Bekijk profielpagina

Huiveringwekkende reconstructie van Capitoolbestorming en Aysel Erbudak, de zorgkoningin van het Slotervaartziekenhuis

Revue
 
 
2 januari · Editie #111 · Bekijk online
Nieuwsbrief: 2Doc Weekly
Welkom bij de eerste editie van de 2Doc Weekly van 2022. We kijken vooruit naar wat je aan documentaires kunt verwachten in het nieuwe jaar en luiden 2022 meteen in met enkele noodzakelijke kijktips:
1. Four Hours at the Capitol: huiveringwekkende reconstructie van de bestorming van het Amerikaanse Capitool op 6 januari 2021, nu een jaar geleden, met vertegenwoordigers van alle betrokken partijen
2. De zorgkoningin: ondernemer Aysel Erbudak en haar zakenpartner nemen in 2006 het zieltogende Slotervaartziekenhuis over. Er gaat een commerciële wind waaien door het Amsterdamse ziekenhuis. En dat gaat bepaald niet zonder slag of stoot…
3. Jane: betoverende film uit 2018 over de jonge jaren van Jane Goodall, die begin jaren zestig als 26-jarige naar Tanzania vertrok om daar de chimpansee-gemeenschap te bestuderen
Verderop in deze nieuwsbrief zijn documentairetips van de redactie van 2Doc.nl en kijksuggesties voor andere platforms te vinden.
Kijk ze!
Helmut

KIJK ZE IN 2022!
Children of the Enemy / c: EO
Children of the Enemy / c: EO
Mag 2022 een kalm jaar worden? Om tot rust te komen, de accu op te laden en elkaar (weer) te vinden. Een jaar van ‘samen’ alsjeblieft, van verbroedering, gemeenschapszin en solidariteit.
En, ja, ook van samen documentaires kijken. Dat helpt, denk ik (al kan dat natuurlijk ook beroepsdeformatie zijn): een andere wereld binnenstappen, om echt te kijken en vervolgens verrast, geschokt of ontroerd te raken.
2022 heeft op dat gebied ongetwijfeld nog véél meer te bieden dan ik nu al kan overzien. Toch kun je de volgende documentaires alvast met een gerust hart op je NPO-boodschappenlijstje zetten:
Children of the Enemy: Patricio gaat vanuit Zweden naar Syrië om zijn zeven kleinkinderen naar huis te halen. Hun moeder had zich samen met haar echtgenoot aangesloten bij Islamitische Staat en is gestorven bij een luchtaanval. Het wordt voor grootvader nog een enorme uitdaging om de zeven terug naar Zweden te krijgen, want daar zit vrijwel niemand te wachten op deze kinderen van het Kalifaat. Urgente film, begin februari al te zien. Lees verder
Writing With Fire: Krachtige documentaire over Khabar Labaria, een onafhankelijk journalistiek medium uit de conservatieve Indiase deelstaat Uttar Pradesh, dat louter door vrouwen uit de allerlaagste kaste wordt gerund. Hoofdredacteur Meera Devi en haar dappere medewerksters werpen zich op als onversaagde controleurs van de macht. Winnaar van de publieksprijs op het IDFA. Lees verder
Petite Fille: De Franse vrouw Karine Kovac kreeg een zoon, maar wilde eigenlijk een dochter. Heeft ze Sasha zo opgescheept met de diepgevoelde behoefte om als meisje door het leven gaan? Op school willen ze er alleen helemaal niet aan dat het achtjarige kind als meisje naar school komt. In deze zéér intieme film observeert regisseur Sébastien Lifshitz hoe Sasha en haar ouders zich een weg banen langs onzekerheid, twijfel en weerstand. Lees verder
Flee: Aangrijpende, grotendeels geanimeerde documentaire waarin een Afghaanse man zijn vluchtverhaal vertelt aan een Deense vriend, regisseur Jonas Poher Rasmussen. Het resultaat is een razendknappe film, waarin Amin op weg naar een nieuw thuis wordt geconfronteerd met mensensmokkelaars, corrupte Russische politieagenten en filmende passagiers van een cruiseschip. Flee won al diverse prijzen, is nog in de running voor een Oscar en gaat komend jaar eerst de bioscoop in. Lees verder
Shabu: Onweerstaanbare coming of age-docu over een veertienjarige Rotterdamse jongen, die de auto van zijn oma in de prak heeft gereden en nu een zomerlang de tijd krijgt om dat geld terug te verdienen. Hij begint met het verkopen van ijslolly’s. Regisseur Shamira Raphaëla is duidelijk verkikkerd op haar zelfverzekerde en goedlachse hoofdpersonage en geeft deze film, die op het IDFA werd gekozen tot beste jeugdfilm, bovendien een onmiskenbaar feelgood-gevoel mee. Lees verder
Met deze documentaires kun je ook thuis écht de luiken openzetten. Ik zou het doen. Maak er maar een best jaar van.
Enne… kijk ze!
Helmut
Shabu / c: Tangerine Tree
Shabu / c: Tangerine Tree
DOCU'S DEZE WEEK
1. Four Hours at the Capitol (VPRO)
c: Brendan Gutenschwager / VPRO
c: Brendan Gutenschwager / VPRO
Over pakweg tien jaar, als al het stof is neergedaald, is waarschijnlijk duidelijk wat de betekenis is geweest van 6 januari 2021: één van de laatste oprispingen van een boze meute, opgehitst door een politicus die zojuist de verkiezingen heeft verloren? Of toch een cruciale stap in de verdere ontmanteling van de Amerikaanse democratie?
De reactie van de meeste Republikeinse kopstukken, die de aanval op het Amerikaanse Capitool inmiddels alweer hebben geframed als een min of meer geaccepteerd onderdeel van hun epische strijd tegen die verderfelijke Democraten, is in dat opzicht echt zorgwekkend. Net als de maatregelen die sindsdien op allerlei cruciale plekken zijn genomen om het stemmen, van met name zwarte Amerikanen, te bemoeilijken en de verkiezingsuitslag desnoods op een later moment nog te kunnen beïnvloeden.
Four Hours at the Capitol (92 min.) gaat terug naar de dag waarop de uitslag van de presidentsverkiezingen van 2020 definitief zou worden vastgesteld, de dag dus waarop Trump-supporters met alle mogelijke middelen de aftocht van hun held probeerden te voorkomen. Het sterke aan deze documentaire van Jamie Roberts is dat zij ook zelf aan het woord komen: vertegenwoordigers van de ultrarechtse Proud Boys, de extremistische website The Gateway Pundit en de steungroep Cowboys For Trump.
Het enge daarbij: behoudens een enkeling die meent dat iemand met een Trump-pet of shirt nog geen supporter van de president hoeft te zijn, blijken ze nog altijd trots op wat ze met intimidatie en bruut geweld teweeg hebben gebracht. Nick Alvear, een activistische filmmaker, klopt zichzelf bijvoorbeeld ongegeneerd op de borst dat hij in de frontlinie heeft gestaan van de strijd tegen pedonetwerken die jaarlijks ‘800.000 kinderen’ verkrachten, martelen en vermoorden. En hij heeft toch ook maar mooi wiet gerookt in het parlementsgebouw!
Behalve aan zulke zelfverklaarde patriotten geeft Roberts tevens het woord aan congres- en Senaatsleden van beide partijen, Capitool-medewerkers, journalisten, politieagenten en hun commandant. Sommigen hebben de dood in de ogen gekeken. ‘Ik was echt niet van plan om te sterven in het Huis van Afgevaardigden’, vertelt het Democratische congreslid Ruben Gallego, een voormalige marinier. ‘Ik had het plan om iemand in zijn oog en keel te steken, zijn wapen af te pakken en vervolgens het gevecht aan te gaan om te overleven.’
Zulke persoonlijke verhalen geven een menselijk gezicht aan de historische gebeurtenissen van 6 januari 2021, die minutieus worden gereconstrueerd met een uitgelezen selectie van nieuwsbeelden en materiaal dat mensen in en om het Capitool zelf hebben geschoten. De taferelen zijn bekend: hoe de QAnon-sjamaan zich de plek van Huis-voorzitter Nancy Pelosi toe-eigent. De koelbloedigheid waarmee politieman Eugene Goodman indringers de verkeerde kant op stuurt en waarschijnlijk het leven van talloze politici redt. En de schermutselingen bij een toegangsdeur, waarbij Trump-aanhanger Ashli Babbitt dodelijk wordt getroffen door een politiekogel.
‘Het frustrerende van deze tijd is dat alles kan worden verdraaid en gemanipuleerd’, zegt regisseur Jamie Roberts in DocTalks. Kijk het interview met presentator Ersin Kiris hier online.
De huiveringwekkende beelden voelen tegelijkertijd nog altijd onwerkelijk: is dit werkelijk gebeurd in het land dat geldt als de leider van het vrije westen? Daarmee is het ontluisterende Four Hours At The Capitol een essentieel stuk voorlopige geschiedschrijving. Waarbij de tijd uiteindelijk zal uitwijzen wat de erfenis wordt van 6 januari en wie het voor te zeggen krijgt in het hedendaagse Amerika: de voorvechters van democratie, binnen beide politieke partijen? Of antidemocratische krachten die zich weinig gelegen laten liggen aan de mening van een ander?
2. De zorgkoningin (KRO-NCRV)
KRO-NCRV
KRO-NCRV
‘Ziekenhuis te koop’, staat er in de krant. Ondernemer Aysel Erbudak en haar financier Jan Schram besluiten toe te happen. Op 31 augustus 2006 komt het Amsterdamse Slotervaartziekenhuis, dat in acute geldnood verkeert, in particuliere handen. 320 bedden, 100 medisch specialisten en 1300 personeelsleden worden gered door - in de woorden van voice-over Marlijn Weerdenburg - ‘een mensenschuwe grondhandelaar met geld en een goedgebekte zakenvrouw met ambitie’.
Erbudak, die even daarvoor nog parkeerwacht is bij de zwarte markt in Beverwijk (al lijkt dat toch eerder een mooi verhaal dan een adequate beschrijving van haar positie), wordt directeur van het ziekenhuis. Ofwel: De Zorgkoningin (52 min.). En vaste patiënten zoals Stella Huygens en Inge Roele, die in deze journalistieke documentaire van Steven Schoppert als ervaringsdeskundige aan het woord komen, worden voortaan beschouwd als klant.
Zo moet de positie van het Slotervaartziekenhuis, dat al enige tijd dienst lijkt te doen als afvoerputje van de stad en financieel nauwelijks het hoofd boven water kan houden, worden gestabiliseerd. De zakenvrouw gaat inderdaad als een wervelwind van start, krijgt het ziekenhuis al snel winstgevend en werkt als een magneet voor de vaderlandse pers. Alleen: Erbudak blijkt ook een strafblad te hebben en maakt bovendien wel erg gemakkelijk vijanden.
Met de Turks-Nederlandse directeur zelf, voormalige medewerkers van het ziekenhuis, journalist Bas Soetenhorst (die samen met Jeroen Wester het boek De Kraak Van Het Slotervaartziekenhuis schreef), SP-kamerlid Renske Leijten en de toenmalige minister van Volksgezondheid Hans Hoogervorst (een groot voorstander van marktwerking in de zorg) blikt Schoppert terug op de zes turbulente jaren dat Erbudak de scepter zwaaide in het ziekenhuis.
‘Sommige mensen waren te getraumatiseerd en wilden niet meer meewerken aan deze docu’, zegt regisseur Steven Schoppert in DocTalks. Kijk het gesprek met presentator Elena Lindemans hier online.
Hij begeleidt hun herinneringen met nogal dik aangezette vamp-beelden van zijn hoofdpersoon en visualiseert de slangenkuil die het Slotervaart voor haar zou zijn geweest letterlijk met slangen die door het ziekenhuis glibberen, op zoek naar een prooi. Het ligt voor de hand wie daarvan uiteindelijk het slachtoffer zal zijn - al is Aysel Erbudak, zo blijkt ook weer uit deze boeiende vertelling, natuurlijk bepaald geen willoos slachtoffer.
3. Jane (EO)
EO
EO
Jane Goodall is als onvermoeibare beschermvrouwe van ’s werelds chimpansees een soort merknaam geworden. Met haar eigen wereldwijde non-profit organisatie, waar je zelfs een aap kunt adopteren. Deze weldadige film gaat terug naar begin jaren zestig toen ze als 26-jarige zonder enige wetenschappelijke ervaring naar Tanzania werd gestuurd om daar een chimpansee-gemeenschap te observeren en zo iets te leren over (de voorvaderen van) de mens.
Haar latere geliefde, de vermaarde Nederlandse natuurfilmer en -fotograaf Hugo van Lawick, maakte prachtig beeldmateriaal van de bevallige Britse met haar onmetelijke liefde voor dieren en de natuur. Materiaal, zonder geluid overigens, dat verloren leek te zijn gegaan. Totdat het in 2014 werd teruggevonden. Honderd uur in totaal. Zeventien jaar na Van Lawicks overlijden, goed voor een Emmy Award. Me ape, you Jane. In alle soorten en maten. Waarbij de man achter de camera zichtbaar fantaseert over ‘me Hugo, you Jane’.
Regisseur Brett Morgen, die eerder ook al een overrompelend mooie biopic maakte over Nirvana-zanger Kurt Cobain, had op alle mogelijke manieren kunnen verdwalen in die overvloedige beeldenpracht, maar heeft er een kleine en intieme vertelling in gevonden, die tevens model staat voor een groter, universeel verhaal. Over hoe intelligente wezens, mensen en dieren, met elkaar samenleven, voor elkaar zorgen of – ja, dat ook! – oorlog voeren.
Jane (90 min.) is bovendien virtuoos gemonteerd. De verhaallijn wordt slim op- en uitgebouwd en op diverse niveaus voorzien van symboliek, waarbij de erg dwingende muziek van Philip Glass uiteindelijk ook helemaal op zijn plek valt. Met deze betoverende film, een fraaie demonstratie van het adagium 1 + 1 = 3, opent Brett Morgen een wonderbaarlijke wereld, waarnaar je eigenlijk steeds zou willen terugkeren.
TIPS VAN DE 2DOC.NL REDACTIE
2Doc Kort: Liefde in Iran 2Doc Kort: Liefde in Iran
Nederland fraudeland Nederland fraudeland
2Doc Talent: Elong E'nabe 2Doc Talent: Elong E'nabe
Docutips: Goede voornemens Docutips: Goede voornemens
VERDER NIET TE MISSEN
Op de website De DocUpdate bespreek ik nieuwe documentaires op andere platforms.
Crime Scene: The Times Square Killer – Netflix
Rob de Nijs – Voor het laatst – Videoland
WAT IS DE 2DOC WEEKLY?
Elke zondag bespreekt Helmut Boeijen in de 2Doc Weekly actuele documentaires die je kunt bekijken bij de NPO en andere platforms. Wekelijks bespreekt hij met Kitty Munnichs een nieuwe documentaire in de podcast 2Doc belt met Boeijen.
2Doc.nl is het grootste documentaireplatform van Nederland. Naast een indrukwekkende hoeveelheid docu’s van de NPO vind je hier de verhalen achter de films.
Helmut Boeijen (1969) is docent videojournalistiek aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg, met als specialiteit documentaires en portretten. Hij schreef als journalist over documentaires en popcultuur voor onder meer 3voor12, OOR, De Correspondent en het Brabants Dagblad en maakte daarnaast talloze televisieprogramma’s voor de VPRO en Omroep Brabant en enkele documentaires.
Vond je deze editie leuk?
Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Nieuwsbrief: 2Doc Weekly met Revue.