Bekijk profielpagina

Brussels Peil - Leider gezocht

Gezocht: Nieuwe leider van Duitsland en Europa. De kiezers in Duitsland beslissen vandaag wie de opvolger van Angela Merkel wordt. In Europa heeft president Macron wel zin om de rol van Merkel over te nemen. Hij duikt in het gat dat de bondskanselier achterlaat en spant de Europese Unie voor de Franse kar.
Lukt het Boris Johnson om het Verenigd Koninkrijk weer smoel te geven. Hij heeft de Fransen een geopolitieke hak gezet, maar met de handelsakkoorden wil het nog niet echt lukken.
En het Nederlandse kabinet krijgt advies. De Raad van State wil Prinsjesdag op z'n kop zetten en het Planbureau voor de Leefomgeving wil een fitter klimaatbeleid.
Goedemorgen, dat zijn de onderwerpen in deze nieuwsbief. Elke dag op de hoogte blijven, volg dan onze site Brusselse Nieuwe.

Wie wordt de nieuwe?
Vandaag is het einde van een tijdperk. Het is de laatste dag van Angela Merkel, vanaf morgen is ze demissionair bondskanselier. In Brussel wordt met spanning gekeken naar de opvolger. Opvallend is in ieder geval dat het de afgelopen verkiezingscampagne nauwelijks over de Europese onderwerpen ging. Door de voorspelde lange formatie ontstaat er ook een machtsvacuum in de Europese politiek, omdat Duitsland waarschijnlijk enkele maanden zonder leiding zit.
De Franse president is druk bezig om het gat te vullen. Hij investeert in goede relaties op de Balkan, met de Italiaanse premier Draghi en niet te vergeten premier Rutte. En Macron is als geen ander in staat om een nationaal probleem te verheffen tot een Europees probleem, zoals afgelopen week met de nieuwe alliantie tussen Australië, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk (Aukus), waar de Fransen niet alleen niets van af wisten, maar dat ook ten koste ging van een omvangrijke defensieorder.
Hij wist de Duitse voorzitter van de Europese Commissie - Ursula von der Leyen - te bewegen stoere taal uit te slaan tegen de Amerikanen, maar ging uiteindelijk akkoord nadat er wat toezeggingen kwamen over het belang van een Europese defensie en een speciale ontmoeting met de Amerikaanse president Biden.
De kans bestaat, zo zeggen analytici, dat Von der Leyen de komende tijd meer oren heeft voor het Franse geluid, omdat het stil zal blijven in Berlijn. Macron zal de komende maanden extra aan de weg timmeren, omdat Frankrijk vanaf januari voorzitter is en daarna de presidentsverkiezingen volgen.
Terug naar Duitsland
Waar moeten we op letten als vanavond de uitslagen binnenkomen? Meüs van der Poel, Duitsland kenner en volger van de campagnes, heeft een tip.
Let op de FDP van Christian Lindner, omdat vanavond (zondag), wanneer de prijzen uitgereikt worden, zijn woorden de toon zullen zetten voor de formatie van een nieuwe Bondsregering. Wacht Duitsland ‘Hollandse toestanden’?
Laat ik eerst zeggen dat de liberale FDP zeker geen ‘jonge-honden-partij’ is, eerder een partij van gearriveerde mannen rond de vijftig-zestig jaar. Bewezen constructief te kunnen besturen. Wat opvalt aan de FDP-campagne is de beperkte inzet van sociale media.
Er is daarentegen wel een prominente rol, in vergelijk met andere partijen, voor de eigen Friedrich Neumann Stiftung. Hiermee heeft hun campagne een iets meer ideologische en inhoudelijker ondertoon.
Voor de FDP zijn drie punten cruciaal voor de deelname van de Vrije Democraten aan de Bondsregering:
  1. Geen belastingverhogingen;
  2. Een zo snel mogelijke terugkeer naar normaliteit;
  3. Geen versoepeling van de schuldenrem.
Maar het zijn allemaal geen breekpunten. Zelfs het voorstel om de pensioenen gedeeltelijk om te zetten naar een aandelenfonds naar Zweeds voorbeeld, is dat niet.
Hoe volgen we het?
De beste manier is natuurlijk de Duitse televisie. Maar anders is er het Duitsland Instituut of de radio zowel de Duitse als de Nederlandse.
En wie zin heeft in een nostalgische avond met Angela Merkel; luister de podcast van Laurens Boven. Hij maakte met Rob Savelberg een tocht langs de historische Merkel plekken in Berlijn. Ook te gebruiken bij een bezoek aan de Duitse hoofdstad.
Prinsjesdag op de schop
In Nederland gaat het debat een half jaar na de verkiezingen nog steeds over wie met wie in een nieuw kabinet. De politiek gaat ondertussen gewoon verder inclusief Troonrede en presentatie van de diverse begrotingen.
Op Prinsjesdag kwam de Raad van State met een opmerkelijk advies. Vervroeg de presentatie van de miljoenennota naar het voorjaar, dan lopen we in de pas met Europa en kan de Tweede Kamer beter controleren hoe het met de cijfers zit. De Tweede Kamer kan dan in april de politieke en financiële beschouwingen houden, waarna op Prinsjesdag een aangepaste versie kan worden gepresenteerd.
Volgens het adviescollege heeft de Tweede Kamer dan meer invloed, want nu zijn in het voorjaar alleen de coalitiepartijen betroken bij het opstellen van de begroting. Sinds de Paarse kabinetten in de jaren negentig van de vorige eeuw, met minister Zalm, besluit het kabinet over de uitgaven in april. Tussen april en de derde dinsdag in september ontstaat er dan druk om her en der wat geld bij te plussen, waarna in september de begroting naar buiten komt. Maar dat is volgens de Raad van State niet goed te controleren voor de Tweede Kamer. In feite staat de oppositie buiten spel. Dat is niet goed te verdedigen vindt het college.
En er is nog iets
Sinds de financiële crisis, wil de Europese Commissie in het voorjaar cijfers zien. Er is het winterpakket, waarbij cijfers van de begroting moeten worden gepresenteerd in Brussel en daarna komen de zogenoemde landen-specifieke aanbevelingen. Nederland was daar altijd erg voor, omdat op die manier landen als Griekenland, Spanje en Italië financieel bij de les konden worden gehouden. Maar ook Nederland krijgt aanbevelingen, zo moeten we al jaren iets aan de overspannen woningmarkt doen.
Het idee van de Raad van State is om de plannen, die toch al naar Brussel gaan, mee te nemen bij de begroting die dan in het voorjaar, al dan niet in een koffertje, naar buiten kunnen. Zo wordt niet alleen de Nederlandse begroting transparant, maar ook de Europese en heeft iedereen zicht op de cijfers, aldus de Raad van State. Prinsjesdag blijft wel bestaan, inclusief koets en het voorlezen van de troonrede. Er komt alleen een belangrijk moment bij.
Heeft dat zin?
Volgens het adviesorgaan wel. De komende tijd wordt volop gesproken door de Europese ministers van Financiën over hoeveel schuld een land mag hebben en daarbij gaat het ook over het geld dat de Europese Commissie momenteel leent op de kapitaalmarkt. De Europese Commissie haalt geld op voor het coronaherstelfonds van ruim 750 miljard. De financiële markten reageren positief, maar er zit een groot nadeel aan vindt de Raad van State.
“Er wordt uitgestraald dat de EU een eenheid is, dat er transfers van sterkere naar zwakkere landen plaatsvinden en dat er dus geen sprake is van een unie die uit elkaar valt.”
Op het eerste gezicht lijkt dat mooi, maar er zit een enorme adder onder het gras. De rente loopt niet op in landen als Spanje, Italië en Griekenland. Ze kunnen, anders dan bij de financiële crisis, goedkoop geld lenen. Maar de belangstelling voor hun staatsleningen neemt zienderogen af. Heel veel wordt opgekocht door de Europese Centrale Bank (ECB). De Raad van State doet geen voorspelling over wat er mis kan gaan, maar heeft het wel over oplopende rente en hogere inflatie. In ieder geval zal het gevolgen hebben ook voor Nederland. “Wees daar helder over”, adviseert het college.
Waarschuwing
En dan heeft de Raad van State ook nog een voorspelling. Niets is zo blijvend als een tijdelijke regeling. Het Nederlandse kabinet ging akkoord met het coronaherstelfonds op voorwaarde dat het eenmalig zou zijn. Maar de Raad van State denkt dat het fonds wel eens een blijvertje zou kunnen worden. De komende jaren hebben lidstaten extra geld nodig om hun economie er weer boven op te krijgen. En landen hebben nu gezien dat de Europese Commissie vrij makkelijk geld kan ophalen.
Verder vindt de Raad dat het Nederlandse kabinet zo snel mogelijk ook geld moet ophalen in Brussel. Tot op heden vindt het demissionair kabinet dat ze pas een aanvraag kunnen indienen als er een nieuw kabinet is. Minister Hoekstra liet onlangs wel weten dat als er op 1 oktober nog geen schot in de formatie zit, de Tweede Kamer dan mag meedenken en het demissionaire kabinet met de wensen van het parlement alsnog naar Brussel gaat.
Nog meer verkiezingen
Visegrad 24 🇨🇿🇭🇺🇵🇱🇸🇰
We are protecting the security of the whole of Europe,

says PM Viktor Orbán on his visit to the Southern Border with Czech PM @AndrejBabis

🇭🇺🇨🇿🇪🇺 https://t.co/BQUnyGVMB3
Na de Duitse verkiezingen zal er met belangstelling worden gekeken naar buurland Tsjechië, waar op 8 en 9 oktober verkiezingen zijn. De positie van de huidige premier Andrej Babiš staat ter discussie. Opvallend is dat er weinig steun komt van Europese liberalen. Uit het Europees Parlement komen van andere fracties zelfs scherpe veroordelingen. Jeroen Lenaers (CDA) stelde recent samen met Lara Wolters (PvdA) nog voor om de premier niet meer toe te laten bij Europese toppen.
Maar hij krijgt steun vanuit Hongarije. Babiš is een groot bewonderaar van de Hongaarse premier Viktor Orbán. Hij noemt de Hongaarse premier een geestverwant en bewondert hem vanwege z'n gezinsvriendelijke beleid. Bovendien staan ze zij aan zij in het strijd tegen de herplaatsing van migranten over alle EU-lidstaten.
Nu we het toch over Orbán hebben
Hongarije zit Nederland behoorlijk dwars. Zo krijgt verzekeringsbedrijf Aegon geen toestemming om de Hongaarse tak van het bedrijf aan het Oostenrijkse bedrijf VIG te verkopen. Nadat de Hongaarse minister van Binnenlandse Zaken de verkoop eerder had geblokkeerd, heeft nu ook een rechtbank in Boedapest uitgesproken dat het bedrijf niet verkocht mag worden.
Het past volgens de voormalige gouverneur van de centrale bank in het streven van Hongarije om nationale kampioenen te kweken. Door de overname te blokkeren wordt Aegon min of meer gedwongen om het bedrijf, tegen een veel lagere prijs, aan een Hongaarse onderneming te verkopen.
Zijn we wel 'Fit'genoeg?
Het kabinet moet extra maatregelen nemen om aan de klimaat-doelstellingen van de Europese Commissie te voldoen. Dat schrijft het Planbureau voor de Leefomgeving. Het Planbureau heeft op verzoek van de Tweede Kamer de maatregelen uit de klimaatvoorstellen van Eurocommissaris Frans Timmermans doorgerekend. Premier Rutte zei eerder deze week dat Nederland de komende tijd meer zal moeten doen om de doelstellingen (klimaatneutraal in 2050) te halen. Maar het kabinet liet ook weten dat er vooralsnog te weinig geld is.
De doorrekening is er wel een met een aantal slagen om de arm, omdat nog lang niet alle voorstellen bekend zijn en het nog niet zeker is dat alle plannen die door Brussel worden voorgesteld, de eindstreep ook halen. Zowel de Europese ministers als het Europees Parlement moeten er nog over discussiëren.
Wat kunnen we wel zeggen?
Uit de rekensommen blijkt dat huishoudens over tien jaar gemiddeld honderd euro extra voor energie moeten betalen op jaarbasis. Ook de kosten voor de auto nemen toe; gemiddeld met 85 euro. Die tien jaar is van belang, want in 2030 moet de CO2-uitstoot met 55 procent zijn afgenomen, vandaar de titel van de klimaatplannen van Frans Timmermans: Fit for 55.
Een groot aantal maatregelen uit de plannen van Timmermans worden bindend, oftewel: Nederland moet die overnemen en uitvoeren. Bijvoorbeeld de plannen voor energiebesparing en het gebruik van hernieuwbare energie (zon en wind).
Volgens het Planbureau moet er in feite een nieuw klimaatplan worden gemaakt. Zo gaat ons land nog uit van het gebruik van zogenoemde blauwe waterstof, daarbij komt nog wel CO2 vrij, maar die wordt afgevangen, terwijl de Europese Commissie groene waterstof verplicht wil stellen, waarbij geen CO2 vrijkomt. Groene waterstof is wel duurder en daar is door het kabinet nog geen rekening mee gehouden.
Renovatie
Verder heeft het kabinet geen rekening gehouden met de verplichte energiebesparing. Volgens de Europese plannen moet er de komende jaren 37 procent worden bespaard. Om dat te bereiken zullen heel veel huizen moeten worden geïsoleerd. Het Planbureau voor de Leefomgeving komt tot drie keer zoveel als nu voorzien.
Ook worden de vliegtickets duurder, doordat ook de luchtvaart moet gaan betalen voor de uitstoot van CO2.
Wie gaat het betalen?
Zoals wel vaker in de politiek is dat de hamvraag. In een eerste reactie op de plannen vanuit Brussel waarschuwt het demissionaire kabinet dat de geldsluizen niet open moeten om allerlei klimaatprojecten te financieren. Zo wil eurocommissaris Frans Timmermans (PvdA) onder meer een Sociaal Klimaatfonds op richten. In een reactie schrijft staatssecretaris Dilan Yesilgöz (VVD) aan de Tweede Kamer:
“Het kabinet is terughoudend ten aanzien van nieuwe fondsen en het openbreken van het Meerjarig Financieel Kader.”
De inzet vanuit Den Haag zal zich in eerste instantie richten op de inhoudelijke onderhandelingen over hoe CO2-reductie behaald kan worden. Pas daarna komt volgens Nederland het moment om te spreken over de financieringsmodellen. ‘De precieze budgettaire gevolgen van het pakket zijn nu nog niet bekend’, schrijft Yesilgöz en voegt toe dat het aan een volgend kabinet is om daarover te besluiten.
Hoe is het met de brexit?
Het onderwerp lijkt wat ondergesneeuwd door andere prioriteiten – zoals de corona-pandemie, Afghanistan en het klimaatprobleem – maar zal vast binnenkort weer onze aandacht vragen, zeker vanwege de door Brexit weer openliggende ‘Ierse kwestie’.
Hoe staat het ondertussen met de ambities van ‘Global Britain’ – na de bevrijding van de ketenen waarin de EU het Verenigd Koninkrijk gevangen hield? Marko Bos met een overzicht.
Het VK is erin geslaagd om vrijhandelsakkoorden te sluiten met een reeks van landen buiten de EU:
  • Canada;
  • Japan;
  • Korea;
  • Mexico;
  • Noorwegen;
  • Zwitserland;
  • Turkije.
Deze akkoorden komen sterk overeen met de akkoorden die de EU eerder met deze landen heeft gesloten – en waarvan het Verenigd Koninkrijk dus al deelgenoot was voordat het de EU verliet. Kortom: het gaat hier om schadebeperking, niet om mogelijke winst van het verlaten van de EU.
Die winst dacht Boris Johnson wel te kunnen incasseren door het sluiten van een vrijhandelsakkoord met de Verenigde Staten. Donald Trump leek daartoe zeer genegen, maar de nieuwe president Jo Biden maakte de Britse premier afgelopen week duidelijk dat een vrijhandelsakkoord met het VK niet op zijn prioriteitenlijst staat. Een flinke tegenvaller voor Johnson – die militair-strategisch natuurlijk wel een succes boekte met de afspraak met de VS en Australië over de levering van nucleair aangedreven duikboten en daarmee Frankrijk en de EU een hak zette.
De Britse tegenvaller op handelsgebied kunnen we dankzij een recente studie van drie Groningse economen – Steven Brakman, Harry Garretsen en Tristan Kohl – goed op waarde schatten. . Door Brexit is de internationale handel van het VK met liefst 29% afgenomen. De inmiddels gesloten vrijhandelsakkoorden hebben de schade teruggebracht tot een krimp met 23 procent.
Een vrijhandelsakkoord met de VS zou de teruggang nog eens halveren, tot zo’n 12 procent. En als het VK er vervolgens in zou slagen met alle andere landen in de wereld een vrijhandelsakkoord te sluiten, zou nog steeds een teruggang van de internationale handel met vijf procent resteren.
Kortom: de wereldeconomie is te klein om het VK voldoende compensatie te kunnen bieden voor het verbreken van de nauwe relaties met de EU-lidstaten. In de internationale economie gelden de wetten van de zwaartekracht. Geografische nabijheid stimuleert de onderlinge handel, en als je die handel gaat belemmeren, valt dat nauwelijks te compenseren door het aanhalen van de handelsbetrekkingen met verder weg gelegen landen. Vanuit de EU bezien is het alsof het VK zich door Brexit op de aardbol heeft verplaatst naar Groenland.
Naast de teruggang in het goederenverkeer veroorzaakt Brexit ook andere schade. Bijvoorbeeld door het ontmoedigen van arbeidsmigranten uit de EU. Door het ontbreken van fruitplukkers, vleesverwerkers en vrachtautochauffeurs loopt de bevoorrading van winkels spaak. Dat zijn geen onvermijdelijke gevolgen van Brexit – maar wel van de vorm die de regering van Boris Johnson heeft gekozen. En dan laten we het risico van het uiteenvallen van het Verenigd Koninkrijk nog maar even onbesproken.
Kranten
Met deze week de kranten uit Spanje.
In El Mundo het verhaal van Puigdemont, de voormalige Catalaanse premier die naar België uitweek nadat er een arrestatiebevel tegen hem was uitgevaardigd. De Belgen weigerden hem uit te zetten en hij kon als Europarlementariër in Waterloo gaan wonen. Recent hief het Parlement zijn immuniteit op, waarna een juridisch steekspel begon. Spanje eiste zijn uitlevering, nadat hij op Sardinië was aangehouden.
El Païs heeft een interview met z'n advocaat over het Europese aanhoudingsbevel. Volgens Spanje was dat ingetrokken, ook het Europees Hof ging er van uit dat het was ingetrokken, maar het ligt nu opeens toch weer op tafel. De advocaat noemt het een schimmige situatie.
Spanje krijgt een tik op de vingers vanuit Brussel. In een aantal gevallen is een snelweg verlengd zonder dat daar een openbare aanbesteding voor is gedaan. Het bedrijf dat de oorspronkelijke (tol) weg had gebouwd mocht ook de nieuwe aansluitende weg bouwen. Het verhaal staat in La Nueva España.
De Nederlandstalige krant van Spanje heeft ook een verhaal over wegen. De Spaanse wegen behoren tot de beste van Europa. Nederland heeft de beste wegen, daarna Zwitserland, Oostenrijk, Portugal en dan Spanje. De snelwegen komen beter uit de bus dan bijvoorbeeld de wegen in Frankrijk of Duitsland. Echt slecht zijn de wegen in Italië en België.
En verder
***** Komt er weer een nieuw plan B. Het is mogelijk dat de regering van Boris Johnson het Ierse protocol bij de Brexit-overeenkomst eenzijdig opschort. De Europese Unie wil dan niet overvallen worden en klaar zijn voor de dan ontstane situatie, waarbij gezocht wordt naar praktische oplossingen, zodat burgers in Ierland en Noord-Ierland er niks van merken. Creatieve oplossingen noemen ze het, in de tijd van brexit-onderhandelaar Barnier werd het een plan B genoemd.
***** Het verzet van het Europees Parlement tegen een nieuwe man als controleur bij de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) is gelukt. Er komt een vrouw. De Duitse Verena Ross wordt de nieuwe voorzitter van deze club. Het Parlement moet de benoeming nog wel formeel goedkeuren. Ross wordt dan de derde vrouw die dit jaar in een financiële Europese topfunctie wordt benoemd. Eerder werd de Nederlandse Petra Hielkema voorzitter van de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen.
***** Is in Frankrijk een campagne gestart om sponsors te weren tijdens het voorzitterschap van het land volgend jaar. Volgens Foodwatch International moet het land gewoon een eerlijke prijs betalen als ze vervoer, goederen of diensten nodig heeft. In het verleden sponsorden grote bedrijven vaak het land dat voorzitter was. Oostenrijk had in 2018 Porsche, Audi en Microsoft als sponsoren; Malta in 2017 BMW, AirMalta en Microsoft en Slowakije in 2016 Peugeot, Orange en Microsoft. Het Europees Parlement heeft zich in het verleden uitgesproken tegen sponsering, maar het is niet verboden. Lees meer hier.
Misschien gemist
Elke dag is er vers nieuws over Nederland en Europa te lezen via onze site Brusselsenieuwe. Maar misschien heeft u niet alles gelezen. Daarom hier een kleine selectie.
*** Met een camper op zonne-energie naar Spanje. Er is, bij de start in Brussel, echter een klein probleem voor de studenten uit Eindhoven: De camper wil niet rijden. Dat is niet alleen jammer voor de studenten, maar ook voor de europarlementariërs die hadden gehoopt op een ritje met de speciale camper. Lees meer hier.
*** Stoere nee-zeggers, dat is het beeld van Nederlandse ministers in Brussel. Buitenlandse media gaven een paar jaar geleden de bijnaam mr No aan premier Rutte, die het vervolgens als een soort geuzennaam voert, vooral in Nederland. Maar klopt dat beeld? Het onderzoeksplatform Follow the Money zocht het uit en komt tot de conclusie dat de Nederlandse ministers steeds vaker ja zeggen in Brussel. Lees hier meer en het hele verhaal van Follow the Money is hier te lezen.
*** De digitale euro komt er aan. Volgens minister Hoekstra gaat het heel snel. Steeds minder mensen hebben nog contant geld in hun portemonnee, maar de Europese Centrale Bank (ECB) geeft alleen Europese biljetten en euromunten uit voor consumenten. Daar willen ze met de digitale euro, ook wel de ‘deuro’, genoemd verandering in gaan brengen. Het zijn digitale bankbiljetten die contant geld niet vervangen, maar aanvullen volgens de Europese Centrale Bank. Lees het hele verhaal hier.
*** Een speciale onderzoekscommissie van het Europees Parlement was deze week op bezoek in Bulgarije. De delegatie met Anja Hazekamp van de Partij voor de Dieren in de gelederen, wilde met eigen ogen zien hoe het is gesteld met de transporten van dieren. Dieren op weg naar het slachthuis buiten de Europese Unie worden soms in verschrikkelijke omstandigheden dagen of zelfs weken lang vervoerd. Lees meer hier.
*** Zonder laadpalen mislukt de grote overstap van autorijders van traditioneel naar elektrisch rijden. Daarom moet er een actieplan komen om in heel Europa meer laadpalen te bouwen. Nederland wil een speciaal Europees actieprogramma. Hier het verhaal.
Dat was het voor deze week. Elke dag dus vers nieuws op Brusselsenieuwe en volg de twitteraccounts @Brusselsenieuwe en @BrusselsPeil.
Tot volgende week.
Vond je deze editie leuk? Ja Nee
Bert van Slooten

In Brussels Peil scherpe analyses, hardnekkige geruchten en vooral veel Europees nieuws. Wat betekenen de voorstellen, wetten en maatregelen voor Nederland? Hoe gaat het verder met corona, de crisis en de Green Deal. Bert van Slooten peilt de stemming.

Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Created with Revue by Twitter.
https://twitter.com/BrusselsPeil