Bekijk profielpagina

Brussels Peil - Het gaat niet vanzelf

Het Binnenhof lag deze week in Brussel. De ene na de andere minister of staatssecretaris kwam, soms virtueel, langs. Hoekstra, Jetten, Kaag, Staghouwer, Van den Burg en altijd overal met iedereen aan de telefoon Rutte. Europese politiek gaat niet van zelf. Het Nederlandse parlement dat net een campagne was begonnen om meer inspraak vooraf te krijgen, is nu aangewezen op A4-tjes waarin staat wat er is besloten.
De nieuwsbrief gaat over sancties, gas, geld en de moeilijkheden die er soms bij komen kijken om contracten op te zeggen.
Volg de site van Brusselse Nieuwe voor het laatste nieuws.

Het gaat niet vanzelf
Ze staan schouder aan schouder in de strijd tegen Rusland. Eensgezind (in ieder geval naar buiten toe) worden besluiten genomen in Brussel. Maatregelen die een nieuwe Europese fase inluiden. Er zijn opeens afspraken mogelijk over de opvang van vluchtelingen, niet alleen wordt meer geld aan defensie toegezegd ook de discussie over het Europese leger is in een stroomversnelling terecht gekomen. En de gewone financiële discussie staat even on hold; oftewel de soepele begrotingsregels blijven voorlopig gelden.
Dan hebben we het nog niet eens over de uitbreiding van de EU. De diplomaten in Brussel zijn in feite de generaals die de Unie in gevechtspositie brengen, waarna de ministers de plannen goedkeuren. De Europese machine in Brussel maakt overuren.
Hoe gaat het?
De economische oorlog tegen Poetin stuit op grote en kleine problemen. Zo kunnen beleggers wel hun aandelen in Russische bedrijven willen verkopen, maar zolang de beurs in Moskou is gesloten, is het lastig om er kopers voor te vinden. En de regels voor vluchtelingen uit Oekraïne worden versoepeld, maar niet voor iedereen.
Er is de afgelopen week heel veel besloten. Een kleine greep:
  • Geen financiële zaken meer doen met Russische banken, waaronder Bank Otkritie, Novikombank, Promsvyazbank, Bank Rossiya, Sovcombank, Vnesheconombank, VTB BANK;
  • Verbod op effectenhandel met Rusland;
  • Bevriezing handel voor de regio’s Donetsk en Loehansk;
  • Geen geld naar overheidsbedrijven zoals de Russische spoorwegen, scheepsbouwers en havens zoals Novorossiysk Commercial Sea Port;
  • Geen noteringen meer op Europese beurzen voor Russische bedrijven;
  • Verbod op verkoop hoogwaardige technologie;
  • Verbod op exporteren van goederen en technologieën voor olieraffinage;
  • Producten die geschikt zijn voor gebruik in de luchtvaart- of ruimtevaartsector mogen niet meer naar Rusland worden vervoerd;
  • Verbod op uitzenden van RT (Russia Today);
  • Verbod om te vliegen in Europees luchtruim door Russische vliegtuigen inclusief de privéjets van de allerrijksten.
Maar het is niet makkelijk om de Russische invloed zomaar weg te snijden. Neem bijvoorbeeld de gasleveranties. Veel gemeenten willen van het contract met Gazprom af. Maar dat kan niet zomaar. Daar zijn Europese regels voor.
Zo moet je als gemeente een zogenoemde aanbesteding doen, zodat iedereen die -in dit geval gas - levert ook kan meedoen. Een gemeente kan dus wel zeggen we ontbinden het contract en schrijven een nieuwe procedure uit, maar grote kans dat Gazprom Energy NL die aanbesteding opnieuw wint, want het is een in Nederland geregistreerde onderneming, die dus niet onder de economische sancties voor Rusland valt.
Friesland kijkt er iets anders tegenaan. De provincie Fryslân wil eind volgend jaar (2023) het gascontract ontbinden en dan overstappen op een zelflevermodel. “Wij willen lokaal opgewekte energie en gas produceren en gebruiken”, laat gedeputeerde Poepjes aan Binnenlands Bestuur weten.
Zelf biogas produceren is een van de manieren om minder energieafhankelijk van Rusland te worden. Europees commissaris Frans Timmermans is daar voorstander van. Komende week komt de Europese Commissie met een energieplan en daar staat in dat er fors meer biogas moet worden geproduceerd. Over ruim tien jaar moet er 35 miljard kubieke meter van dit gas beschikbaar komen. Dat is een verdubbeling als je het met 2015 vergelijkt. In Nederland werd vorig jaar 221 miljoen kuub gemaakt.
Caspar Veldkamp
In light of invasion of Ukraine by Russia, supported & facilitated by Belarus, EBRD’s executive Board approved recommendation to suspend access to EBRD’s resources for Russia & Belarus https://t.co/wUcECalQRk
Nog een voorbeeld; de voormalige Oost-Europabank, tegenwoordig EBRD (De Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling) geheten. Opgericht begin jaren negentig van de vorige eeuw om voormalige communistische landen te helpen bij de overgang naar een markteconomie. Hoe zet je Rusland, dat daar ook in zit, er uit? Om Rusland er uit te zetten moeten de statuten worden herschreven en dat is niet eenvoudig.
Volgens de Nederlandse bewindvoerder Caspar Veldkamp was het een bijzondere vergadering waarin hij naast de Russische bewindvoerder zat met daarnaast de Oekraïense vertegenwoordiger. Afgesproken is om de investering in Rusland verder af te bouwen (één miljard euro); ook de projecten in Belarus (Wit-Rusland) van ongeveer 900 miljoen euro worden afgebouwd. Volgende week woensdag vergadert de bank over extra geld voor Oekraïne zelf.
Ursula von der Leyen
Europe stands by those in need of protection.

All those fleeing Putin’s bombs are welcome in Europe.

We will provide protection to those seeking shelter and we will help those looking for a safe way home.

Our proposal to support people fleeing the war in Ukraine ↓
Ondertussen zijn miljoenen mensen op de vlucht. Op de stations van Warschau, Boedapest, Bratislava en Berlijn wemelt het van de ontheemde Oekraïners op zoek naar een veilige plek.
Ursula von der Leyen: “Alle mensen die op de vlucht zijn voor de bommen van Poetin zijn welkom in Europa.”
En dus werd een hele oude richtlijn uit de kast getrokken uit 2001. De richtlijn tijdelijke bescherming; ooit opgesteld na de Balkanoorlogen, waardoor vluchtelingen niet aan alle normale asielprocedures hoeven te voldoen. Zelfs bij de vluchtelingencrisis van 2015 is die richtlijn niet gebruikt. Vluchtelingen krijgen dan drie jaar lang een reeks rechten zoals:
  • Recht op verblijf in EU-land;
  • Toegang tot de arbeidsmarkt;
  • Huisvesting;
  • Sociale bijstand en bestaansmiddelen;
  • Recht op gezondheidszorg.
NEXTA
What countries are #refugees from #Ukraine going to?

There are already more than 1.2 million of them. https://t.co/hUepKUwnbc
Maar ook hier ging het niet vanzelf. Polen en Hongarije wilden een klein amendement. Alleen echte Oekraïners mogen van deze regeling gebruik maken, zodat ze geen studenten uit Afrikaanse landen of India moeten opnemen. De andere EU-landen zijn uiteindelijk knarsetandend akkoord gegaan met het compromis dat alleen langdurig ingezetenen (inwoners) van Oekraïne recht op de regeling geven. Bovendien mogen lidstaten, per vluchteling, beslissen of ze wel of geen tijdelijke bescherming krijgen.
De regeling geldt trouwens maximaal één jaar, waarna er de mogelijkheid bestaat om het met twee jaar te verlengen.
Voor wat hoort wat
En elke crisis of oorlog zorgt voor nieuwe kansen om wat extra’s te verdienen of zaken uit het verleden te regelen. Zo ziet Qatar z'n kans schoon. Het land wil best gas leveren aan de Europese Unie, maar dan moeten er twee dingen gebeuren.
  1. Europa moet beloven dat het gas niet doorverkoopt en dus alleen voor de eigen inwoners en industrieën gebruikt;
  2. En een onderzoek uit 2018, naar de manier waarop Qatar contracten afsluit, die volgens de Europese Commissie niet aan normen van de vrije gasmarkt voldoen, door alle voorwaarden die worden gesteld, moet worden stopgezet.
De Europese Commissie staat met de rug tegen de muur, want het gas uit Qatar is hard nodig als alternatief voor het Russische gas.
Russisch geld
En dan de inkomsten voor Rusland. De meeste banken zijn dan wel afgesloten, maar de rekeningen om geld voor het gas naar over te maken zijn nog steeds in gebruik. En Rusland boert daar goed mee, de prijzen stijgen en stijgen.
Marko Bos duikt deze week in het gas en de voorraden.
Op het aardgasfront heeft Rusland de afgelopen week belangrijke winst geboekt. Rusland zet gas in als sanctiemiddel tegen de EU, niet door de gaskraan dicht te draaien, maar door de EU fors meer te laten betalen. De grafiek (boven dit verhaal) laat zien dat de gasinkomsten van Rusland uit de export naar de EU in de weken voor de inval in Oekraïne zo’n 200 miljoen euro per dag bedroegen. Dat bedrag is na de inval omhoog geschoten, tot zo’n 660 miljoen euro op 3 maart. 
Deze extra gasinkomsten ondermijnen natuurlijk de werking van de economische en financiële sancties die de EU en NAVO-partners getroffen hebben. Op korte termijn is daar weinig aan te doen – tenzij je burgers in de kou wilt zetten en bereid bent forse economische schade te incasseren. De sterke energie-afhankelijkheid van Rusland laat zich niet van de ene dag op de andere terugbrengen. De mogelijkheden om gas van elders te importeren (van overzee in de vorm van LNG) zijn voorlopig beperkt. 
Daarbij komt dat de EU deze winter is ingegaan met historisch lage gasvoorraden. Gelukkig is de winter vrij zacht geweest, maar een eerste prioriteit moet zijn om de volgende winter wel in te gaan met volle gasvoorraden. Dat gaat vast niet lukken zonder Russisch gas. En denktank Bruegel waarschuwt alvast voor de veel hogere rekening. Tegen de huidige prijzen zal daarvoor zo’n 70 miljard euro moeten worden betaald, tegen gemiddeld 12 miljard euro in voorgaande jaren. Voor particuliere ondernemers een heel riskante investering, want Gazprom zou vervolgens kunnen besluiten om de gasprijs weer te verlagen. Hier zullen de lidstaten en de EU actie moeten ondernemen.
Wat is er wel mogelijk om van het Russische gas af te kicken? Het International Energy Agency (IEA) heeft een tienpuntenplan neergelegd waarmee de EU dit jaar de invoer van gas uit Rusland met een derde kan terugbrengen (van 150 miljard m3 naar 100 miljard m3). Voor een belangrijk deel draait het om extra invoer van gas uit andere landen (30 miljard m3). Maar ook met langer gebruik maken van nucleaire energie en met het verlagen van de thermostaat kan een flinke besparing worden gerealiseerd. Gebouwen worden vaak tot 22°C verwarmd; elke graad lager levert zo’n 10 miljard m3 aan besparing op. Beter isoleren en een dikke trui aan zijn op korte termijn belangrijke middelen om de stijging van de aardgasrekening aan Rusland nog een beetje af te remmen.
Vergeten verdrag
Op een houten tafel, zandzakken rondom aanwezig, gehaast tekende president Zelensky de formele Oekraïense aanvraag voor het lidmaatschap van de Europese Unie. Later werd het document in Brussel uitgeprint en officieel aan de Europese Commissie overhandigd. Tot zover het deel met de papieren. Maar wat nu? Niet zozeer wat de politiek er van vindt, maar wat is de procedure?
Daarvoor moeten we terug naar een vergeten verdrag. Het verdrag van Kopenhagen uit 1993. Het zijn de jaren net na de val van de muur. De voormalige landen van achter het ijzeren gordijn staan te popelen om lid te worden en dus stellen de toenmalige regeringsleiders drie criteria op waaraan een kandidaat-lidstaat moet voldoen voordat het tot de Europese Unie kan toetreden.
  • Stabiele instellingen, die de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten eerbiedigen en respect voor minderheden waarborgen;
  • Een goed functionerende markteconomie, die tegen een stootje kan , oftewel opgewassen moet zijn tegen de concurrentie van andere EU-landen.
  • Alle ooit in de EU afgesproken regels moeten worden overgenomen en opgenomen in de wetten van het land.
In 2006 is daar nog een criterium aan toegevoegd:
  • Een nieuwe lidstaat mag het effectief functioneren van de EU niet belemmeren.
Uiteindelijk kan een kandidaat lid pas toetreden als aan alle voorwaarden is voldaan (meer dan dertig hoofdstukken) en alle andere EU lidstaten moeten het er mee eens zijn. Nederland kan dus de toetreding van een nieuw land in haar eentje tegenhouden.
Ondertussen hebben ook Moldavië en Georgië gevraagd om lid te mogen worden van de EU. Of de procedure snel gestart gaat worden is zeer de vraag.
Vicevoorzitter Margaritis Schinas: “Elke discussie over het versnellen van de toetreding van Oekraïne tot de EU op dit moment helpt niet. Dit is niet het moment om dit soort beslissingen te nemen.”
En verder
Eric Zemmour
721 parrainages enregistrés aujourd'hui ! Quelle fierté ! Merci aux maires et aux élus de France. https://t.co/LjKNHPbbk0
***** Moest de Franse presidentskandidaat Le Pen meer dan een miljoen folders weggooien. Reden: ze stond er prominent op afgebeeld met de Russische leider Poetin. De foto was juist bedoeld om te laten zien dat Le Pen een internationale uitstraling heeft.
Er is nog meer tegenslag voor Le Pen. Haar nicht Marion Maréchal gaat waarschijnlijk vandaag haar steun uitspreken voor de grote rivaal van tante Marine Le Pen, de uiterst rechtse Éric Zemmour. Hij heeft zie de tweet overigens de benodigde handtekeningen om mee te doen binnen.
Le Pen is in fel gevecht met Zemmour en Valérie Pécresse om in de eerste ronde tweede te worden achter huidig president Macron. Nummer twee mag het in de tweede ronde opnemen tegen Macron. En elke stem telt momenteel. De kandidaat van de Républicains - Valérie Pécresse - zakt momenteel langzaam weg en heeft nog maar 12,5 procent van de stemmen. Maar Le Pen en Zemmour gaan nek aan nek en peilen momenteel alle twee 16 procent. Macron peilt op 25,5 procent. Lees meer hier.
***** Begint het treinverkeer in Europa weer richting het oude niveau te gaan. Blijkt allemaal uit gegevens van Eurostat. In Slovenië kwam er eind vorig jaar een plus van 45 procent. Ook in Ierland (plus 42) en Italië (plus 30) hadden mensen weer zin om de trein te nemen. Spanje noteerde een toename van 29 procent en Nederland bleef steken op 23 procent, dat komt trouwens overeen met 9.571.000 passagier. Lees meer hier.
***** De Europese Ombudsman stelt een onderzoek in naar wat ze de draaideur bankiers noemt. Medewerkers van de Europese Centrale Bank (ECB) die voor banken gaan werken die daarvoor verantwoordelijk waren voor de controle op die banken. De ombudsman heeft als eerste daad in het onderzoek de gegevens opgevraagd van alle medewerkers die de afgelopen twee jaar bij de ECB zijn vertrokken; waar ze naar toe zijn gegaan en wat er met ze is afgesproken. Lees meer over het onderzoek hier.
***** In het oude Rusland hadden ze iets met helden. Held van de SovjetUnie, held van de week, held van de fabriek. Het was voor de kameraden een eretitel. Maar de naam van de straat in Vilnius (Litouwen) waar de Russische ambassade is gevestigd zal geen warme gevoelen oproepen bij de Russen. Het pand is sinds kort gevestigd aan de Helden van Oekraïne straat. De gemeenteraad heeft de kleine doodlopende straat een nieuwe naam gegeven. Als iemand een kaartje wil sturen; dit is het adres in het Oekraïns Улица Героев Украины 2.
Lees hier het Facebook-bericht van de burgemeester en nog meer hier.
***** Tienduizenden Slowaken hebben de afgelopen dagen een nieuw paspoort aangevraagd. Ze zijn bang dat de oorlog hun kant opkomt en willen in dat geval snel en met de juiste papieren kunnen vluchten. Lees meer hier.
***** En wie meer wil weten over de plotselinge ommezwaai van de Hongaarse premier Orbán, kan hier luisteren naar een reportage van Tijn Sadée. Of kijk hier voor een impressie vanaf de grens tussen Hongarije en Oekraïne.
***** Wat kan je vertrouwen, wat is echt? Wat is in scene gezet? Bij elke oorlog blijft dat moeilijk. Lees dit verhaal in De Volkskrant over de vrouw die de oorlog ontvluchtte. Haar foto stond overal in de Westerse media, maar in Rusland twijfelen mensen aan de beelden. Ze hebben de vrouw eerder gezien.
Misschien gemist
Onder de titel de vrijdag vraag gaan we op de website elke vrijdag een vraag beantwoorden. Het antwoord is natuurlijk ook in de nieuwsbrief te lezen. Mijn vraag is: Wat is de vraag? Het kan over van alles gaan. Van de sancties, waarom ergens voor of tegen is gestemd, wat de zeggenschap is van een resolutie, een parlementair voorbehoud of iets heel anders. Laat het ons weten via dit emailadres. Of via de knop onderaan de nieuwsbrief, waar natuurlijk ook heel andere vragen en opmerkingen kunnen worden gemaakt.
+++ Deze week ging de vraag over PFAS. De Westerschelde is vervuild met PFAS vanuit België. Welke acties worden er vanuit Brussel ondernomen? En welke maatregelen worden in Nederland genomen om de vervuiling aan te pakken? Lees het antwoord hier.
+++ De commissie Buitenlandse Zaken van de Tweede Kamer heeft zijn handtekening gezet onder een oproep van het Britse Lagerhuis om een internationaal tribunaal op te richten om de Russische president Poetin te berechten. Daarin staat dat er, naast het onderzoek dat de aanklager van het Internationaal Strafhof is gestart, ook een speciaal Oekraïne-tribunaal moet komen om Russische misdaden te berechten. Lees het hele verhaal van Laurens Boven hier.
+++ De Europese Unie heeft op dit moment geen behoefte aan extra Gronings gas. “Ik heb daar gelukkig geen vragen over gehad”, vertelde de Nederlandse Energieminister Rob Jetten na afloop van een extra ontmoeting met de andere EU-energieministers in Brussel. Vooralsnog zien de Energieministers nog geen terugval in de levering van gas uit Rusland. Het blijft gewoon komen.
Voorlopig is er in Nederland voldoende gas in voorraad. Er komen wel extra opslagplaatsen (terminals) voor LNG. “Nederland heeft daar met Duitsland afspraken over gemaakt.” Voor de komende winter moet er extra gas worden ingeslagen, zo hebben de ministers afgesproken. Lees het hele verhaal hier.
+++De eigen enquête van de Tweede Kamer over de toekomst van Europa is populair. Binnen twee weken hebben meer dan 10 duizend mensen de enquête van de Tweede Kamer ingevuld met vragen over de Europese Unie. De parlementariërs willen de resultaten van de online burgerondervraging gebruiken als input voor de Conferentie over de toekomst van Europa die eind maart en halverwege april plaatsvindt. Het hele verhaal is hier te lezen.
+++Minister Kaag wil nieuwe sancties en denkt daarbij aan de zogenoemde trustkantoren. Ze wil een verbod op deze constructies, die zaken doen voor derden (Russen in dit geval) maar daardoor buiten de sanctiemaatregelen vallen. Hanna Hosman schreef dit verhaal.
+++ Mendeltje van Keulen schrijft deze week over hoe de NAVO en de EU samenwerken. Dit is het begin van haar column.
President Poetin vecht voor een strategische buffer om Rusland. De politiek onrealiseerbare eis dat een aantal lidstaten van de Europese Unie uit de NAVO zouden moeten wil Rusland militair afdwingen. Hadden we geluisterd naar steeds bezorgdere geluiden van de lidstaten aan de rafelige Oostflank, dan hadden we ons in West-Europa voorbereid door harmonisatie van nationale legers. Helikopters, tanks, kleine wapens en militairen; Nederland en andere landen hebben ze wegbezuinigd, of juist dubbel. Het Verenigd Koninkrijk, een militair en qua inlichtingen cruciale Europese partner, vertrok tot overmaat van ramp uit de besluitvormingsstructuren van de Europese Unie. Inderhaast zijn zij deze week weer aangeschoven bij het diplomatieke-, en veiligheids-overleg. Nieuwsgierig naar de rest? Klik hier voor de hele column.
+++En dan nog een benoeming. De Europese Commissie heeft namelijk de Nederlander Yvo Volman aangewezen als datadirecteur van het directoraat-generaal Communicatienetwerken, Inhoud en Technologie. Die afdeling houdt zich bezig met het klaarstomen van de EU voor ‘het digitale tijdperk’. Details hier.
En dan nog dit over Europa en de gemeenteraadsverkiezingen.
Een live talkshow op 9 maart om 15.00 uur (online) over de Europese dimensie van de gemeenteraadsverkiezingen (16 maart) met Mendeltje van Keulen, Tibor Hargitai en drie praktijkexperts. Hoe werkt Europese samenwerking lokaal en wat doen gemeenten daaraan? Speciaal voor iedereen die actief is in een gemeente of decentrale overheid, studenten, docenten, beleidsmedewerkers, onderzoekers en andere geïnteresseerden.
De Talkshow is te volgen via deze link. Of schrijf je in via deze pagina. Meer info op LinkedIn en Instagram.
De verkiezingen gaan over lokale thema’s: bouwen we een nieuwe woonwijk, een nieuwe weg of juist meer groen? Hoe zorgen we voor veiligheid, goed onderwijs en een bruisende lokale economie? Gaan onze wijken ‘van het gas af’, sluiten of openen we de asielopvang?
In elk van de onderwerpen speelt Europese samenwerking een rol. Nederland maakt nieuwe milieu-, bouw- en asielregels met 26 andere EU-landen. Dat beleid wordt uiteindelijk uitgevoerd door de gemeente.
Deze online talkshow is een voorproefje voor een conferentie over dit onderwerp die op 2 juni 2022 op de Haagse Hogeschool wordt georganiseerd. Meer informatie daarover volgt begin maart.
Kun je niet wachten? Er is al podcastserie Global Gossip genaamd. In de komende weken gaat het over ‘Tussen Europa en het stadhuis’.
Dat was het voor deze week. Tot volgende week en in de tussentijd ga naar de site voor het laatste nieuws
Vond je deze editie leuk? Ja Nee
Bert van Slooten

In Brussels Peil scherpe analyses, hardnekkige geruchten en vooral veel Europees nieuws. Wat betekenen de voorstellen, wetten en maatregelen voor Nederland? Hoe gaat het verder met corona, de crisis en de Green Deal. Bert van Slooten peilt de stemming.

Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Created with Revue by Twitter.
https://twitter.com/BrusselsPeil