Bekijk profielpagina

Een IDFA cadeau van de 2Doc Weekly!

Revue
 
Welkom bij deze eenmalige special van de 2Doc Weekly over het grootste documentairefestival ter werel
 
20 november · Editie #52 · Bekijk online
Nieuwsbrief: 2Doc Weekly
Welkom bij deze eenmalige special van de 2Doc Weekly over het grootste documentairefestival ter wereld én iets dat niet kan wachten tot aanstaande zondag: ‘De 2Doc Nacht van IDFAdie vanavond al wordt uitgezonden!
De afgelopen weken deed de 2Doc-redactie een oproep om jouw eigen ideale IDFA-nacht samen te stellen. Uit de vele honderden inzendingen is Melissa Canton gekozen tot nachtprogrammeur. Zij selecteerde de volgende topdocumentaires die je vanavond achter elkaar op NPO 2 kunt zien en waar ik een recensie over schreef. Melissa maakte een fantastische keuze want de documentaires zijn stuk voor stuk de moeite van het kijken waard.
1. Collective aangrijpende film over een brand in de Roemeense nachtclub Colectiv en de nasleep daarvan in levensgevaarlijke ziekenhuizen (vanaf 23.25u)
2. Alicia: stomp-in-de-maag docu over een volledig verweesd Nederlands meisje, dat moet opgroeien in diverse opvanghuizen en steeds lastiger gedrag begint te vertonen (vanaf 01.15u)
3. All Inclusive: korte impressie, met een vleugje humor, van het massa-entertainment op een cruiseschip (vanaf 02.40u)
4. Genesis 2.0: overweldigende documentaire over de zoektocht naar een levende mammoetcel en pogingen van ambitieuze wetenschappers om zelf de schepping ter hand te nemen (02.55)
5. Visages Villages: joyeuze roadmovie van de bijna negentigjarige nouvelle vague-filmster Agnès Varda en de ruim een halve eeuw jongere fotograffiti-kunstenaar JR. Een aanstekelijke ode aan het bestaan, waarin het gewone algauw heel bijzonder wordt (04.25u)
Onderaan deze speciale versie van deze nieuwsbrief vind je ook nog waardevolle IDFA-tips van de 2Doc redactie. Mis ze niet!
Veel lees- en kijkplezier,
Helmut
PS: Als je vanavond toch op tijd naar bed gaat dan kun je natuurlijk ‘De 2Doc Nacht van IDFA’ nog terugkijken op NPO Start.

MELISSA CANTONS SELECTIE VOOR DE IDFA-NACHT
1. Collective (VPRO)
VPRO
VPRO
De beelden van 30 oktober 2015 gaan door merg en been: ‘Ga naar de hel met je kloterige corruptie’, zingschreeuwt Andrei Galut, de frontman van de Roemeense metalcoreband Goodbye To Gravity. ‘Die is er al sinds we ooit zijn gesticht.’ Niet veel later breekt er een kleine brand uit in de nachtclub Colectiv in Boekarest, waar de groep zijn album Mantras Of War presenteert. Het brandje ontwikkelt zich tot een hels vuur. En deugdelijke nooduitgangen ontbreken…
Van de vijf bandleden is Galut, wiens lichaam bijna voor de helft is verbrand, de enige die de ramp overleeft. Het hongerige vuur wordt in totaal 27 aanwezigen fataal. Daarnaast sterven in de navolgende maanden maar liefst 37 andere concertgangers in Roemeense ziekenhuizen. Uiteindelijk kost de brand dus 64 mensen het leven. ‘Hoe kan iemand die ontsnapte aan het vuur’, vraagt de wanhopige vader van een gestorven concertgangster zich af, ‘alsnog twaalf dagen later sterven in een ziekenhuis?’
Die vraagt staat centraal in de observerende documentaire Collective, waarin regisseur Alexander Nanau eerst onderzoeksjournalist Catalin Tolontan en zijn team van de Gazeta Sporturilor-krant volgt. Zij lichten de ene na de andere tegel en leggen zo een enorm corruptieschandaal in de Roemeense gezondheidszorg bloot: politieke benoemingen, omkoping en fraude.
Hun onthullingen zorgen voor massale protesten en brengen uiteindelijk zelfs de sociaal-democratische PSD-regering ten val. In afwachting van nieuwe verkiezingen wordt een zakenkabinet benoemd met louter technocraten, bestuurders die niet verbonden zijn aan een bepaalde politieke partij. In de nieuwe minister van volksgezondheid Vlad Voiculescu vindt Nanau zijn volgende hoofdpersoon voor deze kale, maar zéér doeltreffende direct cinema-film.
Ook deze voormalige voorvechter van patiëntenrechten geeft de filmmaker ongefilterde toegang. Voiculescu begint ferm en optimistisch aan zijn nieuwe job, maar dreigt al snel vast te lopen in precies de grootschalige corruptie die hij zou moeten bestrijden. ‘s Mans uiteindelijke conclusie over zijn eigen ministerie is ontluisterend. Dat is niet alleen verouderd, de rot zit in zijn ogen veel dieper. ‘They don’t give a fuck’, klinkt het ronduit cynisch.
Tolontans drang om de waarheid boven tafel te krijgen en Voiculescu’s onmacht om die vertalen naar bestuurlijke daadkracht – zeker als de PSD volgens de peilingen weer de grootste partij lijkt te worden – worden doorsneden met scènes van Tedy Ursuleanu, een verminkte jonge vrouw die de ramp in Colectiv overleefde en met een fotosessie en hulpmiddelen haar leven weer in de hand probeert te krijgen. Zo werken land en slachtoffers in deze aangrijpende film op geheel eigen wijze aan herstel.
2. Alicia (VPRO)
VPRO
VPRO
Ze gaat haar hondje van de hand doen via Marktplaats, vertelt Alicia’s moeder. Het is een keilief beestje hoor, maar het heeft een slechte start gemaakt en daar heeft zij het geduld niet voor. Alicia, na haar geboorte uit huis geplaatst, staat erbij. Het negenjarige meisje is een dagje thuis om haar verjaardag te vieren en gaat later weer gewoon terug naar het kindertehuis.
In de aangrijpende fly on the wall-documentaire Alicia (90 min.) volgt Maasja Ooms gedurende drie jaar het verweesde negenjarige kind dat op haar vijfde, na de dood van haar pleegvader bij wie ze enkele jaren heeft gewoond, in een kindertehuis is beland. In de Maashorst in het Brabantse Reek lijkt ze wel op haar plek. ‘Niemand vindt mij lief’, staat er niettemin te lezen in de rapportage van het tehuis. ‘Ik kan er net zo goed niet zijn.’
Gaandeweg gaat het steeds minder goed met de stevig puberende Alicia, die niet meer blijkt te handhaven in Reek en daarna een rondgang door de Nederlandse jeugdzorg moet maken. Intussen probeert ze de relatie met haar moeder, die ook weer haar eigen verhaal blijkt te hebben, in stand te houden. Als kijker zie je het met een kolossale steen in je maag aan. Zijn kwetsbare meisjes zoals Alicia dan nergens op hun plek?
Alicia is zo’n film die je heimelijk blijft achtervolgen en op onverwachte momenten plotseling toeslaat. Als je willekeurige tienermeisjes ziet, als je leest over het belang van hechting in de jongste jeugdjaren of als je, gewoon, heel gewoon, even naar je eigen kinderen kijkt.
3. All Inclusive (VPRO)
VPRO
VPRO
Voor sommige mensen betekent het concept niets minder dan de hemel op aarde. Anderen, Ons Soort Mensen waarschijnlijk, stellen zich er een, weliswaar goed verzorgde, variant op de hel bij voor. Nog geen tien minuten heeft regisseur Corina Schwingruber Ilic nodig om in All Inclusive beide groepen in hun eigen gelijk te bevestigen over de totaalervaring die een gigantisch cruiseschip heeft te bieden:
Lekker met z’n allen/getsie, die drukte!
Genietunnn/con-su-me-ren 
Gezellige muziek/doodse muzak zul je bedoelen
Bewegen is gezond/ogen dicht en stilzitten
Bommetje!/waar kan ik (ver)zuipen?
Fijn zonnen/viesbruin hoor!
De polonaise!/de polonaise!!
Hoe kan ik boeken?/doe maar een wortelkanaalbehandeling
Met grootse shots, veel symmetrie en een stiekeme knipoog observeert Schwingruber Ilic het vertier aan boord, een plek waar onze ‘entertain me’-mentaliteit, en het bijbehorende escapisme, nog eens lekker worden uitvergroot. Amusing ourselves to death, zogezegd. Of, anders bekeken: gewoon een fijne tijd hebben. Dat hangt af van de blik waarmee de toeschouwer deze plezierboot beziet. Die zal er zich hoe dan ook goed mee vermaken.
4. Genesis 2.0 (VPRO)
VPRO
VPRO
Een koudebestendige olifant, die wil de Amerikaanse geneticus George Church best ontwikkelen. Een geheel nieuw dier, juist. Ergens tussen olifant en mammoet. Met zijn lange witte baard heeft de wetenschapper van Harvard University ook wel wat weg van onze lieve Heer.
Semyon Grigoriev, de directeur van het mammoetmuseum in Jakoetsk zou al tevreden zijn met een gewone levende mammoet. Misschien kan zijn broer Peter daarvoor zorgen. Hij is op de Nieuw Siberische Eilanden op jacht naar slagtanden van het allang uitgestorven dier. En misschien stuit hij daarbij tevens op levende cellen van de mammoet. Semyon zegt er maar eentje nodig te hebben.
In Genesis 2.0 buigt een gewone sterveling, regisseur Christian Frei, zich over wetenschap die voor God speelt. Van het combineren van bestaande diersoorten – men neme bijvoorbeeld de gaap of een zorse – tot het klonen van overleden huisdieren. Zo bezien is het reanimeren van de mammoet op termijn ook geen brug te ver. Om over het reproduceren van mensen nog maar niet te spreken.
Terwijl Frei de wereldwijde ontwikkelingen in de synthetische biologie in kaart brengt, is zijn coregisseur Maxim Arbugaev met een groep jagers afgereisd naar het Siberisch poolgebied. Ze houden elkaar op de hoogte middels brieven, die tevens als structurerend element fungeren voor deze overweldigende documentaire. Tegenover de geestdrift en geldingsdrang van ‘s werelds wetenschappers staat de noeste arbeid van gewone mannen in het langzaam smeltende permafrost.
Uitgedaagd door de barbaarse omstandigheden, op hun hoede voor ijsberen en vechtend tegen het gemis van hun naasten doorkruisen ze het onherbergzame gebied, ieder voor zich op zoek naar het ivoor dat hen van een inkomen kan voorzien. Frei begeleidt hun maandenlange queeste met enkele dramatisch getoonzette dichtregels uit een plaatselijk voorouderepos. Want een mammoet, zo leert het bijgeloof, brengt ongeluk.
Tijdens hun zoektocht naar het witte goud stuiten de mannen op een vrijwel intact exemplaar van het kolossale dier, dat daar al tienduizenden jaren moet liggen. Lukt het hen om genetisch materiaal veilig te stellen? En, werpt deze onrustbarende film op: moeten we dat eigenlijk wel willen?
KIJK NU ONLINE
5. Visages Villages (VPRO)
Je kunt allerlei grote woorden verbinden aan deze film en het bijbehorende kunstproject: lofzang op de gewone man, een eerste stap in diens empowerment en het vergroten van sociale cohesie in het algemeen. Je kunt ook gewoon een hopeloos romantische viering van het leven zien in Visages Villages, een kostelijke roadmovie van de bijna negentigjarige nouvelle vague-filmster Agnès Varda en de ruim een halve eeuw jongere fotograffiti-kunstenaar JR.
Het idee is even simpel als effectief: Varda en JR reizen samen in een mobiele fotostudio door het platteland van Frankrijk. Ze ontmoeten plaatselijke bewoners, fotograferen hen en maken van die foto’s grote prints die ze op treffende plekken in de directe omgeving plakken. Gewone mensen worden zo letterlijk metershoge helden. De laatste bewoonster van een rij mijnwerkerswoningen, die op de nominatie staan om te worden gesloopt, wordt bijvoorbeeld vereeuwigd op de muur. Net als enkele mannen die er jarenlang naar het diepste der aarde afdaalden.
Het is geen kunst voor de eeuwigheid; regen, wind of gewoon overijverige ambtenaren kunnen wat vandaag nog fier of olijk op een muur prijkt morgen zomaar hebben weggewerkt. Dat is ook niet erg. Het speelse duo is dan alweer op een volgende plek. Bij boeren die de hoorns van geiten wegbranden en anderen die daartegen ageren. Bij een sympathieke postbode die heel aardig blijkt te kunnen schilderen. Of bij dokwerkers in de haven van Le Havre, waar ze nu eens de vrouwen in het zonnetje zetten – of beter: op een enorme stapel containers.
Gaandeweg verdiept ook de band tussen de twee reisgenoten zich en krijgt deze documentaire een wat introspectiever karakter – al blijft er altijd meer dan genoeg lucht om het hart. Hij stelt haar voor aan zijn grootmoeder, zij neemt hem mee naar plekken waar nog onvoltooid verleden ligt. Tijd om daarmee aan de slag te gaan! Want alleen nostalgie is aan de hoogbejaarde filmmaakster nog altijd niet besteed. Ze barst van de levenslust en wil nieuwe beelden creëren zolang haar ogen, die zienderogen slechter worden, het toelaten. En hij is oprecht geïnteresseerd in alles en iedereen.
Samen maken ze van Visages Villages, ook wel bekend onder de Engelse titel Faces Places, een aanstekelijke ode aan het bestaan, waarin het gewone algauw heel bijzonder wordt.
2DOC.NL IN HET TEKEN VAN IDFA
Ook 2Doc.nl staat helemaal in het teken van IDFA, Met kijktips van de redactie, 2Doc IDFA primeurs en reviews van Helmut. Daarnaast natuurlijk speciale DocTalks over IDFA-films en interviews met nationale en internationale makers. Ook tippen we niet te missen pareltjes uit voorgaande jaren.
2Doc in gesprek met de winnaar
IDFA-tips van de 2Doc-redactie
IDFA toppers - 2Doc.nl
2Doc IDFA-primeurs
OVER DEZE NIEUWSBRIEF
Elke zondag bespreekt Helmut Boeijen in de 2Doc Weekly actuele documentaires die je kunt bekijken bij de NPO en andere platforms.
Helmut Boeijen (1969) is docent videojournalistiek aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg, met als specialiteit documentaires en portretten. Hij schreef als journalist over documentaires en popcultuur voor onder meer 3voor12, OOR, De Correspondent en het Brabants Dagblad en maakte daarnaast talloze televisieprogramma’s en enkele documentaires.
Hoe vond je deze editie?
Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Gemaakt door Nieuwsbrief: 2Doc Weekly met Revue.