Bekijk profielpagina

Brussel Inside #11 De verbouwing van Europa

Revue
 
De verbouwing kan beginnen. Nog niet alle plannen zijn uitgewerkt, sommige gedachten zijn pril en de
 

Brussel Inside

12 november · Editie #11 · Bekijk online
Vanaf donderdag 23 mei zijn er verkiezingen in de Europese Unie. Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt tot die tijd, samen met zijn collega’s in Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

De verbouwing kan beginnen. Nog niet alle plannen zijn uitgewerkt, sommige gedachten zijn pril en de landen verschillen nog van mening, maar de Europese Unie wil hervormen. Het moet socialer, humaner en strenger voor vluchtelingen, beter voor wat betreft de munt en sterker als het gaat om defensie. En deze week gaat het beginnen met een speciale ‘sociale top’ gevolgd door bijeenkomsten over migratie en de euro. Daarom deze week een bouwnummer.

Afvoerputjes
Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, kondigde vorige maand een serie toppen aan die de EU grondig moeten veranderen. Het gaat over de euro, over militaire samenwerking, over migratie, maar het begint allemaal met een sociale top in Göteborg, komende vrijdag. Thomas Spekschoor van NOS-bureau Europa over het hoe en waarom van de verbouwing:
Niet iedereen is er blij mee, maar Brussel wil zich de komende jaren meer gaan bemoeien met sociale regelgeving in Europa. Nu levert het gebrek aan sociale regels enorme spanningen op binnen de EU. In West-Europa klagen we over banenverlies, door alle Oost-Europeanen die hier komen werken voor lagere lonen. Maar ook in Oost-Europa wordt geklaagd. Want zie nog maar eens een bouwvakker te krijgen als ze allemaal naar het buitenland vertrokken zijn. En zie maar eens een goed loon te verdienen als je toevallig in Oost-Europa geboren bent.
Een aantal nationalistische partijen in Oost-Europa zette daarom de Wage Union op, een Europees burgerinitiatief dat moet gaan zorgen voor hogere lonen in Oost-Europa, zodat jonge mensen er willen blijven wonen.
Nederland afvoerputje
Maar in Göteborg zullen de regeringsleiders zeker niet alleen over Oost-Europa praten. Het sociale Europa moet ook vorm krijgen bij ons in Nederland. “We denken vaak dat Nederland het sociaal al heel goed doet”, zegt Marjolijn Bulk van de FNV. “Maar dat is op veel terreinen helemaal niet zo. Ook wij zijn soms het afvoerputje van Europa.”
Pensioenen, zorg en arboregels zijn in Nederland misschien wel goed geregeld, bij vaderschapsverlof bungelen we juist onderaan in de Europese lijstjes. Bulk: “De Commissie heeft nieuwe plannen om de werk- en privé-balans beter te reguleren. Als die plannen erdoor komen, moet Nederland meer vaderschapsverlof invoeren en ook het zorgverlof aanpassen.”
Frankrijk wil en marche
Frankrijk wil snel verbouwen
In Frankrijk kunnen ze niet wachten met de verbouwing, maar daar hebben ze wel de Duitsers voor nodig. En zolang er geen nieuwe regering is in het land van Angela Merkel - het gaat heel langzaam - reizen de Franse ministers naar Berlijn. Om te beginnen de Franse minister van Financiën Bruno Le Maire.
Franse minister: “Duitsland en Frankrijk moeten juist nu met elkaar praten, voordat de coalitiebesprekingen voorbij zijn.”
Om Duitsland gerust te stellen, liet Le Maire weten dat niemand in zijn regering er over piekert om Europees geld te gebruiken om Franse fouten te repareren. Maar zo zei hij: “Ook Europa moet een politieke en economische macht worden.”
Nederland is een tikje huiverig voor de plannen. “We willen geen Nederlands geld gebruiken om Franse problemen op te lossen”, zo zegt de kersverse minister Wopke Hoekstra. Hij wil best praten over een Europese minister van Financiën, maar dan niet iemand die eigen belastingen mag heffen. Meer een opvolger van Jeroen Dijsselbloem, die nu voorzitter is van de Eurogroep, maar dan met een andere titel. Niet iemand met meer bevoegdheden.
Geen visa voor de kliek
En dan willen Frankrijk en Duitsland ook vaart maken met het terugsturen van uitgeprocedeerde asielzoekers. Probleem is nu dat een groot aantal landen weigert om de vluchtelingen terug te nemen. Deze zomer werd afgesproken om als tegenmaatregel het reizen voor hoogwaardigheidsbekleders, uit landen die niet mee werken, moeilijk te maken. Geen visa meer voor ‘de kliek’ rond de regering, zoals Brusselse ambtenaren het noemen.
Maar het intrekken van visa, waar premier Rutte ook groot voorstander van is, gaat heel langzaam. Te langzaam naar de zin van de Duitse minister Thomas de Maizière en zijn Franse collega Gérard Collomb. Die willen de komende maanden knopen doorhakken.
Frankrijk verbouwt zelf ook
Eerder deze maand waren er al felle protesten tegen Macron
En dan is de Franse president Macron ook nog bezig om zijn eigen land te verbouwen. Maar dat gaat niet zo makkelijk. Tussen droom en daad staan protesten en vakbonden in de weg.  Deze week is het  weer zo ver: de Franse vakbonden gaan opnieuw de straat op om te protesteren tegen het beleid van president Emmanuel Macron. NOS-correspondent Frank Renout over een hete donderdag:
Er komen net als in september en oktober demonstraties en stakingen tegen zijn beleid, dat als ‘te liberaal’ wordt ervaren door de bonden. De Franse regering heeft recent verschillende maatregelen genomen om de economie te hervormen. Die plannen en wetten komen vooral de bedrijven en de rijke Fransen ten goede, blijkt uit berekeningen. 
Ondernemers krijgen te maken met minder regels en minder belastingen. Vermogende Fransen profiteren vooral van nieuwe belastingregels, zoals het deels afschaffen van de vermogensbelasting.
Evenwicht
De komende maanden gaat Macron voor evenwicht zorgen. Hij heeft plannen gelanceerd om te komen tot betere en ruimere werkloosheidsuitkeringen en hij wil dat bijvoorbeeld werklozen meer opleidingen kunnen gaan volgen om hun kans op een baan te vergroten.
Waar de economische hervormingen van de laatste maanden dus ‘liberaal’ kunnen worden genoemd, zijn de aanstaande hervormingen juist ‘sociaal’. Daarmee voegt Emmanuel Macron zich in de Noord-Europese traditie van de verzorgingsstaat, met een liberale markt en met een sociaal stelsel voor de zwakkeren.
Peilingen
Dat Macron prioriteit heeft gegeven aan de liberalisering van de arbeidsmarkt is te zien in peilingen. Met name rechtse kiezers hebben vertrouwen in hem, linkse kiezers veel minder. Maar opvallend: allemaal vinden ze dat hij krachtig optreedt. Zo’n 65 procent van de kiezers vindt hem ‘dynamisch’, 60 procent vindt dat hij ‘gezag uitstraalt’ en 55 procent vindt hem ‘dapper’.
Dat zou best weleens kunnen betekenen dat de opkomst bij de landelijke demonstratiedag, donderdag 16 november, lager is dan waar de vakbonden op hopen. Ook bij de acties van de afgelopen maanden waren er al minder mensen op de been dan werd verwacht. 
De Russen willen helpen met verbouwen
Volop verbouwingen dus en aan hulp geen gebrek. De Russen hebben ook zo hun gedachten. Zo merkt onze man in Spanje Rop Zoutberg dat de Russen zich steeds meer met Catalonië bemoeien. 
Onderzoekers: “Russische media verspreiden steeds meer fake news berichten over de crisis rond Catalonië.”
Het doel daarbij is de Europese Unie verzwakt en verdeeld te laten zien, en daar Rusland als alternatief tegenover te zetten. Het is de conclusie van een groep onderzoekers, die door de Europese Unie is aangesteld om desinformatie vanuit Rusland te corrigeren. De werkgroep opereert onder de naam East Stratcom Task Force en bestaat uit diplomaten, informatici en journalisten.
Op een website signaleren de onderzoekers berichten over Catalonië, die op nieuwssites en sociale media verschenen. Als voorbeelden citeert El País, die de experts sprak, het verhaal ‘Spaans wordt in Catalonië alleen nog als vreemde taal onderwezen’, ‘Ook de Balearen willen onafhankelijk worden en ‘Hoge EU-diplomaten steunen het geweld in Catalonië’ (Facebookpagina politicus Bogdan Tirdea, 2 oktober).
Munitie
Ook de hashtag ‘catalan’ wordt steeds vaker in Russische tweets gebruikt. “Moskou zit midden in een informatie-oorlog”, zegt onderzoekster Mira Milosevic van de Spaanse thinktank Instituto Elcano. “Twitter en Facebook zijn militaire instrumenten in die strijd. Alles wat het Europees model bekritiseert is vervolgens de munitie.”
Milosevic: “Tweets van Julian Assange over Catalonië zijn door Russische nep-adressen op twitter eindeloos rondgestuurd.” 
Ook tweets waarin de regering van Rajoy vergeleken werd met het regime van Franco kwamen van pas.”
Trollen
Spanje maakt volgens de onderzoekster nu mee wat Nederland sinds het ongeluk met de MH17 in de Oekraïne al langer ervaart. “Spanje wordt door Rusland anders bekeken dan bijvoorbeeld Duitsland of Engeland. Het geldt als een gematigd land. Maar het feit dat Spanje politiek verzwakt door de Catalaanse crisis vindt Rusland hoe dan ook enorm interessant.”
Inmiddels hebben de fake-adressen (trollen en bots) er op Twitter een nieuwe interessante bron bij: Pamela Anderson. Ook die steunt nu de Catalaanse separatisten.
Wil de echte Catalaanse partij opstaan
De Catalaanse kwestie laat ook sporen na in de liberale fractie in het Europees Parlement (Alde). De liberale familie, waar ook D66 en de VVD bij zitten, heeft wel vier Spaanse partijen in haar gelederen en ook nog eens twee onafhankelijke kandidaten.
Kiezen is moeilijk voor de liberalen, want je doet het nooit goed. In het parlement organiseerden de Catalanen van de partij Ciudadonos een bijeenkomst met ondernemers, geleid door parlementslid Maria Teresa Gimenez Barbat. Met drie zetels in het parlement de grootste Spaanse tak bij de liberalen, maar ook in Spanje van belang, omdat ze tegen onafhankelijkheid zijn en de regering van premier Rajoy steunen.
Terwijl de ondernemers uitlegden dat ze veel geld verliezen door de ‘politieke chaos’ in Catalonië, demonstreerden buiten ruim 200 Catalaanse burgemeesters. Die bijeenkomst was georganiseerd door Ramon Tremosa i Balcells van de eveneens liberale  de Partit Democrate Europeu Catala en dat is juist een partij die voor onafhankelijkheid is.
De eerste politieke kop is ook al gerold. Marta Pascal, vice-president van Alde, de liberale partij waar Hans van Baalen voorzitter van is, is opgestapt. Ze is boos dat de huidige fractievoorzitter Guy Verhofstadt geen partij kiest voor Catalonië. 
En dan is er ook nog gedoe over de kosten van de tripjes naar Brussel. De ondernemers willen weten wie het privévliegtuig betaalde, waarmee de burgemeesters van Spanje naar België vlogen. En de huur van de zaal waar de burgemeesters bijeenkwamen in Brussel werd betaald door de fractie van de onafhankelijken, die bij de Groenen zijn aangesloten.  Europees geld van de regionale partijen.
Rust in België
In België ondertussen lijkt de politieke rust weer te keren na de vlucht van Carles Puigdemont naar Brussel. NOS-correspondent Sander van Hoorn heeft een kort bericht.
De Belgische premier Michel heeft de Spaanse premier Rajoy laten weten dat in beide landen justitie over de zaak gaat en dat Rajoy zijn enige gesprekspartner is in Spanje. Rajoy beaamde dat. De twee premiers zijn in elk geval weer vrienden.
De spanning was hoog opgelopen toen de grootste partij in België (en lid van de regering) de NV-A en de Partido Popular van Rajoy elkaar hun bruine verleden (fascistische) begonnen na te dragen. Aanvankelijk bleef premier Michel stil, maar uiteindelijk suste hij de boel.
Premier Michel: De politieke crisis is in Spanje en niet hier in België.
En daarmee was in het parlement de politieke kous voorlopig af.
Flitsmacht flitst niet
En dan hebben we nog een militaire verbouwing, die dringend noodzakelijk is. In de tijd van de Koude Oorlog konden vliegtuigen landen op snelwegen, alleen de middenberm moest worden weggehaald. Nu staan niet alleen lichtmasten, maar ook vele regels een snelle opmars van de NAVO-troepen in de weg. NOS-correspondent Arjan Noorlander over een flitsmacht die niet flitsen kan. 
Om de Russen af te schrikken heeft de NAVO sinds kort de snelle interventiemacht. Binnen een paar dagen moet de NAVO ergens aan de Europese buitengrenzen kunnen staan met soldaten, wapens en tanks. Maar probeer maar eens met je tank door Europa te rijden, je botst op een woud aan regelgeving en fysieke grenzen die er voor kunnen zorgen dat je niet dagen maar wekenlang onderweg bent.
Bordjes
Het militaire denken is in Europa na de Koude Oorlog gestopt. Als je in de jaren 70 een snelweg aanlegde moesten er tanks overheen kunnen rijden en zelfs vliegtuigen op kunnen landen. Aan alle bruggen hingen bordjes hoeveel gewicht de brug kan dragen en tunnels moeten breed genoeg zijn voor het leger. Alles moest voldoen aan de eisen om snel onze grenzen te bereiken en het NAVO-grondgebied te verdedigen.
Nu hebben de ambtenaren die op onze Europese wegen toezien, nog weinig met de militairen te maken. Wie met wapens gaat rijden is onderweg met zwaar en gevaarlijk transport. Vele vergunningen moeten worden ingevuld en je weet nooit zeker of je geen onoverkomelijke obstakels tegenkomt.
Zo is het bijvoorbeeld in Duitsland verboden om overdag en in het weekend met zwaar transport de weg op te gaan. Dat schiet niet op als je snel een grens zou willen gaan bewaken.
Speciale wagons
Daarnaast is veel belangrijke infrastructuur de afgelopen 20 jaar geprivatiseerd. De spoorwegen hadden vroeger op bevel van de overheid wagons klaar staan om tanks op te vervoeren. Nu zijn de spoorwegen overal in private handen en voor die bedrijven heeft het geen enkel economisch nut meer om wagons achter de hand te houden voor een eventuele oorlog. De speciale wagons zijn verkocht. 
Datzelfde geldt bijvoorbeeld ook voor de grootste haven van Europa in het Griekse Piraeus. Deze haven is nu eigendom van een Chinees bedrijf en daarmee vervallen de garanties dat ze ook een haven kunnen zijn voor oorlogsschepen van de marine uit NAVO landen.
De ministers van Defensie van de EU en de NAVO-landen tekenen maandag een akkoord om die problemen aan te gaan pakken. We kunnen alleen een vuist tegen de Russen maken als flitsen ook echt flitsen wordt, zo is de gedachte. 
Daarom moet het papierwerk eenvoudiger en moeten obstakels uit de weg worden geruimd. Een Schengen voor Defensie, wordt het wel genoemd. Als de militairen van de NAVO onze buitengrenzen willen verdedigen, dan moet ze er wel kunnen komen.
Hulde aan de onderaannemers
Morgen (maandag) een reportage van de NAVO-verbouwing in het NOS Journaal en op de radio. Zowel in Nieuws & Co om 16.00 uur op NPO Radio 1 als in de rubriek Brussels by night met deze week Tijn Sadée. 
En de onderaannemers van deze week zijn Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar,  Conny Keessen, Rolien Créton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée, Tom Wisseborn en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.