Bekijk profielpagina

Nieuwe film Frans Bromet, liever kroes en IDFA klassiekers - 2Doc Weekly

Revue
 
 
28 november · Editie #106 · Bekijk online
Nieuwsbrief: 2Doc Weekly
Welkom bij de 2Doc Weekly, met natuurlijk weer enkele hele fijne kijktips:
1. Alsof ík Palestina heb gestolen: na enkele geweldsincidenten tegen Joodse Nederlanders gaat Frans Bromet op zoek naar de scheidslijn tussen kritiek op Israël en antisemitisme
2. Liever kroes?!: al van jongs af aan ontkroest de Kaapverdiaans-Nederlandse vlogger Nelly dos Reis met chemische middelen haar haren. Inmiddels is ze er wel klaar mee om steeds te voldoen aan het traditionele witte schoonheidsideaal. Het is tijd voor een afro!
3. Bewaarders: met deze observerende documentaire uit 2018, opgenomen in het hypermoderne Justitieel Complex Zaanstad, brengt Marc Schmidt zowel het dagelijks bestaan van een moderne cipier als diens psyche in kaart
4. In de armen van Morpheus: in deze associatieve film doolt Marc - hij weer - Schmidt als een slaapwandelaar door een wereld vol schimmige dagen en doorwaakte nachten. Langs restless legs, narcolepsie en het exploding head syndrome
Vanaf donderdag is bovendien Bigger Than Us, een portret van zeven jeugdige idealisten die zich inzetten voor een betere wereld, te zien in de bioscoop.
Tot slot vind je onderaan deze nieuwsbrief nog kijktips voor andere platforms en aanbevelingen van de 2Doc.nl-redactie.
Kijk ze!
Helmut

DOCU'S DEZE WEEK
1. Alsof ík Palestina heb gestolen (KRO-NCRV)
KRO-NCRV
KRO-NCRV
Laat Frans ter plekke maar schuiven. Zolang wij als nijvere redactie urgente onderwerpen bedenken en daarbij de juiste mensen binnen harken, haalt hij op locatie, ergens in Nederland, het verhaal wel boven. En van het materiaal waarmee hij vervolgens thuiskomt, boetseren wij dan weer een lopende vertelling.
Zo ongeveer stel ik me voor dat er wordt gewerkt bij &Bromet, het bedrijf waarmee Frans Bromet, dik in de zeventig inmiddels, al jaren de ene na de andere tv docu de wereld instuurt. Geen onderwerp of taboe blijft daarbij onbesproken; van de Amsterdamse taxioorlog tot oorlogstrauma’s, van homohaat tot dementie en van orgaandonatie tot mannen die een einde aan hun leven maken. Frans is bereid om met alles en iedereen in gesprek te gaan.
En nu komt antisemitisme aan de beurt in de degelijke interviewfilm Alsof ík Palestina heb gestolen (57 min.). Of: kritiek op de staat Israël. Ik bedoel: opkomen voor de rechten van Palestijnen. Die dingen mag je niet door elkaar halen of verbinden - al gebeurt dat natuurlijk wel vaak. En het blijkt, steeds weer, verdomd lastig om het één van het ander te onderscheiden - en onderweg niet te worden uitgemaakt voor Israël-propagandist of antisemiet.
De kwestie Palestina-Israël is sinds jaar en dag een gigantisch mijnenveld, waar vrijwel niemand ongeschonden uit tevoorschijn komt. Frans Bromet stapt er nochtans dapper in. Eerst gaat hij op bezoek bij Joodse Nederlanders die te maken hebben gekregen met intimidatie en geweld. Daarna begeeft hij zich op de Amsterdamse Dam tussen demonstranten voor een vrij Palestina en de zelfverklaarde Vrienden van Israël. Beide partijen krijgen een podium.
Hij gaat verder in gesprek met de directeur van het CIDI en laat ook criticasters daarvan, van de organisaties Een Ander Joods Geluid en The Rights Forum, aan het woord. Waarna influencer Youness Ouaali, die ooit de woede van Joods Nederland over zich afriep met een anti-Israël statement, zijn beklag mag doen over hoe elke discussie wordt gekaapt door antisemitisme-roepers en oud-premier Dries van Agt geëmotioneerd tegen het beleid van de staat Israël pleit.
In deze serieuze, soms wat lang uitgevallen gesprekken - waarbij er (natuurlijk) ook verschil van mening is of Jodenhaat in Nederland nu toeneemt of niet en wie dat dan kan/mag bepalen - gaat Bromet op zoek naar de scheidslijn tussen kritiek op Israël en antisemitisme. Waarbij het de vraag blijft of die echt is te trekken. De vraag stellen lijkt ook in dit geval hem… juist.
En daarna, als alles is benoemd en de kwestie toch nog lang niet is uitgepraat, staat vast alweer volgende draaiklus in de agenda van Frans…
2. Liever kroes?! (VPRO)
VPRO
VPRO
Is het misschien een uitdrukking van zelfhaat? vraagt Nelly dos Reis zich af. Van geïnternaliseerd racisme? Al zo’n 25 jaar, sinds haar tiende, ontkroest de Kaapverdiaans-Nederlandse vlogger met chemische middelen haar haren. Nelly wilde als kind gewoon mooi zijn. Net als haar Barbies. Met lang, blond en steil haar dus. Dat was natuurlijk een behoorlijke uitdaging voor een meisje met een afrokapsel. Gelukkig was ze wel ‘light-skinned’, dacht ze er dan stiekem bij.
Inmiddels heeft Nelly twijfels gekregen bij haar pogingen om te voldoen aan het traditionele witte schoonheidsideaal. In Liever Kroes?! (27 min.) besluit ze terug te gaan naar af: naar de haardos die ze van moeder natuur heeft gekregen. De kapster mag dus rigoureus de schaar zetten in haar lange haren. Terwijl ze een metamorfose ondergaat, moet Nelly in deze korte documentaire, die ze maakte samen met Soraya Pol, opnieuw naar zichzelf leren kijken. Dit gaat regelmatig gepaard met stevige emoties. Ze ziet iemand die ze niet wil - of durft te - zijn.
Intussen spreekt ze met haar moeder, die haar haren ook altijd heeft ontkroesd, en haar vader, die zelf in zijn jonge jaren wél een afro had. Op foto’s uit de jaren zeventig is hij te zien met het destijds behoorlijk hippe kapsel. Alle vrouwen om hem heen hebben hun haar echter gestraight. Pa kan zich ook niet herinneren dat hij ooit een vriendin met kroeshaar heeft gehad, moet hij bekennen aan zijn inmiddels volwassen dochter.
Die probeert zich nu te ontworstelen aan het schoonheidsideaal dat ze zichzelf van jongs af aan heeft opgelegd en dat zwarte vrouwen zichzelf - en elkaar - sowieso lijken op te leggen. In dat kader belandt Nelly bij een workshop van Aminata Cairo, die is gespecialiseerd in inclusie en diversiteit. Samen met andere vrouwen gaat ze letterlijk in de spiegel kijken en probeert vervolgens die ene cruciale zin, waarin uiteindelijk alles zit opgesloten, over haar lippen te krijgen: ik mag er zijn.
3. Bewaarders (VPRO)
VPRO
VPRO
In de beperking toont zich de meester. De manier waarop Marc Schmidt in Bewaarders (76 min.) omgaat met het feit dat hij de gedetineerden van het hypermoderne Justitieel Complex Zaanstad (JCZ) niet herkenbaar in beeld kan brengen, behoort tot de absolute pluspunten van deze observerende documentaire. De gevangenen zijn op een virtuoze manier, met een versluierend motiefje en een eigen kleur, gedigitaliseerd. Ze ogen nu als gezichtsloze objecten – werkmateriaal zou je kunnen zeggen – en hebben toch een individueel karakter gekregen.
Die vormkeuze benadrukt de insteek van deze Teledoc, die volledig vanuit het perspectief van de bewaarders wordt verteld. Zij hebben ook letterlijk een stem gekregen in de film. ‘Mijn mond is mijn wapen’, zegt die. Of: ‘Het is heel gemakkelijk om conflicten te krijgen hier, het is juist de kunst om ze niet te krijgen.’ Én: ‘Het werk verandert eigenlijk nooit.’ En met die laatste stelling sluit de stem aan bij een kernvraag van deze film: levert de moderne manier van werken in de JCZ, de grootste en modernste gevangenis van Nederland, daadwerkelijk een andere gevangenis op, met een andere rolverdeling tussen bewakers en bewaakten?
De stem twijfelt hoorbaar: zijn de ‘boeven’ eigenlijk wel in staat om verantwoordelijkheid voor hun eigen leven te nemen? En hebben de medewerkers van het Justitieel Complex Zaanstad, dat is voorzien van de nieuwste digitale technieken en volhangt met camera’s, op hun beurt voldoende tools om hen daarbij optimaal te ondersteunen? Zeker omdat het aantal gedetineerden met een psychiatrische stoornis en afwijkend gedrag lijkt toe te nemen, hangt die vraag voortdurend boven de markt. Zijn die camera’s er misschien ook een beetje om mij in de gaten te houden? vraagt de stem zich af.
De centrale verteller, die in de ik-vorm reflecteert op het werk van een medewerker van de JCZ, is een sterke troef van deze documentaire, die volledig binnen de afdeling Noord van de gevangenis is opgenomen. Terwijl echte hoofdpersonen ontbreken in deze beklemmende film – hooguit enkele gezichten keren steeds terug – verwoordt die stem wat er in al die verschillende bewaarders met hun eigen aanpak en ‘tone of voice’ omgaat. Zo brengt Schmidt zowel het dagelijks bestaan van een moderne cipier als diens psyche in kaart.
4. In de armen van Morpheus (KRO-NCRV)
KRO-NCRV
KRO-NCRV
Morpheus, de Griekse god van dromen, wikt en beschikt. En wij, gewone mensen, zijn niet meer dan pionnen in zijn ondoorzichtige spel. Komt de slaap of juist niet? En hoe komt-ie dan? Zacht en kalm? Of woest en eng? En wanneer dan? Als je hem zoekt. Of steeds weer als je uit zijn greep probeert te blijven? En ook als we gewoon wakker zijn, ijlt zijn werk natuurlijk na. Als een zoete herinnering of onvervulde droom.
In de armen van Morpheus (80 min.) leven we levens die doorgaans verborgen blijven voor anderen. Dolend door een naargeestige wereld bijvoorbeeld. Zoals de ogenschijnlijk goedlachse Emily Simons, een Surinaams meisje met veelkleurig rastahaar en een verleden als Jehova’s getuige. Overdag probeert ze de beelden van de nacht op alle mogelijke manieren kwijt te spelen. Als clown en als illustrator bijvoorbeeld. Maar wat vertellen die beelden over haar en haar (familie)verleden?
Deze associatieve film van Marc Schmidt doolt als een slaapwandelaar door een wereld vol schimmige dagen en doorwaakte nachten. Langs restless legs, die een man van middelbare leeftijd regelmatig midden in de nacht tot een fietstocht door de stad dwingen. Via de aandoening narcolepsie, waardoor een jonge vrouw elk onbewaakt ogenblik kan worden overvallen door slaap en heftige dromen. Voorbij het zogenaamde exploding head syndrome, dat een man harde en vaak enge geluiden laat horen tijdens het inslapen of wakker worden.
En dan zijn er nog mensen met reguliere in- of doorslaapproblemen, die het dagelijks leven niettemin danig kunnen ontwrichten. ‘Het is alsof er een vuist in je lijf duwt: wakker blijven!’, vertelt de Vlaams schrijfster Astrid Haerens bijvoorbeeld over haar problemen om de slaap te vatten. ‘Maar het ergste aan slapeloosheid is dat je nooit kunt ontsnappen aan jezelf.’ Ze zou zichzelf soms zo graag willen kwijtspelen, zegt ze met gevoel voor drama. Of de ervaring op zijn minst willen delen. In haar nachtelijke omzwervingen van de geest staat ze evenwel volstrekt alleen.
Schmidts film is als een koortsachtige symfonie van beelden en geluiden, die zich ongevraagd aandienen, de hele boel ontregelen en dan weer wegsterven. Als kijker blijf je verbluft achter. Totdat Morpheus ze later, in de irrationaliteit van onze eigen nachtelijke uren, weer ontsluit in ons hoofd: een meisje in ondergoed dat in het aardedonker door het water waadt, de man die in zijn kamer met geluidsversterkers een kakofonie van sound en feedback produceert of een willekeurig ander tafereel uit deze zinnenprikkelende film dat je tijdens het kijken misschien niet eens bijzonder was opgevallen…
IN DE BIOSCOOP
Bigger Than Us (vanaf donderdag in de bioscoop)
Cinéart
Cinéart
Uit deze film spreekt onmiskenbaar hoop. De gedachte dat er zelfs in tijden van opperste wanhoop iemand is die opstaat om het tij te keren – en die daarmee zowaar nog succes kan boeken ook. Een jong iemand, vertegenwoordiger van de Greta-generatie zogezegd, die in navolging van de Zweedse klimaatstrijder Greta Thunberg weigert om de status quo te accepteren en overgaat tot actie. De Indonesische klimaatactiviste Melati Wijsen zette al op twaalfjarige leeftijd de actie Bye Bye Plastic Bags op, om de troep op het strand van Bali te verminderen. Ze fungeert nu als hoofdpersoon voor Bigger Than Us. Daarin zoekt Melati in alle uithoeken van de aarde gelijkgestemden op, die zich eveneens op zéér jonge leeftijd begonnen te beijveren voor een betere wereld. LEES VERDER
MEER BOEIJEN?
Disney+
Disney+
Kijk hier voor besprekingen en trailers van documentaires op andere platforms.
Zoals bijvoorbeeld The Beatles: Get Back. Sterregisseur Peter Jackson (The Lord Of The Rings) kreeg een berg beeld- en geluidsmateriaal van de opnames voor de laatste Beatles-elpee in handen en maakte er een driedelige serie met bijna acht uur speeltijd van. Elementaire geschiedschrijving of toch een kwestie van overdaad schaadt? LEES VERDER
Of Procession, een indringende film waarin Amerikaanse slachtoffers van seksueel misbruik binnen de katholieke kerk samen traumatische gebeurtenissen uit het verleden naspelen, in de hoop die zo te kunnen verwerken. LEES VERDER
En Becoming Cousteau, een aansprekend portret van de man die na de Tweede Wereldoorlog ‘s werelds zeeën bevoer en met zijn documentaires en televisieprogramma’s als geen ander toegankelijk maakte. LEES VERDER
VAN DE 2DOC.NL REDACTIE
Anita's roedel - 2Doc.nl Anita's roedel - 2Doc.nl
IDFA toppers - 2Doc.nl IDFA toppers - 2Doc.nl
OVER DEZE NIEUWSBRIEF
Elke zondag bespreekt Helmut Boeijen in de 2Doc Weekly actuele documentaires die je kunt bekijken bij de NPO en andere platforms. Wekelijks bespreekt hij met Kitty Munnichs een nieuwe documentaire in de podcast 2Doc belt met Boeijen.
Helmut Boeijen (1969) is docent videojournalistiek aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg, met als specialiteit documentaires en portretten. Hij schreef als journalist over documentaires en popcultuur voor onder meer 3voor12, OOR, De Correspondent en het Brabants Dagblad en maakte daarnaast talloze televisieprogramma’s voor de VPRO en Omroep Brabant en enkele documentaires.
Vond je deze editie leuk?
Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Nieuwsbrief: 2Doc Weekly met Revue.