Bekijk profielpagina

Brussels Peil - Pluk ze

Waterdicht zijn de sancties tegen Rusland nog lang niet. Alle landen hebben problemen om ze goed uit te voeren. Te weinig niet geschoold personeel en regels en wetten zitten in de weg. De conclusie is dat het slimmer moet.
Verder is Kiev opeens een verkiezingsonderwerp in Duitsland. De oppositieleider bezoekt de president en lost als een echte staatsman de kleine diplomatieke geschillen op. Tot ergernis van de echte bondskanselier die nu uiteindelijk zijn minister van buitenlandse zaken toch naar Oekraïne stuurt.
En de Italiaanse premier Mario Draghi heeft grootse plannen met Europa. Voor de liefhebber ook nog een agenda met Europese discussies, lezingen en bijeenkomsten.
Dagelijks meer weten? Volg de website voor het laatste nieuws.

Pluk ze
De handhaving van de door Europa opgelegde sancties gaat moeizaam. Zo is in Tsjechië een klein team verantwoordelijk voor de controle. Ze werkten tot voor een paar weken geleden nog bij de douane. Maar ook in Slowakije hebben de controleurs de grootste mogelijke moeite om de regels na te leven. Nederland heeft een speciale coördinator, maar is lang niet het enige land dat moeite heeft om te kijken of iedereen zich aan de sancties houdt.
Het gaat niet alleen om de opsporing, maar ook om wat nu wel en niet onder de sancties valt. Wat doe je bijvoorbeeld met het geld van de rijke Russen die op de zwarte lijst staan? Tot aan het begin van de oorlog werden rekeningen bevroren. Het geld bleef staan; de eigenaar kon er niks mee. Maar de EU wil nu dat het geld in beslag wordt genomen.
Voorzitter Europese Raad Charles Michel: “Persoonlijk ben ik er van overtuigd dat het uiterst belangrijk is om niet alleen tegoeden te bevriezen, maar om ze vooral in beslag te nemen. Daarna kan het geld worden gebruikt voor de wederopbouw van Oekraïne.”
Maar dat is niet zo makkelijk. Elk land heeft weer andere wetten en regels en in de meeste EU-landen is een rechterlijke uitspraak nodig voordat geld in beslag kan worden genomen. Procedures die niet altijd even snel gaan.
De Russen hebben ondertussen tijd. Zolang hun bezittingen alleen zijn bevroren blijven ze de wettelijke eigenaar en kunnen ze als de sancties, na de oorlog, zijn opgeheven, gewoon aanspraak maken op hun huizen, jachten en bankrekeningen.
Dat is Charles Michel, maar ook de Europese Commissie, een doorn in het oog. En dus wordt er her en der gekeken naar creatieve oplossingen. Nederland denkt vooral aan een Europese variant van de zogenoemde plukze-wetgeving; waarbij de rechter goederen en geld die criminelen hebben overgehouden aan hun criminele activiteiten, in beslag kan nemen. Ook Italië heeft, in de strijd tegen de maffia, dergelijke wetgeving en wil die Europees inzetten.
Het moet slimmer
Nieuwe sancties worden ondertussen steeds moeilijker. Hongarije ligt steeds vaker dwars, vanwege de banden met Poetin en de enorme afhankelijkheid van goedkope olie. Griekenland wil een vrijstelling voor haar reders, zodat de Griekse tankers gewoon olie kunnen vervoeren en ze niet opeens worden weggeconcurreerd door landen die geen sancties tegen Russische olie hebben ingesteld.
Marko Bos over de problemen bij de nieuwe sancties.
De Europese Unie wil snel af van Rusland als energieleverancier, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Kolen is nog het eenvoudigst. Het aandeel in de energievoorziening is niet zo groot: zo’n twaalf procent van het primaire energieverbruik in de EU. (zie de grafiek die is ontleend aan een recent onderzoek van Olivier Blanchard en Jean Pisani-Ferry). En er zijn voldoende alternatieve leveranciers. Het staken van de invoer van kolen uit Rusland was onderdeel van het vijfde sanctiepakket van de EU.
Bij olie wordt het al lastiger. Het aandeel in de energievoorziening ligt veel hoger. Raffinaderijen zijn ingesteld op een bepaalde soort ruwe olie, en in Centraal-Europa – waar zeehavens ontbreken – komt een deel van de olie uit Rusland via een pijpleiding. Naast de vriendschap tussen Orbàn en Poetin zijn er ook objectieve redenen waarom Hongarije niet direct afscheid kan nemen van olie uit Rusland.
Daarom is het ook lastig om het eens te worden over een gefaseerde olieboycot in het kader van het zesde sanctiepakket. En zo’n gefaseerde en gedifferentieerde olieboycot is bovendien kwetsbaar – al was het maar omdat deze Rusland extra ruimte geeft om de EU uit elkaar te spelen.
De suggestie om op olie en gas uit Rusland een specifiek invoertarief te gaan heffen, kan hier uitkomst bieden. Dat is een slimme manier van sanctioneren/. Daarmee maakt de EU de invoer van olie en gas uit Rusland minder aantrekkelijk, zonder deze te verbieden. Zo’n tarief roomt een deel van de exportopbrengsten van Rusland af, plaatst gas en olie uit Rusland in een ongunstige concurrentiepositie, en levert de EU bij resterende invoer uit Rusland nog extra inkomsten op. Die inkomsten zouden bijvoorbeeld kunnen worden ingezet om bepaalde gebruikers van olie en gas te compenseren voor extra prijsstijgingen. 
Bovenal geeft een uniform invoertarief de EU en haar lidstaten ruimte voor flexibiliteit en maatwerk. Al naar gelang de specifieke omstandigheden en de mogelijke alternatieven kan elke marktpartij en lidstaat zelf bepalen hoelang nog olie en gas uit Rusland wordt afgenomen. Tegelijkertijd is het signaal vanuit de EU eenduidig: wij geven de voorkeur aan energie uit andere landen dan Rusland en stappen over zodra het kan. 
De duurzame oplossing voor onze energieafhankelijkheid van Rusland is versnelling van de energietransitie. Die weg wordt gewezen door een elftal voormalige leden van de Europese Commissie. Zij roepen op om het Fit-for-55 pakket aan te scherpen: door nog meer te investeren in energiebesparing en in andere energiebronnen. 
Verkiezingen win je in Kiev
Friedrich Merz
Vielen Dank, lieber @ZelenskyyUa, für den herzlichen Empfang und das atmosphärisch und inhaltlich außergewöhnlich gute Gespräch. #Deutschland steht an der Seite der #Ukraine und ihrer mutigen Bevölkerung. (FM) https://t.co/GUpBVI3wig
De oorlog in Oekraïne is nu ook een thema geworden bij de Duitse deelstaatverkiezingen. Vandaag gaat Sleeswijk-Holstein naar de stembus en volgende week is Nordrhein-Westfalen aan de beurt.
Oppositieleider Friedrich Merz (CDU) die als opvolger (partijleider) van bondskanselier Angela Merkel moeite heeft om de pro Russische houding van zijn partij uit het verleden, van zich af te schudden, zag opeens z'n kans schoon. Na de weigering van de Oekraïense president Zelensky om de Duitse president Steinmeier te ontvangen, vanwege diens vriendelijke houding tegenover Rusland in het verleden, trok Merz de stoute schoenen aan en reisde af naar Kiev.
De oppositieleider beloofde niet alleen dat Duitsland zware wapens zou sturen, iets waar de bondskanselier tot deze week over aarzelde, maar hij beweerde ook de hele kwestie met Steinmeier opgelost te hebben. Hij twitterde:
Ik ben president Zelensky zeer dankbaar voor het aanvaarden van mijn verzoek om de Duitse president uit te nodigen. De weg is vrij voor persoonlijke ontmoetingen ook met de Duitse kanselier.
Friedrich Merz
Ich bin Präsident Selenskyj sehr dankbar, dass er meiner Bitte um eine Einladung des Bundespräsidenten gefolgt ist. Der Weg ist frei für persönliche Begegnungen des Bundespräsidenten und des Bundeskanzlers mit Präsident Selenskyj in Kiew. (FM)
Dankzij of ondanks de bemiddeling van Merz kwam er deze week een telefoongesprek tussen Zelensky en de Duitse president Frank-Walter Steinmeier, waarbij de strijdbijl werd begraven. Na afloop had de Duitse president het over solidariteit, respect en steun voor de moedige strijd van het Oekraïense volk tegen de Russische agressors. “Irritaties uit het verleden zijn opgehelderd”, zo liet een woordvoerder weten.
Geen woord over de basis van het conflict. Zelensky beschuldigde Steinmeier van partijdigheid (voor de Russen) in zijn tijd als minister van Buitenlandse Zaken. Steinmeier was destijds betrokken bij de zogenoemde akkoorden van Minsk, na de bezetting van De Krim door Rusland.
En ook Zelensky omzeilde de oude problemen handig door te zeggen dat het een goed, constructief en belangrijk gesprek was geweest. Hij bedankt de Duitse president verder voor de grote steun voor Oekraïne en nodigde vervolgens de president en de bondskanselier uit om langs te komen in Kiev.
Dat was iets te veel van het goede. Eerst komt de minister van Buitenlandse Zaken, Annalena Baerbock op bezoek.
En die verkiezingen vandaag? De partij van Merz staat stevig aan de leiding in de peilingen en lijkt af te stevenen op de grootste verkiezingswinst sinds jaren. Meer achtergrond hier.
Super Mario spreekt
Als de Italiaanse premier Dragi spreekt moet je altijd even luisteren. Zijn historische woorden waarmee hij de euro redde, kwamen er ooit even onverwacht als achteloos uit; dus een toespraak over de toekomst van de Europese Unie kan zomaar de moeite waard zijn. Hij hield zijn speech in Straatsburg en de conclusie is dat grote veranderingen bijna onomkeerbaar zijn. Niet alleen is het politieke klimaat in de grote landen Frankrijk (Macron net herkozen) en Duitsland (Scholz net aan de slag) gunstig, ook de toestand in de wereld noopt de EU, volgens de premier, om nauwer samen te werken. “Van klimaat tot oorlog; van pandemie tot digitale revolutie overal zie je dat we elkaar nodig hebben en we nauwer moeten samenwerken.”
Wat wil Draghi?
  • Afschaffing veto;
  • Hervorming van de Europese verdragen (veel meer een politieke unie);
  • Gezamenlijk (dus alle 27 lidstaten) geld lenen op de kapitaalmarkt (Europese schulden aangaan);
  • Meer defensiesamenwerking (samen hebben we veel meer geld dan Rusland, maar nu besteden we het nationaal);
  • Oekraïne moet lid worden van de EU en de gesprekken met Albanië en Noord-Macedonië over toetreding mogen niet meer worden uitgesteld.
Draghi hield zich zelf en zijn land ook een spiegel voor. “De afhankelijkheid van Rusland is te groot geweest”, bekende hij.
Premier Draghi: “We waren onvoorzichtig vanuit economisch oogpunt en de afhankelijkheid was gevaarlijk vanuit geopolitiek oogpunt.”
De consequentie is dat Italië een belangrijkere rol binnen de EU wil spelen. In de woorden van Draghi “De strategische as van de EU moet meer naar het zuiden worden verplaatst.” Dat is een Europa, waar de overheid ingrijpt als de prijzen op de energiemarkt te hoog worden. Maar ook een Europa dat de krachten bundelt en samen goedkoop geld kan lenen om na de oorlog de economieën te versterken.
Gevraagd naar hoe hij z'n plannen zou noemen, antwoordde Draghi: “pragmatisch federalisme.” Dat moeten we niet verwarren met de kern van het ideale federalisme; in zijn woorden staat dat voor de Europese waarden van vrede, solidariteit en menselijkheid. Daar valt niet over te onderhandelen.
En verder
De open dag in Europa - Foto Pé Verhoeven
De open dag in Europa - Foto Pé Verhoeven
***** Is het maandag 9 mei. Niet alleen in Rusland wordt dan de overwinning op de nazi’s gevierd, maar het is in de EU ook Europadag. De dag waarop Robert Schuman, de Franse minister van buitenlandse zaken ooit (1950) een nauwere samenwerking tussen de landen op het continent bepleitte om nieuwe oorlogen te voorkomen.
Hoogtepunt zal vandaag de toespraak van de Franse president Macron in het Europees Parlement in Straatsburg worden. Hij reist daarna voor zijn eerste buitenlandse bezoek -in zijn tweede termijn als president- af naar Berlijn.
Ook in Nederland zijn er verschillende activiteiten. Zo houdt minister Hoekstra van Buitenlandse Zaken, net als Sigrid Kaag enkele weken geleden, een Europa toespraak in Maastricht. In Utrecht komen de gemeenten bij elkaar voor een studiedag. De Balie heeft om 14.00 de film Maidan, waarna er de hele middag en avond debatten zijn. In de Tolhuistuin nemen schrijver en Rusland deskundige Jelle Brandt Corstius, Kati Piri (pvdA), Bas Eickhout (Groen Links), Mohammed Chahim (PvdA) en Corinne Ellemeet (Goen Links) elkaar de maat. En de kerken houden eveneens een avond over Europa.
***** De Ierse voorzitter van de eurogroep wil nog voor de zomer een akkoord over de bankenunie. In juni, net voor de Europese top moet er een plan op tafel liggen, waarin de landen die met de euro betalen, afspreken dat ze elkaar helpen als een bank in de problemen komt. Er moet een Europees depositogarantiestelsel komen; oftewel de garantie dat spaarders in de eurolanden hun geld niet kwijt raken. Dat betekent dat bijvoorbeeld Nederland meebetaalt als een bank in Spanje, Portugal. Italië of Duitsland omvalt. Volgens Pascal Donohoe is het noodzakelijk dat Europese banken gaan samenwerken omdat de laatste jaren steeds meer terrein wordt verloren aan Amerikaanse banken. Meer hier.
***** Met het opstappen van Fabrice Leggeri de directeur van Frontex zijn de problemen voor de grens - en kustwachtorganisatie niet voorbij. Het Europees Parlement heeft deze week besloten om de kwijting (goedkeuring) van de begroting van het Europese agentschap uit te stellen. Er wordt pas weer over gesproken als het antifraude bureau Olaf een onderzoek naar malversaties heeft afgerond. Meer hier.
***** Brusselse ambtenaren die werken aan de green deal volgen een cursus bomen knuffelen en boswandelingen in de buurt van de Europese hoofdstad, om ze te helpen bij het nemen van besluiten. Veel ambtenaren zien namelijk (kleine woordspeling) door de bomen het bos niet meer. Ze vinden het moeilijk om kleine besluiten te nemen terwijl de problemen intens zijn. The Guardian heeft het hele verhaal. Lees hier in The Guardian hoe de sessies de ambtenaren helpt bij het overwinnen van milieu-angst en hun persoonlijke wanhoop.
***** In Kroatië is het mogelijke lidmaatschap van Finland en Zweden een politieke twist geworden. President Zoran Milanović dreigt dat hij de toetreding zal blokkeren met een veto. Dat heeft niks met Rusland te maken, die zijn volgens hem de agressor, maar is een binnenlandse kwestie.
In buurland Bosnië en Herzegovina wonen veel Kroaten. En de belangrijkste Kroatische nationalistische partij in Bosnië, HDZ, beweert dat de etnische Kroaten worden overstemd door etnische Bosniërs bij de Bosnische verkiezingen. Hoewel de leiders van alle partijen eindeloze gespreksrondes hebben gehad over het wijzigen van de kieswet, zijn ze er niet uitgekomen.
En nu wil Milanović dat de Amerikanen helpen om de grondwet van het buurland te wijzigen om zodoende meer erkenning voor de Kroatische minderheden te krijgen. De vraag is of de president er over gaat, omdat de premier ook claimt bevoegd te zijn op dit terrein. Lees meer hier. En wie meer over Bosnië wil lezen klikt hier; het blog van Tinne Horemans.
Misschien gemist
Elke dag is er vers nieuws over Nederland en Europa te lezen via onze site  Brusselsenieuwe. Maar misschien heeft u niet alles gelezen. Daarom hier een kleine selectie.
+++ Het is prachtig dat Europa rollende geopolitieke spierballentaal uitspreekt, maar het zijn nu vooral de zwakkeren in de samenleving die de lasten van de oorlog in Oekraïne moeten dragen. Daarom moet er een speciale Sociale Top van de Europese leiders komen. De oorlog zorgt namelijk voor torenhoge inflatie, stijgende energieprijzen en lagere werkgelegenheid. Lees meer over het idee van Agnes Jongerius hier.
+++ Geen schrijver is zo onzichtbaar als de vertaler. Wie een willekeurig, in het Nederlands vertaald boek uit de kast pakt, ziet waarschijnlijk alleen de naam van de auteur op het omslag staan. Naast de titel natuurlijk, die prijkt ook altijd op de kaft. Dikgedrukt, in een artistiek vormgegeven opmaak. Maar de naam van de vertaler? Die staat er zelden bij, terwijl juist de vertaler maakt dat buitenlandse literatuur leesbaar wordt. En dat is een probleem, vindt de Nederlandse vertaalbranche. Maar steun is er genoeg, ook vanuit Europese hoek. Lees het hele verhaal van Tijmen van den Born hier.
+++ Het Europees Parlement wil meer biologische boeren in de Europese Unie. In de klimaatplannen van Eurocommissaris Frans Timmermans over de landbouw (Boer tot bord) is sprake van 25 procent biologische landbouw in 2030. Het parlement wil zich niet op percentages vastleggen en eist bij elk plan een grondige studie naar de gevolgen. Bovendien mag de (Europese) overheid geen boeren dwingen om biologisch te gaan produceren. Lees meer hier en hier.
+++ Voorkomen is beter dan genezen. Maar soms is preventie achterhaald en is het alle hens aan dek. Dat nare beeld komt op bij het lezen van de Kamerbrief die in het meireces aan de Landbouwwoordvoerders werd gestuurd. Zo begint de wekelijkse column van Mendeltje van Keulen.
Nederland heeft sinds jaar en dag een uitzonderingspositie in de Europese Unie, die – vreest de regering nu – niet langer houdbaar is. Het gaat om mest en nitraat. Lees de hele column hier.
+++ Europol krijgt nieuwe bevoegdheden. De organisatie mag nu zelf onderzoek doen. Ook mag Europol nationale overheden helpen bij de screening van buitenlandse investeringen, mits er sprake is van een veiligheidsrisico. Bestaat er een verdenking van terrorisme of kindermisbruik, dan mag Europol ook gegevens opvragen van particulieren bedrijven. Dat hoorde eerder niet tot de bevoegdheden van ‘het politiebureau van Europa’. Lees het hele verhaal hier.
+++ En doneren mag nog steeds. Dank voor uw bijdrage! Klik hier.
Dat was het weer voor deze week. Volgende week zondag ben ik er weer. Tot dan en in de tussentijd ga naar de site voor het laatste nieuws.
Vond je deze editie leuk? Ja Nee
Bert van Slooten

In Brussels Peil scherpe analyses, hardnekkige geruchten en vooral veel Europees nieuws. Wat betekenen de voorstellen, wetten en maatregelen voor Nederland? Hoe gaat het verder met corona, de crisis en de Green Deal. Bert van Slooten peilt de stemming.

Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Created with Revue by Twitter.
https://twitter.com/BrusselsPeil