij.
En in Parijs groeit dit jaar zelfs voor het eerst gerst en hop: komende maand ligt het eerste echte Parijse biertje in de winkel.
De geopolitiek van een pispaal
Plassen voor fosfaat
Na het vooruitzicht van een nieuw biertje uit Parijs: toch even een vies praatje. Het moet wel, zegt een van de drijvende krachten achter de radiorubriek Brussel by Night, Tijn Sadée. Hij  dook in de wereld van de hernieuwbare energie uit urine. In onze urine zitten veel kostbare ‘schone’ fosfaten die helaas via het rioolwater verloren gaat. Terwijl fosfaat bruikbaar is voor het maken van kunstmest. Doen! zou je zeggen. Kwestie van investeren in urinoirs die fosfaten scheiden van de rest.
Maar wereldwijd liggen de producenten van kunstmest dwars en blijven liever fosfaat importeren uit grootleverancier Marokko. Het is daar goedkoper. Probleem is alleen: de Marokkaanse fosfaat bevat giftig cadmium.
Níet doen! zou je zeggen. Dat vindt ook het Europarlement dat dinsdag in Straatsburg debatteert over strenge normen voor cadmium inmiddels. Nu bevat een kilo kunstmest nog 60 milligram cadmium. Dat moet van de Europarlementariërs naar maximaal 20 mg. En kunstmestproducenten die daarover klagen moeten dan maar hun inkopen doen in bijvoorbeeld Rusland, dat wel fosfaat zonder dat giftige cadmium produceert.
,,Dat willen we niet, want het Rusland van Poetin is heel eng,“ piept de kunstmestsector.
Zo maken de producenten er "een geopolitieke kwestie van”, lacht GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout. ,,Maar de waarheid is: ze hebben gewoon geen zin in investeren in een schonere productie.“
Eickhouts oplossing: fosfaat scheiden uit onze urine.
Het Amsterdamse bedrijf kunstenaarsbedrijf Mediamatic startte al een initiatief met openbare urinoirs, met de oproep: 'Plas in onze urinoirs onder het genot van de soundscapes en hypnotiserende video’s. We gebruiken je vloeibare contributie om een krachtige meststof te brouwen.’
Voorproefje
Meer over de cadmiumproblemen maandagavond in de rubriek Brussels by Night in het radioprogramma Met het Oog op Morgen op Radio 1.  
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar, Conny Keesen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Tom Wisseborn, Hans Burgers en Thomas Spekschoor.
De eerste stembussen worden geplaatst. Video Rop Zoutberg
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.