Bekijk profielpagina

Brussel Inside #3

Revue
 
Droom of nachtmerrie dat is de vraag bij de plannen van Jean-Claude Juncker. Digitaal kwetsbaar of di
 

Brussel Inside

17 september · Editie #3 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Droom of nachtmerrie dat is de vraag bij de plannen van Jean-Claude Juncker. Digitaal kwetsbaar of digitaal kassa. Inenten of niet naar school.  Zwarte zee of Middellandse zee. Amerikaanse olijf of Spaanse olijf. Veel keuzes deze week in de nieuwsbrief.

De hackers komen
Premier Ratas over de digitale top komt met de Europese regeringsleiders
Het digitale gevaar ligt op de loer. Hackers kunnen overal, altijd en vooral onverwachts toeslaan. Europa wil zich wapenen tegen cybercrime. Komende week komt er een speciaal actieplan.
Europese Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker sprak tijdens zijn State of the Union al zijn zorgen uit. 

Juncker: “We zijn nog steeds niet goed in staat om cyberaanvallen te weerstaan.”

De vitale infrastructuur zoals havens, energie, ziekenhuizen en de banken moet beter beschermd worden. Er moeten meer slimme types komen om bedrijven tegen hackers te beschermen. En Europa wil veel meer bedrijven die software tegen aanvallers ontwikkelen. Al is het maar, omdat cyberaanvallen bedrijven miljarden euro kosten. 
De plannen worden eind september besproken tijdens een speciale top van de regeringsleiders in Tallinn. 
Over de grens
Nederland zal tijdens die top pleiten voor het wegnemen van digitale belemmeringen. Zo hebben webwinkels de grootst mogelijke moeite om hun producten over de grens af te zetten. Vooral Duitsland doet moeilijk. Volgens ingewijden hebben de Duitsers ook veel te verliezen, omdat het land vooral gericht is op de industrie. Nederland daarentegen moet het hebben van diensten. 
Niet alleen grote bedrijven zoals bol.com en Booking.com, maar ook kleine ondernemers aan de grens, willen graag hun producten digitaal in het buurland verkopen.  
Nieuwe route vluchtelingen
Vluchtelingen in de Roemeense haven Midia
Mensensmokkelaars lijken de route via de Zwarte Zee opnieuw te willen gebruiken. Na het sluiten van de vluchtroute via Turkije werd al voorzichtig geprobeerd of die route een alternatief zou zijn. 
Er kleven voor vluchtelingen grote nadelen aan deze route. De zee is vrij ruw en gevaarlijk en bovendien is Roemenië geen aantrekkelijke landingsplaats, omdat het geen lid is van Schengen en er daarna dus altijd grenscontroles zijn. Het land grenst wel aan Schengenland Hongarije, maar dat bewaakt de grenzen intensief. 
Toch neemt het aantal vluchtelingen via deze route de afgelopen maanden toe. 
Vaccinaties
De zomervakantie is ten einde en Italiaanse ouders zijn nu gespannener dan ooit. In een razende rotgang moeten ze hun kinderen laten vaccineren vanwege een omstreden wet die inentingen verplicht. De wet is deze zomer aangenomen. Vanuit Rome komt het verhaal van NOS-correspondent Mustafa Marghadi
En dus hebben de vaccinatieafdelingen van ziekenhuizen het drukker dan ooit. Bij het vaccinatiecentrum in hartje Rome, een wijk met relatief weinig gezinnen, werden de afgelopen maand 150 prikken per dag uitgedeeld. 
De dekkingsgraad voor een aantal besmettelijke kinderziektes ligt ver onder de veilige 95 procent (85 procent voor mazelen), waardoor er in een aantal Italiaanse regio’s doden zijn gevallen bij uitbraken van een mazelenepidemie.
Weerstand
Maar er is ook veel weerstand. In eerste instantie van ‘anti-vax’-organisaties, groepen mensen die om uiteenlopende redenen weigeren om hun kind ook maar één prik te geven. De grootte van die groep mensen wordt geschat op zo’n 5 tot 10 procent van de Italiaanse bevolking.
Veel groter is de groep die een principiële afkeer heeft van de verplichting om te vaccineren. Uit recent onderzoek zou blijken dat ruim een kwart van de Italiaanse bevolking tegen de nieuwe wet is.
Het gevolg is dat er ouders zijn die hun kinderen op jonge leeftijd al de eerste reeks vaccinaties heeft gegeven, maar principieel weigert om de vervolgprikken te geven.
Sommige ouders gaan er zo ver in dat ze hun kinderen van school halen en zelf thuisscholing voor hen organiseren met andere ouders. Maar de meeste ouders gaan toch schoorvoetend naar de plaatselijke vaccinatiecentra om hun kind te laten inenten.
Europese proeftuin
Italië is een proeftuin voor Europa. Ook in andere landen (waaronder Nederland) daalt de vaccinatiegraad en wordt er nagedacht over wetgeving. In Frankrijk bijvoorbeeld en na de grootste mazelenuitbraak in Europa denkt Roemenië  ook na over wetgeving, aldus Balkan-collega Mitra Nazar.
Het is in dit geval ieder land voor zich, want er is geen pan-Europees beleid ten aanzien van verplichte mazelenvaccinaties. Dus wordt er met een schuin oog naar de Italianen en de Roemenen gekeken, om te kijken of wetgeving werkt.
Viva el presidente
Niet met een schuin oog, maar met alle ogen keken de beleidsmakers deze week naar Straatsburg. Wat zou Jean-Claude Juncker gaan zeggen, wat zijn de plannen? Durft hij het aan om voor meer Europa te pleiten, meer Unie.
Brussel-correspondent Arjan Noorlander was erbij en zag dat Juncker verder ging dan menigeen had gedacht. 
Nee, je moet niet denken aan een eigen paleis, lange rode lopers of open limousines. Dikke sigaren en een harem aan een zwembad komen er voorlopig ook nog niet. De EU moet, wat commissie-voorzitter Juncker betreft, een door het volk gekozen president krijgen. Een plan waar hij iedereen mee overviel bij zijn State of the Union deze week, maar waar hij nog niet heel erg veel enthousiaste reacties op heeft gekregen.
Fusie
Die Europese president moet aanzien krijgen door de functie die Juncker nu zelf heeft laten samengaan met die van de voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk. De hoogste ambtenaar van de commissie en de secretaris van de Europese toppen moeten bij elkaar opgeteld één presidentschap gaan uitstralen. Het is dan maar de vraag of dat dan gaat werken, want hoeveel macht krijgt de nieuwe president?
Juncker wil het presidentschap verder aankleden met een ander plan uit zijn ‘state’. Hij wil dat meer besluiten in de EU door een meerderheid van de lidstaten genomen kunnen worden (in plaats van de unanimiteit die nu nodig is). Eén boze leider uit een lidstaat kan dan niet in zijn eentje de Brusselse regelgeving frustreren en dat zou de president meer macht geven. Maar leiders van lidstaten die bereid zijn die macht weg te geven aan een Europese president zijn dun gezaaid. Ondanks hun liefde voor Europa zullen Merkel en Macron nog wel baas willen blijven in eigen land.
Proefballon
Onze premier Rutte liet al smalend weten dat hij niet echt zit te wachten op dit soort plannen van een Europese ambtenaar. Hij en velen anderen hebben geen zin in zo’n project.  In Straatsburg was er ook veel frustratie dat de belangrijkste boodschappen uit de speech van Juncker overschaduwd werden door zijn presidentiële proefballon.
Een gekozen Europese president heeft alleen maar zin als hij echt macht heeft. Anders zullen de kiezers teleurgesteld raken in zo’n president en zal het vertrouwen in de EU alleen maar afnemen. Dus zit het erin dat Rutte gelijk krijgt; grote vergezichten blijven in de EU vaak grote vergezichten.
America first, Spaanse olijf second
Spaanse zwarte olijven
Velen hadden gedacht en misschien ook wel gehoopt dat de vergezichten en retoriek van de Amerikaanse president Donald Trump ook luchtkastelen zouden zijn. Maar hij pakt nu toch door als het gaat om de ‘America first’-doctrine. Correspondent Rop Zoutberg over Spaanse boeren die hun zwarte olijven massaal op de Amerikaanse markt dumpen. 
Het gaat tegen te lage kosten en is ook nog eens gesubsidieerd met Europees geld, is de stelling van het Amerikaanse ministerie van Handel. Dat betekent oneerlijke concurrentie met de olijfindustrie in de Verenigde Staten - en juist die moet volgens Trumps doctrine als eerste worden beschermd.
Miljoenen schade
Het Amerikaanse ministerie begon het onderzoek na een klacht van twee olijfproducenten in Californië. De dreiging hangt al in de lucht: komen de Spaanse olijfboeren niet met een overtuigend verweer tegen de aanklachten van dumppraktijken, dan dreigen speciale importheffingen. De sector kan daardoor honderden miljoenen schade lijden, vreest de Spaanse branchevereniging Asemesa.
Ruim een derde van de Spaanse olijvenexport komt in de Verenigde Staten terecht. Afgelopen jaar ging het om 32 miljoen kilo, waarmee 70 miljoen euro is gemoeid. Het juridisch verweer tegen de Amerikaanse beschuldigingen is volgens Asemesa erg gecompliceerd. “We moeten aantonen dat Spaanse olijfboeren geen extra subsidies krijgen bovenop Europese steun voor de agrarische sector. “
Spaanse boerenbond: "Het gaat niet alleen om olijven. De hele Europese landbouwsector staat ter discussie.”
De Spaanse olijfboeren hebben tot eind september de tijd om zich tegen de Amerikaanse beschuldigingen de verdedigen, en krijgen daarbij ook steun vanuit Brussel. Een definitieve uitspraak in de kwestie wordt volgende zomer verwacht. Toch staan de Spaanse agrariërs volgens de economische online krant El Independiente niet alleen. Zo zouden dit jaar in de VS zeker vijftig vergelijkbare onderzoeken zijn gestart, verspreid over een groot aantal landen.
Noorwegen
Conservatieven winnen in Noorwegen
Na de verkiezingsoverwinning van de Noorse conservatieven ligt de vraag op tafel hoe de Noren willen samenwerken met de EU. Samen met de Fremskrittspartiet en gedoogsteun van twee kleinere partijen gaan ze waarschijnlijk de komende vier jaar het land regeren. 
De rechts-populistische Fremskrittspartiet is tegen een EU-lidmaatschap en wil opnieuw onderhandelen over het lidmaatschap van de Europese Economische Ruimte (EER) — een samenwerkingsverdrag tussen de EU en niet-lidstaten Liechtenstein, IJsland, Zwitserland en Noorwegen. De EER ondermijnt volgens de partij de Noorse democratie en dus moeten de spelregels worden aangepast.
De rechts-populisten hebben zich in de campagne vooral verzet tegen een regeling waardoor mensen uit de EU en de EER die in Noorwegen wonen kinderbijslag kunnen ontvangen. Ook als de familie niet in Noorwegen woont. Daarnaast moet een verandering in het akkoord ervoor zorgen dat er minder migranten het land binnenkomen. 
De Conservatieven staan positiever tegenover de Europese samenwerking en willen juist toetreden tot de EU. De partij is van mening dat de problemen met kinderbijslag en migratie kunnen worden opgelost zonder het EER-verdrag open te breken.
Wie is toch die Frau Merkel
In Duitsland moeten ze nog een week wachten op de verkiezingen. Dat Merkel gaat winnen, is wel duidelijk. De politieke vraag is vooral met wie gaat ze een coalitie vormen.
Maar wie is Merkel, wie is de vrouw die in heel Europa liefkozend Mutti wordt genoemd. Is ze, zoals NOS-correspondent Jeroen Wollaars zich afvraagt unkaputtbar? Een klein college
Tellen in Barcelona
Tellen blijft lastig. Vraag maar aan Donald Trump en zijn woordvoerders, en in Barcelona weten ze er sinds deze week ook alles van.
De Spaanse cijferaars konden het onderling niet eens worden over het aantal mensen dat maandag aanwezig was bij het Catalaanse onafhankelijkheidsprotest. De gemeentepolitie telde één miljoen demonstranten. De Spaanse regering had eigen tellers en die kwamen niet verder dan 350.000. Fors minder. Dus besloot El Pais om er een eigen berekening op los te laten. De krant ging ervan uit dat op elke vierkante meter gemiddeld drie demonstranten staan en kwam zo uit op 484.000 mensen.
Welk getal je ook neemt, het waren er in ieder geval fors minder dan in 2015.
Storm
In Europa ligt de Catalaanse kwestie gevoelig. Jean-Claude Juncker gleed deze week - buiten zijn schuld - bijna uit over de kwestie. Het begon tijdens een interview met jonge youtubers over zijn State of the Union. Wat hij vond van de Catalaanse kwestie was de vraag.
“Ik respecteer de beslissing van het Spaanse Hof en parlement”, zo begon hij.
 Juncker: Als er een referendum wordt gehouden en de bevolking kiest voor onafhankelijkheid zullen wij de uitslag respecteren.“
Maar Juncker zei vervolgens dat Catalonië dezelfde procedure moet volgen als alle landen die lid willen worden. In de praktijk betekent dat lange onderhandelingen. 
Die laatste zinnen gingen op Twitter verloren, waardoor in Spanje een forse storm opstak. Het referendum is op 1 oktober.
Rondvraag
Wat speelt er deze week
Er zal nog veel worden gesproken over de plannen voor een nieuwe Facebook-belasting. 
Vrijdag houdt de Britse premier May een belangrijke toespraak in Florence over hoe nu verder moet met de brexit. 
Natuurlijk is het dinsdag Prinsjesdag en de Troonrede in Den Haag. Na afloop in Brussel om 19.00 uur in cafe Brewdog een analyse door Europese correspondenten.
En voorafgaand, op maandagavond, nog meer scherpe analyses en hardnekkige geruchten in Brussels by Night op NPO Radio 1, deze keer met Tijn Sadée
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar, Conny Keesen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Tom Wisseborn en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.