Honderdste 2Doc Weekly! We blikken terug én vooruit met indrukwekkende docu's

#100・
26K

abonnees

110

edities

Revue
 
 
17 oktober · Editie #100 · Bekijk online
Nieuwsbrief: 2Doc Weekly
Beste Weekly-lezer,
We bereiken vandaag een echte mijlpaal: dit is de honderdste 2Doc Weekly. Uitroepteken.
Zo'n twee jaar geleden begonnen we met deze nieuwsbrief. Inmiddels is er een echte gemeenschap ontstaan met inmiddels 25.000 documentaireliefhebbers, die elke zondagochtend nieuwe films gaan bekijken.
En daar gaan we natuurlijk gewoon mee door. Te beginnen met de oogst van deze week, een heel fijn aanbod:
1. Gebroken: verzorgde film over de impact van het verlies van een ouder als gevolg van een vechtscheiding. Frénk van der Linden en Rianne Rouw-Reffeltrath vertellen hun persoonlijke verhaal
2: Moby en de magie van de mix: dj/muzikant/vegan Moby wilde ook wel een eigen docu, maar dan een hele smakelijke. En wie kan die beter maken dan… Juist: Moby.
3. Echo: met zowel patiënten als hulpverleners, die samen participeren in een theaterproject, schildert Kamerling een indringend beeld van het leven in een TBS-kliniek
Tot slot lees je onderaan deze nieuwsbrief alles over de afstudeerfilms van de Nederlandse Filmacademie en krijg je meer suggesties van de 2doc.nl-redactie.
Kijk ze voor deze honderdste keer!
Helmut

De honderdste 2Doc Weekly
Op 1 december 2019 mocht ie dan eindelijk naar buiten: de allereerste 2Doc Weekly, met daarin meteen één van mijn favoriete Nederlandse documentaires van de afgelopen jaren: Ons moederland, een lekker polemische film over de verhouding van Nederland tot ‘de ander’, via een portret van voorman Constant Kusters van de extreemrechtse Nederlandse Volks-Unie.
Sindsdien heb ik in de Weekly elke zondag nieuwe documentaires onder de aandacht gebracht, die vervolgens ook meteen online zijn te bekijken. Ik doe dat vanuit een positieve basishouding – omdat ik zielsveel van het genre documentaire houd – maar soms ook met enige ironie of zelfs kritisch. Ik word daarbij natuurlijk gevoed door de 2Doc-redactie, maar ben uiteindelijk vrij om te schrijven wat ik wil. Zo nu en dan zullen de redactieleden, documentairemakers of omroepmedewerkers best eens hebben gedacht: wat is ie zuinig over deze prachtserie (Gouden Televizier-Ring winnaar De kinderen van Ruinerwold)! Of: vindt hij dit (Bart en de steen die terug naar huis ging) nu werkelijk een topfilm?
Gelukkig zijn we het soms ook gewoon eens met zijn allen: over de winnaars van de Gouden Kalveren voor beste korte documentaire (Zie je me? Hoor je me?) en beste lange documentaire (Shadow Game, binnenkort te zien op 2Doc.nl) bijvoorbeeld. En een andere keer hobbelen we gewoon achter het buitenland aan, zoals bij de door het Sundance Festival opgepikte Nederlandse topserie Het zaad van Karbaat en constateren dan eensgezind: fascinerend!
Intussen hebben we samen een soort documentaire-gemeenschap opgebouwd, met een aanzienlijk aantal leden. Die kan ik eigenhandig voor een kleine anderhalf uur naar de burgeroorlog in Syrië sturen (voor het verpletterende For Sama), op een luxueus schip laten verpozen met een heuse Schotse baron (King of the Cruise) of liefdevol in contact brengen met de rockband Foo Fighters en – vooral – hun fans (We are the Thousand).
Het is een taak waar ik me met alles wat ik heb in blijf vastbijten. Naast mijn gezin, een fulltime-baan als docent videojournalistiek en een – enigszins – normaal sociaal leven. Omdat ik toch altijd weer stuit op documentaires die me echt raken en de zendeling in mij het dan weer overneemt. Noteer bijvoorbeeld alvast voor volgende week: Alleen met jenever, een persoonlijke film waarin Kelly Klingenberg haar overleden vader probeert te leren kennen in een replica van zijn afgeleefde flatje.
Zo’n docu zou je het liefst huis aan huis bezorgen, om vervolgens even te blijven wachten totdat ie daadwerkelijk aan is gezet. In wezen proberen we dat ook te doen met de 2Doc Weekly: een nieuwsbrief die je elke zondag weer voor een week kijkplezier bezorgt. Ik beloof hierbij echter plechtig dat ik niet halt zal houden bij je digitale deur, om in de gaten te houden welke documentaire je (het eerst) kijkt.
Begin anders eens met deze tien documentaires uit de afgelopen honderd Weekly’s die je écht moet hebben gezien.
DOCU'S DEZE WEEK
1. Gebroken (KRO-NCRV)
KRO-NCRV
KRO-NCRV
‘Dit is een verslag van de kinderrechter die zich met mij heeft verstaan,’ vertelt Frénk van der Linden. Tijdens een bezoek aan het Noord-Hollands Archief, op zoek naar de echtscheidingspapieren van zijn ouders, is hij aanbeland bij een gespreksverslag van 29 maart 1973. ‘Franciscus Johannes Wilhelmus Theodorus’, staat er te lezen. ‘Dat was ik. Ik was toen vijftien.’
De bekende journalist, schrijver en presentator leest voor uit zijn eigen verklaring: ‘Iedere keer als ik aan het bezoek aan mijn moeder denk word ik hypernerveus. Dit heeft nadelige gevolgen bij mij op school. De laatste drieënhalf jaar in ons gezin zijn een lijdensweg geweest. Mijn moeder heeft die toestand geschapen. Zij was iedere avond weg. Zij hield volgens mij weinig van ons. Nu wil ze de lieve moeder uithangen. Het doet mij helemaal niets meer.’
‘Ben ik dit?’ vraagt Van der Linden zich een kleine halve eeuw later af. De werkelijkheid was natuurlijk veel gecompliceerder, constateert hij in Gebroken (51 min.). De relatie met zijn moeder zou echter worden afgebroken en altijd een gevoelig punt in zijn leven blijven. Als zijn zus Désirée bijvoorbeeld plompverloren vertelt dat ze na de scheiding vooral bij haar vader wilde blijven omdat Frénk daarvoor had gekozen, is hij zichtbaar even van slag.
Deze verzorgde tv-docu van Nan Rosens richt zich op de impact van het verlies van een ouder als gevolg van een vechtscheiding. Bij de tweede hoofdpersoon was het haar vader die volledig buiten beeld raakte. Rianne Rouw-Reffeltrath dacht dat hij geen behoefte had aan contact. Pas jaren later ontdekte ze hoe het werkelijk zat. Samen met de man die ze haar halve jeugd moest missen - en die zelf in die tijd met zijn vaderziel onder z’n arm liep - maakt ze nu de rekening op.
Hoewel de twee getuigenissen inhoudelijk en emotioneel gelijkwaardig en complementair zijn, lijkt de documentaire toch een beetje uit balans. Het relaas van ‘Bekende Nederlander’ Frénk van der Linden - die regelmatig zijn verhaal heeft gedaan over de scheiding van z’n ouders, daarover eerder al een documentaire maakte (Verloren band, 2009) en inhoudelijk waarschijnlijk ook zijn stempel op de film heeft gedrukt - trekt nu eenmaal automatisch veel aandacht naar zich toe.
Om het boeiende en maatschappelijk relevante thema van ouders die na een echtscheiding (voorgoed) uit beeld verdwijnen goed in de verf te zetten had deze film daarom nog wel een extra casus kunnen gebruiken. En anders had Rosens misschien toch rücksichtslos moeten kiezen voor het persoonlijke relaas van Frénk van der Linden, voor wie het vertellen van dit signatuurverhaal (ook) een therapeutisch karakter lijkt te hebben.
2. Moby en de magie van de mix
c: Travis Schneider
c: Travis Schneider
‘Ik realiseer me dat we nu al een tijdje in een tamelijk conventioneel narratief zitten’, zingt Moby, terwijl hij zichzelf begeleidt op de banjo. ‘Maar nu gaan we weer lekker vreemd doen.’ In het navolgende shot – Moby en de magie van de mix (originale titel: Moby Doc, 92. min.) is inmiddels ruim twintig minuten onderweg – loopt de kale muzikant als een typische goeroe in gewaad chantend over straat. Hij wordt begeleid door een groep lieden in een wit laken, met een dierenmasker op. Op zoek naar een denkbeeldig bos, waar hij zijn volgers/kijkers met liefde en plezier instuurt.
Deze verfilmde autobiografie moet, zoveel is duidelijk, méér worden dan zomaar een verhaal over een ongelukkig jongetje dat zich alleen bij dieren op zijn gemak voelde, via muziek uit zijn eigen kleine leventje wist te breken en zo, met de verplichte horten en stoten, toch een connectie tot stand kon brengen met de rest van de wereld. Alle gekkigheid ten spijt is dat tóch wat deze persoonlijke film van/over Richard Melville Hall, die natuurlijk ook de nodige muziek- en concertfragmenten bevat, in essentie is.
Ondanks die (geacteerde) scènes tegenover een aantrekkelijke therapeute met een nét iets te grote bril op, die later ook heel behoorlijk blijkt te kunnen zingen (*). Ondanks de zelfgemaakte poppetjes, dramatische landschappen en cartoons waarmee Moby taferelen uit zijn eigen leven terughaalt. En ondanks de tweegesprekken met regisseur David Lynch (van wie hij een stukje Twin Peaks leende om er zijn eerste wereldhit Go mee te scoren), illustrator Gary Baseman en een hond die één en al oor is. Over, vooruit, de zin van het/Moby’s leven.
Op zoek dus naar, zoals hij in het begin van dit kleurrijke zelfportret uitspreekt, het waarom van alles: waarom doen we wat we doen? Slalommend langs navelstaarderij, zelfspot en oprechte reflectie belandt hij zo ook bij zijn sleutelalbum Play, dat rond de eeuwwisseling een enorm succes werd. ‘Het heeft me uiteindelijk totaal gecorrumpeerd en geruïneerd, maar op het moment zelf was het geweldig’, vertelt Moby daarover, terwijl hij met een telefoon aan het oor door een soort nachtwinkel ijsbeert. ‘Van een uitgerangeerde has-been was ik ineens iemand geworden die filmsterren ging daten, welkom was op elk feestje en bakken met geld verdiende.’
Totdat – zo gaat dat ook/zelfs in het bestaan van een doorgewinterde buitenbeen – ‘drank, drugs en mijn eigen narcisme’ hem helemaal boven het hoofd begonnen te groeien. Met zichtbare makerslol plaatst Moby zijn eigen leven in perspectief, waarbij ook zijn vriendschap met idool David Bowie natuurlijk nog een comfortabel plekje heeft gekregen. In een film die met evenveel gemak origineel, irritant of vermakelijk is te noemen.
(*) Ze treedt zelfs op onder de naam Julie Mintz.
3. Echo (VPRO)
VPRO
VPRO
‘Ik denk dat stafleden in de kliniek in de regel wat meer echo’s zijn en de patiënten wat meer Narcissus zijn’, vertelt geestelijk verzorger en scriptschrijver Okke Wisse in Echo: Theater in de TBS (85 min.). ‘Dus het gevaar van het staflid is, is dat het alleen maar de echo is van de patiënt. En het gevaar van de patiënt is, is dat ie alleen maar de ander, het staflid, kan gebruiken voor zichzelf. Wat je eigenlijk zou hopen is dat op het toneel wat de kliniek is de Echo’s en Narcissussen gaan begrijpen dat ze vastzitten in zichzelf.’
En dan sluiten de betraliede deuren zich, aan het begin van deze intrigerende film van Ingrid Kamerling, voor de beslotenheid van de Van der Hoeven Kliniek in Utrecht. Daar werken geanonimiseerde patiënten in een intieme setting met behandelaars aan hun toekomst. Tegelijkertijd wordt er gerepeteerd voor een uitvoering van het klassieke verhaal van Narcissus, verliefd op zijn eigen spiegelbeeld, en de nimf Echo, die tevergeefs zijn aandacht probeert te trekken. De TBS-kliniek gaat overigens niet helemaal op slot, want ook wijkbewoners zijn van harte welkom om aan te sluiten bij de repetities voor de voorstelling.
Tijdens heel persoonlijke gesprekken met de verschillende hulpverleners, die veel dichter bij hun patiënten komen dan je als buitenstaander misschien zou verwachten, laat Kamerling de camera als spiegel fungeren. Letterlijk: in de cameralens is zij zelf als interviewer te zien, zodat haar gesprekspartners recht in de camera kunnen spreken. En figuurlijk: de camera als spiegel voor de werkelijkheid en ieders visie daarop. Aan de behandelaars legt de documentairemaakster, die tevens werkzaam is als psycholoog, bovendien de vraag voor wat zij eigenlijk komen halen en brengen in de kliniek – en of dat nog wel te dragen is.
Een jaar geleden bracht Ingrid Kamerling al de korte film Rustloze zielen: Echo’s uit de TBS uit. In die voorstudie stonden enkele patiënten en hun theaterlessen centraal. Met deze groter opgezette zusterfilm, waarvoor drie jaar is gefilmd in de kliniek, wordt ook hun behandelteam vol in de spotlight gezet. Via (zelf)reflectie, interactie en theaterscènes van zowel patiënten als hulpverleners schildert Kamerling zo een alternatief portret van een wereld, die vaak als eng en gevaarlijk is afgespiegeld – en nochtans wordt bevolkt door gewone mensen, met stuk voor stuk hun eigen thema’s, verwachtingen en issues.
MEER BOEIJEN?
Apple TV+
Apple TV+
Kijk hier voor besprekingen en trailers van documentaires op andere platforms.
Zoals bijvoorbeeld The Velvet Underground, precies de film die je verwacht over de experimentele Amerikaanse band rond zanger en songschrijver Lou Reed en multi-instrumentalist John Cale. Met de zogenaamde ‘bananenplaat’, gemaakt onder de hoede van Andy Warhol, zouden ze rockmuziek volwassen hebben gemaakt. LEES VERDER
Of De Moord Op Marianne Vaatstra, een vierdelige true crime-serie over de geruchtmakende moord op het zestienjarige Friese meisje in 1999. LEES VERDER
VAN DE 2DOC.NL REDACTIE
Filmacademie: lichting 2021 Filmacademie: lichting 2021
Tot slot: honderd edities 2Doc Weekly Tot slot: honderd edities 2Doc Weekly
OVER DEZE NIEUWSBRIEF
Elke zondag bespreekt Helmut Boeijen in de 2Doc Weekly actuele documentaires die je kunt bekijken bij de NPO en andere platforms.
Helmut Boeijen (1969) is docent videojournalistiek aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg, met als specialiteit documentaires en portretten. Hij schreef als journalist over documentaires en popcultuur voor onder meer 3voor12, OOR, De Correspondent en het Brabants Dagblad en maakte daarnaast talloze televisieprogramma’s voor de VPRO en Omroep Brabant en enkele documentaires.
Vond je deze editie leuk?
Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Nieuwsbrief: 2Doc Weekly met Revue.