Bekijk profielpagina

Brussel inside #1

Revue
 
Het duel vandaag gaat tussen Merkel en Schulz. De strijd om het leiderschap in Duitsland. Jeroen Woll
 

Brussel Inside

3 september · Editie #1 · Bekijk online
Europa is in beweging, maar wat speelt er echt? Bert van Slooten van NOS Bureau Europa verzamelt iedere week, samen met zijn collega’s in de Europese hoofdsteden, de scherpe analyses en hardnekkige geruchten.

Het duel vandaag gaat tussen Merkel en Schulz. De strijd om het leiderschap in Duitsland. Jeroen Wollaars en Judith van de Hulsbeek hebben de laatste details. Ook belangrijk voor dat andere duel tussen Groot-Brittannië en de EU. Arjan Noorlander noemt de brexit-onderhandelingen in zijn bijdrage zinloze gesprekken. 
Nog meer gesprekken die voorlopig nergens toe leiden, worden gevoerd tussen Servië en Kosovo. Mitra Nazar analyseert. En de NAVO bibbert een beetje bij het zien van heel veel militairen in Wit-Rusland.

Merkel of Schulz
Het ‘duel’ zo heet het eerste en enige debat vanavond tussen bondskanselier Merkel en uitdager Schulz in Duitsland. De verwachting is dat twintig miljoen mensen alleen al in Duitsland gaan kijken. En ook in de Brusselse bubble zullen negentig minuten lang, vanaf 20.15 uur, heel wat toestellen afgestemd staan op de Duitse zenders of de NOS, want ook daar is het, met ondertitels, te zien. 
Geen publiek. Twee keer twee interviewers, steeds één van de commerciële omroep en één van de publieke. Merkel wil geen veranderingen. “Dit format werkt prima voor mij, dus waarom zouden we het anders doen.”

Zwevende kiezers

Het is de CDU/CSU tegenover de SPD. Oud tegen nieuw. En belangrijk, want bijna de helft van de kiezers is nog ‘unentschieden’. In andere cijfers, bijna zeven miljoen mensen nemen pas na het debat een besluit op wie ze gaan stemmen.
Het debat is ook belangrijk voor de toekomst van Europa, hoewel beide kandidaten erg pro-Europees zijn. Schulz als oud voorzitter van het Europees Parlement, Merkel als informeel leider van de regeringsleiders. Belangrijk voor Nederland, want welk kabinet er ook zit een groot deel van onze economische groei hangt af van de situatie in Duitsland.
Hoewel Merkel een straatlengte voorstaat in de peilingen wordt toch met spanning naar het debat uitgekeken. Ze is niet zo goed als het om spontaan reageren gaat. Emotioneel kan je haar ook niet noemen. Terwijl Schulz af en toe een opgewonden standje kan zijn.

De verwijten uit het SPD kamp zijn helder. Merkel is een leider zonder visie, zonder plan, de arrogantie van de macht, die elke discussie uit de weg gaat. Correspondent Judith van de Hulsbeek

De thema’s bij de verkiezingen zijn armoede, onderwijs, vluchtelingen. Heel veel Duitsers maken zich zorgen over wat er gebeurt met de 1,2 miljoen vluchtelingen die het land zijn binnengekomen. Maar het is geen fijn onderwerp voor het debat, omdat zowel de CDU/CSU als de SPD verantwoordelijk zijn voor en het ruimhartige beleid, waardoor iedereen welkom was en voor de recente strenge asielwetten. Er vallen simpelweg geen vliegen af te vangen.
En dus gaat het debat over pensioenen, onderwijs en de omvang van defensiebudget. De eis van de Amerikanen dat er snel geld bij komt.
Wie wil weten hoe de kiezer het waardeert: kijk bij Wahlrecht.de
Zinloos onderhandelen
De brexit-onderhandelaars kijken eveneens naar de Duitse verkiezingen. Voorlopig zit er in hun gesprekken geen enkele beweging in en hopen beide kampen dat Merkel na haar herverkiezing samen met de Franse president Macron vaart kan maken. 
Afgelopen week, na bijna vier dagen praten, was de persconferentie een bijzondere vertoning. Het geknars van de tanden was bijna in de hele zaal te horen. Twee heren staan op een podium uit te stralen dat de sfeer ‘zo goed is’ zonder elkaar ook maar één keer aan te kijken. 

Ontluisterend

De persconferentie na de derde onderhandelingsweek over de brexit is een ontluisterd schouwspel; eigenlijk alleen maar te vergelijken met de toneelstukjes die we op zondag zien in Studio Sport. Het waren twee trainers die niet wilden toegeven dat het eigen team een vreselijke wedstrijd speelde en dus geef je de andere maar de schuld.
Het was afgelopen week de derde ronde tussen de EU-onderhandelaar Michel Barnier en de Britse tegenstander David Davis die tot niets leidde. Drie keer een week praten heeft een vriendelijke, georganiseerde brexit geen millimeter dichterbij gebracht. Barnier neemt op het podium minuten lang tijd om Davis, die vlak naast hem staat, af te branden.
Davis mag daarna Barnier een trap terug geven en doet dat ook; het is onbegrijpelijk dat deze mannen gedwongen worden samen op een podium te staan. De onderhandelaars en hun assistenten lijken er drukker mee elkaars incompetentie aan te tonen dan te onderhandelen.
Het is aantrekkelijk hierover je schouders op te halen, omdat de verwachtingen dat deze week tot een doorbraak zou leiden vooraf al laag waren. 

De enige oplossing om deze impasse te doorbreken kan van de regeringsleiders komen en het is tijd dat ze daadwerkelijk ingrijpen. Correspondent Arjan Noorlander

Helaas is dat te gemakkelijk, de uitkomsten zijn zo marginaal dat op deze manier verder onderhandelen weinig zin heeft. Een vierde, vijfde, zesde ronde zal alleen de datum van een harde, chaotische brexit dichterbij brengen. De onderhandelingen gaan nog altijd over de aard van de onderhandelingen zelf, over de agenda en niet over de inhoud. En juist die inhoud, het vorm geven aan de toekomstige relatie tussen de EU en het VK, is het echt ingewikkelde deel van de onderhandelingen en van grote betekenis van de toekomst van miljoenen mensen en miljarden Euro’s. En vooral voor handelsnaties zoals Nederland.

Gênant
De 27 Europese leiders en de Britse premier May sturen de onderhandelingen aan en alleen de chefs kunnen nog meer van dit soort gênante onderhandelingsronden voorkomen.
De onderhandelaars in het veld Barnier en Davis hebben een ruimer mandaat nodig om tot echte onderhandelingen te komen. Onderhandelingen die moeten gaan over de pijn van de scheiding én over de toekomstige relatie. Alle boosheid en frustratie zal snel moeten verdwijnen omdat het in ieders belang is dat de EU en het VK uiteindelijk elkaars allerbeste vrienden worden.
Alleen als de huidige patstelling snel wordt doorbroken is een ruzie-brexit met onvoorspelbare gevolgen voor ons allemaal te voorkomen. 29 maart 2019, de brexit-datum, lijkt ineens angstig dichtbij.
Polen
De datum van 29 maart 2019 is precies twee jaar nadat de procedure is gestart, zoals staat beschreven in het verdrag van Lissabon. In datzelfde verdrag wordt ook geregeld wat de EU moet doen als landen zich niet aan de spelregels houden, zoals nu met Polen het geval is.
De Europese Commissie staat nu voor de vraag of ze doorbijt richting Polen en hoe ze dat politiek gezien gaat doen.

Komende woensdag of anders de week er na nemen de commissarissen waarschijnlijk een besluit. Frans Timmermans, de verantwoordelijke commissaris, wil graag doorzetten, maar heeft een probleem. Hij is in Polen (net als in Hongarije trouwens) het gezicht van het kwaad. Telefoontjes van Timmermans naar Warschau worden niet beantwoord, gesprekken uit de weg gegaan. Hij wordt gezien als de kwade genius die er alles aan doet om de regerende Poolse partij onderuit te halen.
Voor Timmermans was het dan ook goed nieuws dat zowel de Franse president Macron als bondskanselier Merkel waarschuwde woorden richting Polen lieten horen.

Vanaf 5.20 gaat het over Polen via YouTube
De democratische waarden die we als Europa delen, moeten ook in Polen geëerbiedigd worden, zo liet Merkel richting het buurland horen. Voor Timmermans een politiek geschenk, want niet alleen was er opeens een andere boeman (vrouw in dit geval) maar de belangrijke leiders van de EU lieten zo ook publiekelijk merken dat ze achter de aanpak van de Europese Commissie stonden.
De woedende blik van de Polen werd even van Timmermans afgewend, maar de Nederlandse politicus heeft sinds deze week weer alle aandacht.
In een debat in het Europees Parlement ging hij er met gestrekt been in. “Ik accepteer niet dat men in Polen zegt dat de EU de soevereiniteit afneemt”, zo begon hij. Gevolg: hele boze Poolse politici die tijdens het debat zo hun gal spuwden, dat de voorzitter ze het woord moest ontnemen.
Pas op de Russen
Russische militaire oefening
Zo moeizaam als het in de EU gaat, zo soepel loopt de samenwerking op defensie gebied met de Polen. Ze hebben een nog grotere hekel aan Moskou dan aan Brussel. De komende weken kijkt Warschau weer angstig naar het oosten.
De Russen komen namelijk. In Wit-Rusland oefent het Russische leger de komende weken. Ze bootsen een terroristische actie na, waarbij de Russen worden aangevallen en zich verdedigen.

Verhoogde spanning

Met name in Oost-Europa zorgt alleen al de gedachte aan Russische militairen langs de grens voor verhoogde spanning. De Litouwse minister van Defensie waarschuwde dat, in de beste traditie van de Sovjets, dit een dekmantel zou zijn en de Russen de militaire oefening gebruiken om Wit-Rusland te bezetten. Polen denkt dat Warschau wordt aangevallen en de Baltische Staten houden elke beweging in de gaten. Er is zelfs een website die aftelt tot het moment dat de oefening begint. 

Een mythe die niets met de realiteit te maken heeft, aldus Russische onderminister. 

De Russische onderminister van Defensie Aleksandr Fomin vindt de zorgen van de voormalige ‘Oostbloklanden’ sterk overdreven. In verschillende publicaties in Polen en Litouwen werd gezegd dat er wel 100.000 militairen aan de oefeningen meedoen. “Een mythe die niets met de realiteit te maken heeft”, aldus Fomin. 
Aan Zapad, zoals de oefening wordt genoemd, doen 12.700 militairen mee. Ongeveer 10.000 zijn actief in Wit-Rusland en Rusland en 2.500 in Kalingrad. Die getallen zijn belangrijk, want ooit is afgesproken om bij oefeningen van meer dan 13.000 militairen verplicht waarnemers van de OVSE toe te laten.  
Aleksandr Fomin, onderminister van defensie
Aangezien de Russen bij deze oefening onder die grens blijven zijn ze niet verplicht om waarnemers uit te nodigen. Na aandringen van onder andere de NAVO mogen nu waarnemers uit een aantal buurlanden komen zoals Polen, Litouwen, Oekraïne, Letland, Estland, maar ook Zweden en Noorwegen.
De NAVO stuurt geen waarnemers, maar een aantal experts. Het verschil is dat de experts alleen mogen kijken en afhankelijk zijn waar ze naar toe worden gebracht, terwijl waarnemers uitleg krijgen over de oefening via briefings en met soldaten en officieren kunnen praten over de operatie.

Tactieken

In Brussel wordt behalve met zorg ook met interesse gekeken naar de oefening. Het biedt het bondgenootschap de gelegenheid om te kijken hoe sterk de Russen zijn en welke militaire tactieken er gebruikt worden.
De Suwalski gap
Het gebied tussen Kalingrad en Wit Rusland, op het hoofdkwartier van de NAVO de Suwalski-gap genoemd, is de zwakste schakel in de NAVO verdediging, zo luidt de analyse. Een klein stuk land, formeel in handen van het westen, maar makkelijk door de Russen te bezetten. Nu zal blijken hoe de Russen daarmee omgaan.
En dan is er nog de Zwarte Vloot. Vorig jaar werd het hele commando nog vervangen. Nu mogen de schepen, tien in totaal, op de Oostzee de aftocht van de vijand verhinderen. De oefening begint op 14 september. Voor die tijd oefent de NAVO, iets minder groot, in Tsjechië. 
Geen schot in koude oorlog op Balkan
Zolang ze praten kunnen ze geen oorlog voeren, dat is het motto van Federica Mogherini, de buitenland-baas van de EU. En dus organiseert ze constant gesprekken, conferenties, topontmoetingen en dialogen met verschillende landen op de Balkan.
Servië en Kosovo onderhandelen al zes jaar over een normalisatie van hun relatie, met Brussel dus als bemiddelaar. De Belgrado-Pristina-dialoog. Maar veel verder dan handjes schudden voor de camera’s, komt het nog steeds niet.

Trein

Een Servische trein volgeplakt met orthodoxe symbolen en de tekst ‘Kosovo is Servië’ in 21 verschillende talen zorgde in februari voor de laatste rel tussen rivalen Kosovo en Servië. 
Servië wilde het treinverkeer tussen Belgrado en het noord-Kosovo na achttien jaar hervatten en stuurde de versierde trein naar de grens. Kosovo reageerde woedend, noemde het een provocatie en stuurde troepen naar de grens om de trein tegen te houden. 
Een paar weken voor het treinincident leidde de arrestatie van de Kosovaarse ex-premier Ramush Haradinaj in Frankrijk al voor een verslechterde sfeer tussen de twee landen. Haradinaj werd begin januari op verzoek van Servië opgepakt in Parijs. Servië verdenkt hem van oorlogsmisdaden, waarvoor hij al twee keer was vrijgesproken door het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag. 
Reden genoeg voor de leiders van de landen om elkaar maandenlang niet te spreken.

Stabiliteit

De EU wil stabiliteit aan de grens. Bovendien wil de EU de Russen buiten de deur houden.  Rusland is van oudsher een bondgenoot van Servië en houdt de erkenning van Kosovo als autonome staat al jaren tegen in de VN-veiligheidsraad.
Kosovo hoopt dat de dialoog uiteindelijk leidt tot erkenning. Servië wil graag lid worden van de Europese Unie.
Voorzichtig wordt over bijna alle problemen gesproken, maar de hamvraag wordt zorgvuldig omzeild. Niemand heeft het over de erkenning van Kosovo door Servië. De EU noemt het niet en hoopt dat praten leidt tot meer begrip, maar het hoogste resultaat van al die gesprekken is voorlopig een handdruk.


Hek Hongarije
Ze ploften bijna van verbazing van hun stoel in Brussel toen de brief van de dwarse Hongaarse premier Viktor Orbán op de mat plofte. Of de Europese Unie 400 miljoen euro wil betalen voor de grenshekken, die hij heeft gebouwd om de vluchtelingen buiten te houden.

De aankondiging, wel in het Hongaars via YouTube
In diplomatieke taal heeft de Europese Commissie laten weten of Orbán gek geworden is. De bouw van de hekken wordt door Brussel niet gesteund, dus wordt er niet betaald.
De Hongaarse regering komt niet voor niets nu met deze eis. Deze week komt waarschijnlijk de uitspraak van het Europees Hof over het bezwaar dat Hongarije en Slowakije maakten tegen de herverdeling van vluchtelingen. Alle landen moeten vluchtelingen opnemen en de Europese Commissie is een zogenoemde inbreukprocedure begonnen om de Hongaren en Slowaken te dwingen alsnog vluchtelingen op te nemen.
Nog meer
Wie deze week nog meer Europees nieuws wil volgen met scherpe opinies, hardnekkige geruchten en meeslepende reportages, moet maandagavond naar Met het Oog op Morgen op NPO Radio 1 luisteren. Elke maandag rond de klok van 23.30 uur praten Arjan Noorlander en Tijn Sadée u bij.
Brussels by night. Een voorproefje
Deze nieuwsbrief kwam tot stand met medewerking van Rop Zoutberg, Mustafa Marghadi, Jeroen Wollaars, Judith van de Hulsbeek, Mitra Nazar, Conny Keesen, Rolien Creton, Tim de Wit, Frank Renout, Arjan Noorlander, Tijn Sadée en Thomas Spekschoor.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Brussel Inside met Revue.