Bekijk profielpagina

Windmolenwoede, nieuwe kijk op psychoses en… een beroemde plastic stoel

Revue
 
 
31 oktober · Editie #102 · Bekijk online
Nieuwsbrief: 2Doc Weekly
Welkom bij een nieuwe 2Doc Weekly, met weer enkele fijne kijktips:
1. Tegenwind – Het verdriet van de veenkoloniën: in het Groningse dorp Meeden loopt het verzet tegen de komst van een windmolenpark helemaal uit hand, getuige deze typische boze burgerfilm over waar democratisch verzet ophoudt en intimidatie begint
2: Up to g-cup: in de eerste lingeriewinkel van Iraaks Koerdistan kunnen vrouwen, soms in bedekte termen, hun persoonlijke verhaal doen
3. Blue Monday: indringend portret van drie Nederlanders die last hebben (gehad) van psychoses. Als je jezelf en wat je waarneemt niet meer kunt vertrouwen….
4. Monobloc: Hoe een plastic stoel de wereld veroverde: lekker vlotte film over een stoel die iedereen kent, waarvan niemand houdt en die zijn (maatschappelijke) waarde allang heeft bewezen
5. De Zaak Lucano: videobrief over de burgemeester van het Zuid-Italiaanse dorp Riace die in de problemen is gekomen vanwege zijn wel erg ruimhartige benadering van vluchtelingen
Vanaf donderdag is bovendien The Truffle Hunters te zien in de bioscoop. Een werkelijk kostelijke film over de jacht op en handel in truffels in Noord-Italië. Met gegarandeerd enkele personages waarvan je gaat houden!
Tot slot vind je onderaan deze nieuwsbrief nog kijktips voor andere platforms en aanbevelingen van de 2Doc.nl-redactie.
Kijk ze!
Helmut

DOCU'S DEZE WEEK
1. Tegenwind – Het verdriet van de veenkoloniën (Human)
Human
Human
Als die windturbines twee kilometer verderop worden geplaatst, zeggen de boze dorpelingen, dan staken zij direct hun verzet. Daarvan kan echter geen sprake zijn. Een windpark moet er komen, 35 molens van maar liefst tweehonderd meter hoog. Recht voor hun neus. En dat pikken enkele inwoners van het Groningse dorp Meeden niet. ‘Je mag in dit land een vrije mening hebben’, constateert Jan Hendriks, één van de voortrekkers, cynisch in Tegenwind – Het verdriet van de veenkoloniën (58 min). ‘Als het maar hún mening is. Echt verbazingwekkend!’
Zo ontvouwt zich een typische boze burger-film: over gewone Nederlanders die worden geconfronteerd met een in hun ogen onverschillige, hardvochtige of zelfs onrechtvaardige overheid. Ze besluiten om terug te slaan. Wat begint met ludieke acties – een barbecue op de plaatselijke weg N33, demonstranten met kop van jut-maskers en een bezet buurthuis – mondt uit in projectielen op de akkers van windmolenvriendelijke boeren, bestuurders die worden afgebeeld als nazi en bedreigingen aan het adres van lokale bedrijven.
Deze terugblik op die strijd, vanuit het perspectief van de Groningse Don Quichottes, is thematisch verwant met eerdere films van Kees Vlaanderen. Waar hij in Holwerd aan Zee burgers introduceerde die samen met – of soms ook ondanks – de overheid werkten aan de leefbaarheid in hun Friese dorp, liet hij in De kleine oorlog van Boer Kok al zien hoe de verhouding Nederland-Nederlander ook danig verstoord kan raken. Deze docu gaat eigenlijk verder waar die film ophield: terwijl bij Boer Kok vooral de familie zelf de strijd aanbond, is het nu een belangrijk deel van de gemeenschap dat in het geweer komt.
Vlaanderen laat deze tegenstanders van het windmolenpark uitgebreid aan het woord, zonder hen echt het vuur aan de schenen te leggen. Óók als ze verbaal of non-verbaal uitdrukken dat hun doel toch wel zo’n beetje alle middelen rechtvaardigt. Terwijl er in Meeden toch echt mensen of organisaties huizen die er een wezenlijk andere mening op nahouden. Zij ontbreken echter in deze film, waardoor de sympathie van de kijker vrijwel automatisch komt te liggen bij de actievoerders, die elke vorm van twijfel over hun eigen handelen lijken te hebben uitgeschakeld.
Intussen werpt Tegenwind elementaire vragen op over onze democratie en de verhouding van de burger tot de overheid. Hoe zorg je er bijvoorbeeld voor dat Nederlanders écht inspraak hebben? Hoe ga je om met de onmacht van burgers die wél gehoord zijn, maar zich toch niet gehoord voelen? En waar houden burgerlijke ongehoorzaamheid en verzet op en beginnen intimidatie en zelfs terreur? Het verzet in Meeden eindigt in elk geval bij de rechter, waar de twee voornaamste oproerkraaiers in de beklaagdenbank zijn beland.
2. Up to g-cup (EO)
EO
EO
‘Je ziet hier nooit dat twee mensen die van elkaar houden ook echt bij elkaar komen’, zegt Hind. ‘Dat is onmogelijk. Ik ben nu ook één van die mensen. Je moet je eigen liefdesleven doodtrappen.’ Hind koestert een onmogelijke liefde, heeft ze even daarvoor verteld. Voor een man die aan een ander is beloofd. De Koerdische vrouw probeert hem nu zelf ook te vergeten met een ander, zegt ze ongemakkelijk glimlachend. Die houdt van haar, méér dan zij waarschijnlijk ooit van hem zal kunnen houden. Hind begint weer zenuwachtig te lachen. ‘Klaar. Ik kan niet meer.’
De jonge vrouw werkt in de eerste lingeriewinkel van Iraaks Koerdistan. Die is te vinden in een groot winkelcentrum te Suleimaniyahh en wordt van materiaal voorzien door de Nederlands-Koerdische Shapol, de centrale figuur in deze documentaire van Jaqueline van Vugt. In de winkel speelt een belangrijk deel van Up to g-cup (81 min.) zich af. Vrouwen passen er beha’s of ondergoed – activiteiten die ze zorgvuldig afschermen van de camera. Tussen de praktische handelingen en gesprekjes door doen ze, soms in bedekte termen, hun persoonlijke verhaal. Over de positie van vrouwen, seksuele ervaringen en oorlog, altijd weer oorlog.
Ze hebben stuk voor stuk zo hun littekens opgelopen. Lingerie kan hen helpen om hun zelfvertrouwen te vergroten, maar confronteert hen ook met zichzelf en de wereld waarin ze (moeten) leven. Schaamte speelt daarbinnen een belangrijke rol. En die speelt soms ook op in deze solide film, die volledig vanuit vrouwelijk perspectief wordt verteld. En de ervaringen van deze Koerdische vrouwen mogen ons dan misschien vertrouwd in de oren klinken, ze hebben nog altijd weinig aan urgentie ingeboet.
3. Blue Monday (KRO-NCRV)
KRO-NCRV
KRO-NCRV
Zij kijken recht in de camera. En wij als kijkers een héél klein beetje in hun ziel. ‘Ik ben wel heel erg geneigd te geloven dat dit voor mij de juiste zoektocht en de juiste weg is’, zegt Jerry Allon, een dertiger die wil weten wie zijn biologische vader is. ‘En als dan blijkt dat het allemaal een platte ziekte is die mij gewoon maar op een spoor zet waar ik eigenlijk niet op had moeten zitten, zou ik dat wel erg vinden.’ Hij denkt hardop verder en concludeert vervolgens: ‘Dan ben ik toch zieker dan ik dacht.’
Dat is ook het lastige van psychoses, constateert hij in Blue Monday (55 min.), een documentaire van Ingrid Kamerling (die tevens werkzaam is als psycholoog en ook al het thematisch verwante Rusteloze zielen, scènes uit de tbs en Echo - Theater in de tbs maakte). Je overtuigingen blijven in eerste instantie doorgaans dicht bij de realiteit en gaan er dan steeds meer langs lopen, Totdat je, zo heeft Jerry ervaren, helemaal vast zit in een horrorwereld. Los van de psychiatrische problematiek zelf moet dat een enorme mindfuck zijn. Als je jezelf al niet meer kunt vertrouwen…
Chester heeft soortgelijke ervaringen. Hij kent beide kanten van de medaille. De euforie: ‘Het is alsof je ineens door hebt hoe het universum werkt.’ En het diepe, diepe dal: ‘Ik dacht letterlijk dat ik in de hel was, om gemarteld te worden.’ Joyce is dan weer geneigd om zichzelf pijn te doen en heeft bij de stemmen die ze hoort ook nog eens elementaire vragen: ‘Wanneer is iets een psychose en wanneer is iets een spirituele crisis?’ Van de medische wereld heeft ze op dat vlak weinig te verwachten. Die willen de stemmen simpelweg wegdrukken met medicatie. ‘Ze vragen nooit: wat zeggen de stemmen?’
Kamerling geeft haar hoofdpersonen in Blue Monday alle gelegenheid om hun diepste zielenroerselen te delen en dringt zo echt door tot hun belevingswereld, die ze verder vervat in lange close-up shots en stemmige beelden van bovenaf of met opmerkelijk veel hoofdruimte. De drie hoofdpersonen maken daardoor een kwetsbare en onthechte indruk, die nog eens wordt versterkt door het weelderige geluidsdecor en de stemmige muziek. Het is duidelijk: Jerry, Chester en Joyce voeren elk hun eigen eenzame strijd, die bij anderen vaak voor onbegrip zorgt.
Aan het eind van de tunnel lijkt echter licht te gloren. Tijdens de film beginnen ze heel voorzichtig weer contact te maken met de buitenwereld, waarvoor zij soms zo vreemd lijken – en die voor hen ook vaak vreemd aanvoelt.
4. Monobloc: Hoe een plastic stoel de wereld veroverde (AVROTROS)
AVROTROS
AVROTROS
Een miljard exemplaren van de Monobloc zouden er rondzwerven op de wereld. Iedereen heeft ook wel eens (verplicht) op zo'n karakteristieke witte plastic stoel plaatsgenomen. Geen camping, tuin of festival kan eigenlijk zonder. Ook fijn: na gebruik kan ie netjes worden opgestapeld.
Het ding is dik een halve eeuw geleden in productie genomen door de Noord-Italiaanse broers Camillo, Serafino en Carlo Proserpio. Het kost volgens hen nog geen minuut om een exemplaar te fabriceren. Daarom is ie waarschijnlijk ook spotgoedkoop. De Monobloc werd echter niet door de Proserpio’s ontworpen, maar door hun Franse concullega Henry Massonnet. Hij won er een ‘Oscar des Meubles’ mee, maar slaagde er niet om een patent te verkrijgen voor deze stoel uit één stuk.
Monobloc: Hoe een plastic stoel de wereld veroverde (53 min) had intussen een oersaai verhaal kunnen worden - over een massaproduct waarvan niemand echt houdt - ware het niet dat documentairemaker Hauke Wendler er een lekker losse en luchtige verteltrant op nahoudt. Zo heeft hij met witte stoeltjes bijvoorbeeld het woord Monobloc gevormd op het strand. ‘We moesten 150 plastic stoelen kopen voor de opnames op het Noordzeestrand’, vertelt hij er lekker droog bij. ‘Vermoedelijk zijn we nu de enige documentairemakers ter wereld die 150 plastic stoelen bezitten.’
Toch is Monobloc, opgeleukt met een kekke soundtrack en vermakelijke vox pops, ook geen melige bedoening geworden. De stoel, waarop westerlingen nogal eens spugen vanwege zijn lelijke ontwerp en milieuonvriendelijke basismateriaal, heeft in andere delen van de wereld juist bijgedragen aan maatschappelijke veranderen. In India hielp de Monobloc, beweert de plaatselijke fabrikant tenminste, bijvoorbeeld bij het verbeteren van de leefomstandigheden van de onderklasse. In Oeganda zijn de stoeltjes gebruikt als basismateriaal voor betaalbare rolstoelen. En in Brazilië kunnen mensen in hun inkomen voorzien door Monoblocs in te zamelen en worden ze vervolgens massaal gerecycled.
‘Voor de duidelijkheid: de Monobloc is nog steeds niet mijn favoriete stoel’, concludeert Heike Wendler, na zijn interessante rondgang langs de halve wereld. ‘Maar in onze huidige wereld vertrouwen miljoenen mensen op de Monobloc. Omdat ze geen geld hebben en simpelweg geen andere keus.’
5. De Zaak Lucano (Human)
Human
Human
Domenico Lucano staat voor de rechter vanwege het verstrekken van verblijfsvergunningen aan illegalen en het onrechtmatig besteden van overheidsgeld. De Zaak Lucano (13 min.) lijkt echter eerst en vooral een politieke aangelegenheid. Een afrekening met het omstreden beleid dat de burgemeester van het Zuid-Italiaanse dorp Riace in gang had gezet.
Lucano’s redenering was tamelijk eenvoudig geweest: we hebben leegstaande huizen en vluchtelingen zonder woning. Één en één is twee, misschien zelfs wel drie. Immigratie in plaats van emigratie. Hij maakte van Riace een opvangdorp, dat in binnen- en buitenland bekend werd en als decor fungeerde voor een aflevering van Tegenlicht en documentaires zoals But Now Is Perfect en It Will Be Chaos.
De regio leefde meteen op, vertelt hij in deze aardige korte docu van Christine Pawlata, die ook meewerkte aan de Tegenlicht-aflevering. Ook in het nabijgelegen Camini zagen ze kansen om de gemeenschap nieuw leven in te blazen. Net als in Riaci begonnen ze daar gebruik te maken van eigen geldbiljetten, met de beeltenis van Martin Luther King, Che Guevara, Gandhi, Bob Marley of Nelson Mandela erop. Daarmee konden de nieuwkomers afrekenen bij plaatselijke ondernemers.
Het bleken plannen waarmee Lucano lof oogstte - en felle kritiek. ‘Ik heb geleerd dat als je bouwt aan een utopie, aan die droom, dat je dan wel elke dag ietsje verder komt’, vertelt hij aan Pawlata. ‘Maar dat je nooit dat prachtige doel bereikt dat je voor ogen stond.’ De man die jarenlang puur optimisme uitstraalde oogt terneergeslagen. Zijn politieke ideaal heeft hem zo’n beetje zijn halve leven gekost.
En nu zou zijn levenswerk ook nog wel eens tot een veroordeling kunnen leiden.
IN DE BIOSCOOP
The Truffle Hunters (vanaf donderdag in de bioscoop)
Sony
Sony
Of Aurelio Conterno de geheime plekken wil prijsgeven waar hij ze vindt? De 84-jarige truffeljager peinst er niet over. ‘Maar wat nu als er morgen iets met jou gebeurt?’ werpt zijn gesprekspartner tegen. ‘Dan gaat al jouw kennis verloren.’ Die neemt Aurelio echter met liefde en plezier mee het graf in. Grote vraag is alleen wat er dan met zijn grote liefde Birba moet gebeuren. De hoogbejaarde jager uit het Italiaanse Piedmont is nooit getrouwd en heeft ook geen kinderen. Bij wie kan hij zijn dierbare hond kwijt? LEES VERDER
MEER BOEIJEN?
Discovery+
Discovery+
Kijk hier voor besprekingen en trailers van documentaires op andere platforms.
Zoals bijvoorbeeld Introducing, Selma Blair. De Amerikaanse actrice wordt gediagnosticeerd met Multiple Sclerose en besluit vervolgens om te gaan voor stamceltransplantatie. Deze intieme documentaire volgt haar tijdens dat ingrijpende proces. LEES VERDER
Of The Motive, een vierdelige serie over een veertienjarige Israëlische jongen die in 1986 zijn ouders en zussen heeft vermoord met een machinegeweer. Wat bewoog hem? LEES VERDER
Of Found, een Amerikaanse documentaire over drie geadopteerde Chinese nichtjes, die op zoek gaan naar hun biologische ouders. LEES VERDER
VAN DE 2DOC.NL REDACTIE
DocTalks: Blue Monday DocTalks: Blue Monday
Art and Oligarchs Art and Oligarchs
Tot slot: balanceren tussen gekte en genialiteit Tot slot: balanceren tussen gekte en genialiteit
OVER DEZE NIEUWSBRIEF
Elke zondag bespreekt Helmut Boeijen in de 2Doc Weekly actuele documentaires die je kunt bekijken bij de NPO en andere platforms. Wekelijks bespreekt hij met Kitty Munnichs een nieuwe documentaire in de podcast 2Doc belt met Boeijen.
Helmut Boeijen (1969) is docent videojournalistiek aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg, met als specialiteit documentaires en portretten. Hij schreef als journalist over documentaires en popcultuur voor onder meer 3voor12, OOR, De Correspondent en het Brabants Dagblad en maakte daarnaast talloze televisieprogramma’s voor de VPRO en Omroep Brabant en enkele documentaires.
Vond je deze editie leuk?
Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Nieuwsbrief: 2Doc Weekly met Revue.