Bekijk profielpagina

Brussels Peil - Oude wijn?

Elk land dat voorzitter is heeft de behoefte om een stempel te drukken op de dat voorzitterschap van de EU. Zo wilde de vorige voorzitter Portugal een speciale top met India, en Slovenië een bijeenkomst met de Balkanlanden die lid willen worden van de EU. Al eerder organiseerde Kroatië en Bulgarije een dergelijke top. Maar wat levert het op?
Verder de problemen aan de grens van Litouwen en Polen en moeten de begrotingsregels, waar alle eurolanden zich aan moeten houden, nu wel of niet verruimd worden. Er zijn nieuwe ideeën die klimaat en geld met elkaar verbinden.
Blijf ons volgens via @BrusselsPeil of de site Brusselsenieuwe.nl

Nieuwe beloftes of oude wijn?
De Balkanleiders eerder dit jaar.
De Balkanleiders eerder dit jaar.
De EU-leiders maken zich op voor een midweekse top in Slovenië; onderwerp is de uitbreiding van de Europese Unie met landen op de Balkan. Maar de grote vraag is: wat gaan ze beloven?
De top moet het hoogtepunt worden van Slovenië dat momenteel voorzitter is van de EU. De Slovenen, die de pen hanteren bij het opstellen van de conclusies die na afloop van de bijeenkomst worden uitgedeeld, hebben voorgesteld om de landen binnen tien jaar lid te laten worden.
Dat voorstel gaat het niet halen, want hoewel er wel steun is voor snelle toetreding bij onder meer Italië, Kroatië, en Oostenrijk, is het afspreken van een datum voor de meerderheid van de lidstaten een brug te ver. Vorig jaar werd namelijk afgesproken om de gesprekken over toetreding niet al te haastig, maar vooral zorgvuldig te doen; nadat Nederland en Frankrijk hadden gedreigd om anders helemaal geen onderhandelingen te beginnen.
Over welke landen hebben we het?
  • Albanië;
  • Bosnië;
  • Kosovo;
  • Montenegro;
  • Noord-Macedonië;
  • Servië
De leiders van de landen zullen bij de top aanwezig zijn. Om ze gerust te stellen, dat de top niet alleen betere roaming-voorwaarden en andere kleine succesjes oplevert, maar ook zicht op echte toetreding, reisde voorzitter Von der Leyen deze week langs de hoofdsteden van de Balkanlanden.
Voorzitter Europese Commissie: “De toekomst van Albanië ligt in Europa.”
Overal deed ze de belofte dat de landen kunnen toetreden tot de EU, zonder concreet te worden. Dat kon ze ook niet, want het gekibbel over welke beloftes er wel gedaan mogen worden, gaat door totdat de top zelf begint. Het zal schipperen worden tussen het voorstel van Slovenië (in 2030 allemaal lid) en het afstoffen van oude verklaringen waarin staat dat de landen kunnen toetreden als ze er klaar voor zijn.
Waarom is het zo gevoelig?
Het verleden speelt een grote rol. Aan het begin van de eeuw werden maar liefst dertien landen versneld lid van de EU. De problemen lieten dan ook niet lang op zich wachten. Niet overal waren de financiën op orde; de Europese subsidies werden her en der misbruikt; de juridische en in sommige gevallen politieke instituten bleken niet erg stabiel en het werd steeds moeilijker om binnen de EU besluiten te nemen.
En dus beloofde de vorige voorzitter van de Europese Commissie, de Luxemburger Juncker dat er tot 2019 geen nieuwe landen zouden toetreden.
Is dat alles?
Nee er zijn nog een paar gevoeligheden die het extra ingewikkeld maken. Om te beginnen verstoren China en Rusland de verhoudingen op de Balkan. Ze komen met geld, helpen met het aanleggen van infrastructuur, maar in de kleine lettertjes van de contracten staat vaak wel dat ze er iets voor terug willen hebben; grondstoffen, toegang tot havens, waardoor landen (zoals Noord-Macedonië) afhankelijk worden van met name China.
Dan hebben we nog het probleem Kosovo. Er zijn vijf EU-lidstaten Cyprus, Griekenland, Roemenië, Slowakije en Spanje die Kosovo (dat zich in 2008 onafhankelijk verklaarde van Servië) niet als land erkennen.
En om het helemaal ingewikkeld te maken is er ook nog Noord-Macedonië. Nadat Griekenland z'n verzet tegen toetreding heeft opgegeven, omdat het land zich nu Noord-Macedonië noemt, is het nu Bulgarije dat dwars ligt. Het land eist dat de buren erkennen dat hun taal eigenlijk een Bulgaars dialect is en dat de cultuur in feite ook Bulgaars is. Het ligt niet voor de hand dat de huidige Bulgaarse regering zich soepel zal opstellen, aangezien er in november (opnieuw) verkiezingen zijn in het land.
En de gesprekken tussen Kosovo en Servië?
Ja die spelen ook nog en in diplomatieke taal zal worden gezegd dat er concrete vooruitgang moet worden geboekt tussen Kosovo en Servië bij hun gesprekken over het normaliseren van de betrekkingen. En de gesprekken tussen Kroatië, dat al wel lid is en Servië verlopen eveneens moeizaam.
Ingewijden verwachten dat er weinig concrete resultaten op de top zullen worden behaald. Wellicht wordt afgesproken om de komende tijd meer bijeenkomsten tussen de EU en de Balkanlanden te houden en zal er geld op tafel komen voor het herstel van de economieën na corona en het weren en opvangen van vluchtelingen die via de Balkan proberen de Europese Unie te bereiken.
De mensensmokkelaar
BNS Lithuania
#Lithuania's border guards will pushback illegal migrants at the border with #Belarus, divert them to the border checkpoints: Interior Ministry https://t.co/5kdLAD2wAH
Niet alleen de Balkanlanden hebben last van migranten die proberen de grenzen van de Europese Unie over te steken. Ook Litouwen en Polen proberen uit alle macht mensen tegen te houden nu de Wit-Russische president Loekasjenko vluchtelingen geen strobreed in de weg legt.
Litouwen heeft het openlijk over pushbacks, het terugduwen van migranten, terwijl ook het Poolse parlement werkt aan een wet om dit mogelijk te maken. Strikt formeel is dat verboden in de Conventie van Genève en ook de Europese regels staan het niet toe, maar de Europese Commissie wil het niet veroordelen.
Hoewel eurocommissaris Johansson wel vraagtekens heeft. “We moeten het bespreken met de Poolse autoriteiten. Het gaat er om dat alle lidstaten de Europese afspraken in hun wetgeving respecteren”.
In Brussel balen ze stevig van het optreden van Loekasjenko en vinden ze hem een mensensmokkelaar.
“Hij opereert als een mensensmokkelaar. Een overtocht naar de hoofdstad Minsk kost ongeveer 10.000 euro inclusief hotelovernachting en een enkele reis naar een grens met de Europese Unie.”
De Europese Commissie kwam juist deze week met een actieplan tegen migratie.
Daarin gaat het veel meer over wat de EU kan doen tegen migratie.
  • Visa intrekken;
  • Handelsbeperkingen;
  • Minder tot geen ontwikkelingshulp;
  • Opschorten van financiële bijstand.
Meer hekken?
Dat onderwerp wordt door de commissie zorgvuldig vermeden, terwijl er onder meer in Litouwen en Polen steeds meer hekken komen. Polen heeft delen van de grens tot verboden gebied uitgeroepen om zo te voorkomen dat vluchtelingen uit Wit-Rusland de grens oversteken. De Europese Commissie wil graag Frontex (de EU organisatie voor het controleren van de buitengrenzen) naar de grens in Polen sturen. Maar de Poolse regering heeft liever geen pottenkijkers, ruim 400 kilometer langs de grens is verboden gebied, waar de noodtoestand van kracht is.
De vraag is overigens of Frontex op dit moment in staat is om te helpen. De organisatie is druk bezig om orde op zaken te stellen. Maar het Europees Parlement weet niet zeker of het lukt en besloot daarom om het geld voor volgend jaar (2022) te bevriezen, totdat er echt verbeteringen zijn doorgevoerd.
De organisatie moet snel nieuw personeel vinden en de financiële kant van de zaak op orde brengen, zegt Jeroen Lenaers (CDA).
“Ze moeten aan de bak.“
Een nieuw verbond
Shashank Joshi
France & Greece sign a "Strategic Partnership for Cooperation in Defence and Security". Greece is buying three new French frigates. Greek PM @kmitsotakis describes it as "a very strong alliance that goes beyond the obligations of one to the other in the context of EU and NATO". https://t.co/tWnlvZUibr
De ene na de andere alliantie lijkt momenteel op te poppen. De wereld van de internationale afspraken en verbonden lijkt in beweging. We hebben dus sinds enkele weken het Aukus pact tussen Australië, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, maar sinds deze week is er een nieuw Grieks-Frans verbond. Een veiligheidsalliantie en een eerste stap naar Europese strategische autonomie, zo noemen ze het zelf.
De Griekse premier Mitsotakis, die de afspraken in het Elysée ondertekende was verheugd:
“Het gaat om wederzijdse verplichtingen die verder gaan dan de EU en de NAVO.” 
Volgens de Griekse premier is het een eerste stap op weg naar meer onafhankelijkheid van de Europese Unie. “De EU moet haar nationale en geografische belangen in Europa onafhankelijk verdedigen. Dat kan alleen als de EU kan optreden, ook zonder de steun van de NAVO of de VN. Zo'n strategisch partnerschap tussen Griekenland en Frankrijk gaat precies in die richting.”
Denkt Frankrijk ook zo?
Gedeeltelijk. President Macron denkt niet alleen aan het strategisch partnerschap, maar vooral aan de eigen belangen. Griekenland koopt Franse Rafale-gevechtsvliegtuigen en in Lorient worden drie Belharra-fregatten gebouwd voor de Grieken.
Er staat een merkwaardige passage in de overeenkomst. De landen gaan elkaar te hulp schieten, met alle passende middelen, indien nodig met militair geweld, als ze vinden dat een van de landen wordt aangevallen. Het lijkt op het NAVO-principe van; een aanval op één is een aanval op iedereen. In dit geval is een aanval op Griekenland, een aanval op Frankrijk.
Maar zoals gezegd er is al het artikel 5 van de NAVO en artikel 42.7 van het EU-verdrag. Het is onduidelijk of dit nu een aanvulling is of juist een ondermijning van de bestaande afspraken. Wel is duidelijk dat Frankrijk een andere weg in slaat dan Brussel dat probeert met praten de conflicten tussen Griekenland en Turkije op te lossen.
Klimaat als excuus
In de vorige week gepresenteerde Miljoenennota 2022 trekt het demissionaire Nederlandse kabinet maar liefst € 6,8 miljard extra uit voor klimaatmaatregelen. Dat is bijna 1 procent van ons nationaal inkomen. Die miljarden worden vooral ingezet voor het stimuleren van duurzame energieproductie bij bedrijven en instellingen, voor de aanleg van infrastructuur voor waterstof en warmte, en voor het verduurzamen van woningen en andere gebouwen. Wat betekent dat? Marko Bos las de stukken.
In een nieuw regeerakkoord zullen daar nog wel miljarden aan worden toegevoegd. In Nederland kunnen die extra begrotingsuitgaven nog vrij gemakkelijk worden ingepast – zelfs in tijden van corona. De schuldquote (overheidsschuld in procenten bbp) van nog geen 60 procent laat dat toe.
Ons land kan het zich ook veroorloven (voorlopig) geen beroep te doen op het Coronaherstelfonds. Het kabinet komt binnen enkele weken trouwens met een brief wat ze precies in Brussel gaat vragen.
Dat ligt in andere lidstaten anders. In Zuid-Europese landen ligt de schuldquote ruim boven de honderd procent (ver boven de geldende norm van 60 procent). Na volgend jaar zullen de begrotingstekorten weer flink moeten worden teruggebracht. Nu hanteert de Europese Commissie vanwege de corona-pandemie nog soepele begrotingsregels.
Tegelijkertijd zal in de EU de komende periode zo’n 1000 miljard euro per jaar in verduurzaming van energievoorziening en transport moeten worden geïnvesteerd. Dat betekent een stijging van het investeringspeil met zo’n twee procent van het nationaal inkomen van de EU. Voor een belangrijk deel zullen bedrijven en burgers deze extra investeringen doen – daartoe aangespoord door wortel (subsidies) en stok (normen, geboden en belastingen).
Dat kunnen burgers niet alleen betalen.
Klopt. Zo'n 0,5 tot 1 procent van het nationaal inkomen van die extra investeringen komt voor rekening van overheden. Dan komen de honderden miljarden van het Coronaherstelfonds natuurlijk erg van pas. Zoals bekend moeten lidstaten ten minste 37 procent van het geld dat zij daaruit ontvangen, inzetten voor ‘vergroening’.
De Europese Commissie wil verder de EU-begroting laten bijdragen (voor 0,25 procent van het bbp). De vorming van de kapitaalmarktunie kan de financiering van de benodigde extra particuliere investeringen makkelijker maken.
Is dat genoeg?
Nee, want ook dan blijft er nog een flinke extra rekening over voor overheden. En daar komt de discussie over begrotingen en hoeveel je mag uitgeven om de hoek kijken. Als de druk om te bezuinigen oploopt, neemt het risico toe dat vooral wordt gesneden in investeringen. Want uitstel van investeringen lijkt niet zoveel kwaad te kunnen, terwijl kortingen op lopende uitgaven – zoals sociale voorzieningen of onderwijs – direct worden gevoeld. En van uitstel komt makkelijk afstel.
Door toepassing van de gulden financieringsregel kun je die scheve afweging tegengaan. Volgens die regel moeten lopende uitgaven gedekt worden door lopende ontvangsten, maar mag je lenen voor investeringen (kapitaaluitgaven). Bij invoering van de Monetaire Unie is overwogen om de gulden financieringsregel te gaan hanteren. Daarvan is toen afgezien omdat het begrip ‘investeringen’ wel erg rekbaar is.
Denktank Bruegel stelt nu voor een ‘groene gulden regel’ in te voeren. Daarmee kun je klimaatinvesteringen beschermen en druk om de EU-begrotingsregels aan te passen wegnemen. Maar dan is het wel zaak om heel precies vast te leggen welke klimaatinvesteringen onder deze ‘gulden financieringsregel’ mogen vallen. Want de kans bestaat dat het een ontsnappingsroute wordt om te ontsnappen aan de begrotingsdiscipline.
En verder
Eric Zemmour
Il y a ceux qui se répètent et ceux qui se contredisent. En politique beaucoup se contredisent, moi je me répète.
#ZemmourSurVA
***** In Frankrijk is een nieuwe stemmen-ster aan het firmament verschenen. Journalist Eric Zemmour is de rijzende ster. Hij is nog geen bedreiging voor president Macron, maar zorgt wel voor veel onrust aan de rechterkant. Zemmour haalt namelijk stemmen weg bij Marine Le Pen, waardoor het onzeker wordt of Le Pen wel de tweede ronde gaat halen. De verschillen tussen Zemmour en Le Pen zijn vrij klein momenteel (14 tegen 16 procent). Officieel heeft hij nog niet gezegd of hij inderdaad kandidaat is.
***** Nog meer poppetjes dan. Christian Lindner, de liberale voorman wil in een nieuw Duits kabinet (van welke samenstelling ook) minister van Financiën worden. Zijn belangrijkste punten belasting verlaging, minder uitgeven en een streng (ook Europees) begrotingsbeleid. Hij krijgt steun van de oud-president van de Europese Centrale Bank, Mario Draghi die het belang van wie minister is bagatelliseert. “Ik heb de indruk dat deze interpretatie vrij simpel is”, zo zei de huidige Italiaanse premier tijdens een persconferentie. “Het is niet zo dat het grootste land van Europa de Europese politiek afhankelijk laat zijn van één persoon die op het ministerie van Financiën zit. Er is ook nog een regering en een bondskanselier.”
***** Hongarije is boos op Oekraïne, omdat het land de Europese Unie heeft gevraagd te protesteren bij Rusland over de nieuwe gasovereenkomsten die het land sluit. Niet alleen gaat er binnenkort gas naar Duitsland via de Nordstream 2 pijplijn, ook Hongarije krijgt via een nieuwe pijplijn (via de Balkan en Oostenrijk) gas uit Rusland, waardoor Oekraïne wordt omzeild. De Hongaren zijn zo boos dat ze de Oekraïense ambassadeur hebben ontboden om hem eens flink de les te lezen. Meer hier. en hier.
***** En nu we het toch over Hongarije hebben. Het herstelplan van Hongarije (en ook van Polen) is nog steeds niet goedgekeurd door de Europese Commissie. De Commissie wil dat Hongarije zich aansluit bij de zogenoemde Arachne-database, waarin alle projecten waar Europees geld bij betrokken is, zijn geregistreerd, waardoor makkelijker te zien is of er gefraudeerd wordt. Hongarije weigert vooralsnog om mee te werken. De druk van buiten op de Commissie om Hongarije te dwingen tot meer openheid neemt ondertussen toe. Lees meer hier.
***** Ook Zweden krijgt een vrouwelijke premier, waarmee alle Scandinavische landen nu vrouwelijke premiers hebben. De Sociaal-Democratische Partij in Zweden heeft Magdalena Andersson, de huidige minister van Financiën, namelijk tot de volgende leider benoemd. De partij had een nieuwe leider nodig nadat Stefan Lofven had aangekondigd te stoppen. Volgend najaar zijn er verkiezingen in Zweden.
Misschien gemist
Elke dag is er vers nieuws over Nederland en Europa te lezen via onze site Brusselsenieuwe. Maar misschien heeft u niet alles gelezen. Daarom hier een kleine selectie.
+++ Het Europees Parlement werkt aan nieuwe voorstellen om de macht van de grote techbedrijven te breken. De wet, genaamd Digital Markets Act (DMA) moet misbruik van marktmacht door grote techbedrijven verbieden en bestraffen. “Het moet stoppen, want we worden in de houdgreep gehouden door Mark Zuckerberg en de zijnen”, zegt Paul Tang (PvdA). Hij zit als enige Nederlander in het onderhandelingsteam van het Europees Parlement. Meer hier.
+++ De lijst der lijsten op energiegebied is klaar. Wie krijgt er geld en wie niet? De Europese Unie steunt energieprojecten die duurzaam en klimaatneutraal zijn. Hier is de lijst. Tom Berendsen (CDA) is tevreden met de uitkomst. Hij ziet veel kansen voor Nederland. Milieuorganisaties zijn echter minder enthousiast. Lees de voors en tegens hier.
+++ Vorige week was het de Europese Dag van de Talen. En elk jaar krijgt Nederland een tik op de vingers van de Raad voor Europa omdat er te weinig gedaan wordt om het Fries levend te houden. Geef nou meer les in het Fries, was kort samengevat het advies. Maar demissionair minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren (D66) maakt er niet echt werk van. Lees het hele verhaal (sorry niet in het Fries) hier.
+++ “De genereuze geldschepping en de lage rente zijn de belangrijkste oorzaak van de stijgende huizenprijzen”, dat liet Michiel Hoogeveen (Ja21) tijdens een debat in het Europees Parlement aan de president van de Europese Centrale Bank Christine Lagarde weten. "Wat zeggen we tegen jongeren en middenklasse gezinnen in Nederland die alle hoop op een eigen huis hebben opgegeven?”, vroeg hij aan Lagarde. Lees het hele verhaal hier.
+++ Over een paar jaar moeten we ons in alle 27 EU landen kunnen identificeren met onze smartphone, als het aan de Europese Commissie ligt. Handig als je ergens een auto wilt huren op het vliegveld of wanneer je als overwinteraar een bankrekening wilt openen in Spanje. Dat is de bedoeling van de Europese E-identiteit, die door Commissarissen Vestager (Mededinging) en Breton (interne markt) met enig vlagvertoon deze zomer werd voorgesteld. Zo’n online identiteitsbewijs zit bijvoorbeeld al in een E-wallet op je telefoon en lijkt een beetje op de Coronapas. Maar let de Haagse politiek wel goed op? Hoe gaat het verder met dit Europese wetsvoorstel? Mendeltje van Keulen schreef er een column over. Lees het hier.
+++ En een motie om te zorgen dat het Europees Parlement en het Nederlandse Parlement met één mond spreken. Van de bijna zes miljard euro die Nederland uit het Europese coronaherstelfonds kan krijgen, moet minstens twee procent naar de culturele en creatieve sector. Dat staat in een motie die is ingediend door Tweede Kamerlid Nilüfer Gündoğan van Volt. Het gaat dan om een bedrag van rond de 120 miljoen euro.
Gündoğan’s voorstel komt niet uit de lucht vallen. Het is het vervolg op een eerdere motie in het Europees Parlement. Daarin werden de Commissie en de lidstaten verzocht om ten minste twee procent van het herstelfonds te reserveren voor de culturele en creatieve sector. De motie werd met een brede meerderheid aangenomen. Het hele verhaal hier.
+++ In de Tweede Kamer zijn ze trouwens boos op het kabinet, want steeds vaker staan ze buitenspel, als het gaat over Europese besluiten. Dat moet maar eens afgelopen zijn, liet VVD-woordvoerder Eelco Heinen weten. Hier het hele verhaal.
+++ Nederland heeft de Europese wet over klokkenluiders nodeloos ingewikkeld gemaakt. Dat kwam deze week naar voren bij, soms hartverscheurende gesprekken, in de Tweede Kamer. Lees het verhaal van Bijou van der Borst.
Tibor Hargitai
Werk jij bij een gemeente of provincie? Dan zoekt de Haagse Hogeschool jou voor een onderzoek over een betere aansluiting van jouw werk of organisatie op Europese kansen. Vul hier de enquête in: https://t.co/AfiHVdA9Zc
De enquete is hier in te vullen.
Dat was het. Tot volgende week. Nog een fijne zondag!
Vond je deze editie leuk? Ja Nee
Bert van Slooten

In Brussels Peil scherpe analyses, hardnekkige geruchten en vooral veel Europees nieuws. Wat betekenen de voorstellen, wetten en maatregelen voor Nederland? Hoe gaat het verder met corona, de crisis en de Green Deal. Bert van Slooten peilt de stemming.

Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Created with Revue by Twitter.
https://twitter.com/BrusselsPeil