Krachtige journalisten | Hans van Manen | True crime-serie | Publieksprijs IDFA

#138・
30.3K

abonnees

159

edities

Meld je aan voor mijn nieuwsbrief

Door je te abonneren, ga je akkoord met de Voorwaarden en Privacybeleid van Revue en begrijp je dat Nieuwsbrief: 2Doc Weekly jouw e-mailadres zal ontvangen.

Revue
 
 
10 juli · Editie #138 · Bekijk online
Nieuwsbrief: 2Doc Weekly
Welkom bij de 2Doc Weekly, met ook deze keer weer een aantal uitgesproken kijktips:
1. Writing With Fire: krachtige documentaire over Khabar Labaria, een onafhankelijk journalistiek medium uit de conservatieve Indiase deelstaat Uttar Pradesh, dat louter door vrouwen uit de allerlaagste kaste wordt gerund. Winnaar van de publieksprijs op het IDFA.
2. Buried: kloeke true crime-serie waarin een Amerikaanse man veroordeeld dreigt te worden door ‘hervonden herinneringen’ van zijn dochter. Zij zou hebben gezien hoe hij een vriendinnetje misbruikte en vermoordde.
3. Hans van Manen - Just Dance The Steps: intiem portret van de inmiddels bijna negentigjarige Nederlandse choreograaf, die van geen stoppen wil weten.
4. 17 Blocks: een Afro-Amerikaans gezin uit het zuiden van Washington D.C., een frontlinie in de Amerikaanse ‘war on drugs’, wordt ruim twintig jaar gevolgd in een schier eindeloze strijd om simpelweg te overleven.
Verder gaat Fire Of Love, één van de beste documentaires van het jaar, donderdag in première in de bioscoop. Een overweldigende ode aan de liefde van Maurice en Tania Krafft. Voor elkaar én voor actieve vulkanen.
Onderaan deze nieuwsbrief deelt de 2Doc.nl-redactie veertien bloedstollende documentaires en een persoonlijk videodagboek van de lockdown in Shanghai. Tot slot vind je uiteraard nog tips van andere platforms.
Kijk ze!

DOCU'S DEZE WEEK
1. Writing With Fire (EO)
EO
EO
Toen enkele vrouwen uit de Noord-Indiase deelstaat Uttar Pradesh in 2002 begonnen met Khabar Lahariya had niemand, inclusief hun eigen echtgenoten, daar al te veel fiducie in. Een krant gerund door louter vrouwen, afkomstig bovendien uit de allerlaagste kaste? Kansloze missie. Inmiddels is Khabar Lahariya (‘Golven van Nieuws’) uitgegroeid tot een modern en onafhankelijk journalistiek medium, met een bijzonder succesvol eigen YouTube-kanaal.
In een wereld waarin vrouwen nog steeds worden beschouwd als tweederangs burgers en (seksueel) geweld tegen hen aan de orde van de dag is, werpen hoofdredacteur Meera Devi en haar medewerkers zich op als onversaagde controleurs van de macht. Ze onderzoeken net zo gemakkelijk misstanden in een illegale mijn, die wordt gerund door de plaatselijke georganiseerde misdaad, als dat ze lokale politici ongenadig het vuur aan de schenen leggen.
In eerste instantie lijken de vrouwelijke journalisten in Writing With Fire (94 min.) niet altijd serieus te worden genomen door het manvolk dat ze met hun scherpe vragen en filmende mobiele telefoons trotseren, maar meestal dwingen ze met hun moed en onafhankelijkheid snel respect af. Als een echte luis in de pels zorgt Khabar Lahariya er bovendien regelmatig voor dat politie en justitie (alsnog) hun werk doen. Die ‘dalits’, onaanraakbaren, zijn een factor geworden om rekening mee te houden.
Daarbij moeten ze altijd op hun qui vive blijven, blijkt uit deze boeiende documentaire van Rintu Thomas en Sushmit Ghosh. Zeker als de hindoe-nationalistische Bharatiya Janata-partij van de Indiase premier Modi zijn macht versterkt, lijkt de speelruimte voor de moedige vrouwen kleiner te worden. Sterverslaggever Suneeta Prajapati, een alleenstaande jonge vrouw, voelt bijvoorbeeld van alle kanten de druk om haar werk op te geven, ten faveure van een traditioneler leven.‘
Meer weten over deze documentaire? Kijk ook de DocTalks-aflevering met regisseur Rintu Thomas en Sushmit Gosh. Presentator Roziena Salihu gaat met hen in gesprek over hun documentaire. Kijk nu online.
Terwijl we werken als journalist, proberen we ook onze samenleving te transformeren’, zegt Meera Devi, die zelf op haar veertiende is getrouwd en daarna, met toestemming van haar schoonouders, heeft kunnen studeren. ‘Maar ik zie die verandering op dit moment niet plaatsvinden. En daar heb ik erg veel last van.’ Khabar Lahariya opereert nu eenmaal binnen zo’n conservatieve omgeving dat Devi en de haren bijna automatisch voor de muziek uitlopen. Al ontlenen ze daar ook weer hun bestaansrecht aan.
2. Buried (AVROTROS)
AVROTROS
AVROTROS
Op haar 29e weet Eileen Franklin-Lipsker ’t ineens weer. Als achtjarig kind zag ze hoe haar vader George, de man waarop ze altijd apetrots was geweest, die haar als enige wél mooi vond en het koosnaampje ‘Pooh’ gaf, die zelf overigens wel eens ‘old flirty flirt’ werd genoemd in de buurt, op 22 september 1969 haar beste vriendin en speelkameraadje Susan Nason misbruikte en vermoordde. Ze heeft de herinnering al die tijd verdrongen. Nu, twintig jaar later, zit ze tegenover haar vader in de rechtszaal.
Susan is zo’n zeventig dagen vermist geweest. Het achtjarige Amerikaanse meisje werd uiteindelijk door een wandelaar gevonden, in het struikgewas naast Highway 96, in de omgeving van San Francisco. Het misdrijf schokte de plaatselijke gemeenschap. Wie in of rond haar woonplaats Foster City had Susan Nasons gruwelijke dood op zijn geweten? De zaak werd nooit opgelost en raakte in de vergetelheid. Totdat Eileen een half leven later naar haar eigen dochter kijkt en plotseling een herinnering hervindt van haar vader met een steen boven zijn hoofd.
Eileens echtgenoot Barry neemt contact op met de lokale politie. Die concludeert al snel dat haar verklaringen netjes aansluiten bij het bewijsmateriaal dat destijds werd aangetroffen op de plaats delict. Dit is het startpunt van de vierdelige true crime-serie Buried (201 min.) van Yotam Guendelman en Ari Pines. Volgens Doug Horngrad, de advocaat van haar vader, is Eileens verhaal echter niet meer dan ‘theatrale nonsens’. Hij legt uit: ‘Die herinnering, als ze die überhaupt al gehad heeft, kwam in het kantoor van haar therapeut tijdens een hypnose naar boven.’ 
Kan het geheugen ons jarenlang voor de gek houden? Is het werkelijk mogelijk dat een verdrongen herinnering twintig jaar later ineens terugkeert? En welke waarde mag, kan of moet daar dan juridisch aan worden toegekend? Zulke vragen domineren deze kloeke miniserie, die natuurlijk ook de verplichte dramatische getuigenverklaringen, een gewiekste verhaalopbouw, ferme plottwists en slinkse cliffhangers bevat. Zodat een in wezen eenvoudige kwestie – heeft Eileen werkelijk gezien hoe haar vader Susan Nason heeft vermoord? – ruim drie uur moeiteloos de aandacht vasthoudt.
Gaandeweg begint er in deze ongemakkelijke vertelling (waarin Eileen zelf, die jarenlang actief de media zocht en tegenwoordig liever buiten beeld blijft, overigens niet participeert) nóg een vraag op te spelen: wordt iemand die onsympathiek overkomt, en zeker niet van onbesproken gedrag is, gemakkelijker (onterecht) veroordeeld?
3. Hans van Manen – Just Dance The Steps (AVROTROS)
Willem Aerts / AVROTROS
Willem Aerts / AVROTROS
‘Hoe jong mag je zijn?’ vraagt Hans van Manen zich af. De Nederlandse choreograaf, die binnenkort negentig jaar oud wordt, heeft volgens zeggen nooit serieus nagedacht over stoppen. ‘Omdat ik altijd dacht: Het is nog niet goed genoeg geweest. Het moet beter kunnen.’
Die ambitie is nooit geweken, blijkens het persoonlijke portret Hans van Manen – Just Dance The Steps (52 min.), waarin regisseur Willem Aerts de éminence grise van het Nederlandse ballet van dichtbij observeert, bijvoorbeeld via lange en intieme close-ups, tijdens zijn leven en werk. Van Manen staat midden in het leven, dat voor hem onlosmakelijk met dans en choreografieën is verbonden. Hij dirigeert, stimuleert en corrigeert nog altijd als vanouds.
Een veeleisende man, zoveel is duidelijk, volledig in z’n element. Eerzuchtig ook. Als Van Manen de Eremedaille voor Kunst en Wetenschap van de Huisorde van Oranje krijgt uitgereikt en in de berichtgeving daarover onnauwkeurigheden ontdekt, zorgt hij ervoor dat die worden gecorrigeerd. ‘Ja, ik heb wel een paar dingen rechtgezet’, vertelt hij grinnikend in een treffende scène. Het moest dus zijn: honderdvijftig balletten, internationaal uitgevoerd door negentig gezelschappen.’
Tegelijkertijd sijpelt in deze toch ook wat weemoedige film steeds nadrukkelijker door dat de befaamde choreograaf ook bezig is met afronden. Hij maakt bijvoorbeeld geen nieuwe balletten meer (want hij hoeft zich niet meer te bewijzen), heeft een oude liefde, de fotocamera, al jaren niet meer aangeraakt en gaat na ruim veertig jaar verhuizen. Want trappen lopen is toch wel belastend geworden. ‘Dag huis’, zegt Van Manen quasi-luchtig als hij de deur achter zich dicht trekt.
Hij moet ook nadenken over zijn artistieke nalatenschap. Van Manen schenkt zijn balletten aan het Nationale Ballet en heeft Rachel Beajeaun, de danseres die vroeger zijn muze was, tot beheerder gebombardeerd. Zij moet er zorg voor dragen dat zijn werk voortleeft als hij dat zelf niet meer doet. Beajeaun en andere mensen uit Van Manens directe (werk)omgeving komen tevens offscreen aan het woord over de hand van de meester, die hen nog altijd (bege)leidt.
Zo krijgt deze film het karakter van een krachtig eerbetoon, aan een vitale man voor wie het harnas, waarin hij waarschijnlijk ooit wil sterven, nog altijd als gegoten zit. Totdat het tóch goed genoeg blijkt te zijn geweest.
4. 17 Blocks (VPRO)
VPRO
VPRO
Als je één en hetzelfde gezin gedurende twintig jaar filmt – of zichzelf laat filmen – ontdek je onvermijdelijk iets over het leven. Over hoe het de één optilt en een ander op zijn plek houdt. Over hoe het je lam kan slaan, uit het lood of gewoon, keihard, op je bek. En over hoe de plek waar je wordt geboren – de familie, buurt en stad – kan bepalen wie je bent en wordt, of juist helemaal niet.
Als filmmaker Davy Rothbart in 1999 op Emmanuel Sanford-Durant (9) en z'n oudere broer Smurf (15) stuit, hun zus Denice ontmoet en alleenstaande moeder Cheryl leert kennen, kan hij op geen enkele manier vermoeden wat de toekomst in petto heeft voor hen. Of toch wel. Het samengestelde gezin woont immers in het zuiden van Washington D.C., een frontlinie in de Amerikaanse ‘war on drugs’ die slechts 17 Blocks (98 min.) verwijderd is van het Capitool.
Duizend uur beeldmateriaal wordt daar verzameld, die voor deze doorleefde documentaire moest worden teruggebracht tot dik anderhalf uur. Hele en halve levens, verteld in luttele minuten. Hoogtepunten, dieptepunten en het ‘gewone’ leven. Emmanuel heeft bijvoorbeeld een studerende vriendin en wil brandweerman worden. Smurf hangt rond op de beruchte straathoeken, zit zo nu en dan vast en zet ondertussen enkele kinderen op de wereld. En Denice wordt eveneens op jonge leeftijd (alleenstaande) moeder.
Als het noodlot toeslaat - en dat lijkt het onherroepelijk te doen in dit soort levens - en letterlijk overal in huis bloedspatten achterlaat, nemen de zaken in de familie Sanford een dramatische wending. Waarbij Cheryl, de vrouw die haar kinderen een stabiele basis wilde meegeven, worstelt met schuldgevoelens en haar toevlucht zoekt tot middelen die de situatie alleen maar kunnen verergeren. Rothbart slaat dit proces van zeer dichtbij gade en documenteert tevens hoe de Afro-Amerikaanse familie het tij probeert te keren.
Het is nu twintig jaar geleden dat de baanbrekende tv-serie The Wire het rauwe leven rond de ‘corners’ in grote Amerikaanse steden en de zieke drugseconomie die daaromheen is ontstaan op indringende wijze agendeerde. Dit jaar verscheen bovendien het ‘vervolg’ We Own This City, over de bijbehorende politiecorruptie. Een documentaire zoals 17 Blocks brengt diezelfde ontwikkelingen terug tot menselijke proporties en laat treffend zien hoe drugs en geweld een spoor van vernieling kunnen trekken door een gewone familie.
Waarbij het natuurlijk nog maar de vraag is of de tijd wel alle wonden kan helen. Want zo is het leven: een aaneenschakeling van losse gebeurtenissen die pas achteraf, bezien vanuit de achteruitkijkspiegel, een verhaal blijken te vormen. En als er al een happy end komt, staat dit op voorhand zeker niet vast.
TIPS VAN DE 2DOC.NL REDACTIE
2Doc Talent: The Juggler 2Doc Talent: The Juggler
2Doc Kort: Shanghai in lockdown 2Doc Kort: Shanghai in lockdown
Documentairetips: 14 bloedstollende documentaires Documentairetips: 14 bloedstollende documentaires
IN DE BIOSCOOP
Fire of Love (vanaf donderdag in de bioscoop)
The Searchers
The Searchers
Elke vulkaan heeft zijn eigen persoonlijkheid, meent Maurice Krafft. Samen met zijn echtgenote Katia reist hij van de ene naar de andere eruptie. De twee vulkanologen hebben zich afgewend van de mens, laven zich aan de oerkracht van de aarde en zijn bereid om hun eigen leven daarvoor in de waagschaal te stellen. Elke fout kan fataal zijn, zo beseffen ze allebei. LEES VERDER
VERDER NIET TE MISSEN
Op de website De DocUpdate bespreek ik nieuwe documentaires op andere platforms, zoals:
Girl In The Picture – Netflix
The Anarchists – HBO Max
WAT IS DE 2DOC WEEKLY?
Elke zondag bespreekt Helmut Boeijen in de 2Doc Weekly actuele documentaires die je kunt bekijken bij de NPO en andere platforms. Maandelijks bespreekt hij met 2Doc.nl-redacteur Kitty Munnichs een nieuwe documentaire met de maker in De podcast over documentaire.
2Doc.nl is het grootste documentaireplatform van Nederland. Naast een indrukwekkende hoeveelheid docu’s van de NPO vind je hier de verhalen achter de films.
Helmut Boeijen (1969) is docent videojournalistiek aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg, met als specialiteit documentaires en portretten. Hij schreef als journalist over documentaires en popcultuur voor onder meer 3voor12, OOR, De Correspondent en het Brabants Dagblad en maakte daarnaast talloze televisieprogramma’s voor de VPRO en Omroep Brabant en enkele documentaires.
Vond je deze editie leuk?
Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Nieuwsbrief: 2Doc Weekly met Revue.